Maandag 23/05/2022

ReconstructieFiscaliteit en voetbal

Simon Mignolet wilde zijn eigen RSZ-regeling weleens persoonlijk komen bespreken met minister Vandenbroucke: zo sterk is de voetballobby

Simon Mignolet. Beeld Photo News
Simon Mignolet.Beeld Photo News

Het voetbal wist de afgelopen weken toch weer een kleine zege te boeken op de politiek. Het fiscale dossier werd uitgesteld en voor de RSZ moest er ‘slechts’ 30 miljoen euro betaald worden. Hierachter blijkt een enorme lobbymachine schuil te gaan, die de afgelopen drie jaar helemaal werd ontplooid.

Dimitri Thijskens

Dat hadden ze bij het kabinet-Vandenbroucke nog niet meegemaakt: iemand die zijn eigen RSZ-regeling weleens persoonlijk wilde komen bespreken. Dat was wel exact wat Simon Mignolet eind november deed: de doelman van Club Brugge nodigde zichzelf uit bij minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke (Vooruit), nota bene in de week dat Club Brugge in de cruciale Champions League-wedstrijd tegen Red Bull Leipzig kansloos met 0-5 onderuitging. En ook bij minister Vandenbroucke liep Mignolet een blauwtje: de uitnodiging werd vriendelijk doch kordaat afgeslagen.

Het was de culminatie van meer dan drie jaar gelobby, waarbij het profvoetbal diverse tactieken gebruikte om te ontsnappen aan een grondige hervorming van de fiscale en RSZ-voordelen waarvan het jarenlang genoot. Zo betalen profspelers op dit moment maandelijks een maximum van 900 euro RSZ, zelfs op de hoogste lonen. En moeten de clubs 80 procent van de bedrijfsvoorheffing op de lonen van de spelers niet doorstorten.

Leerstoel

In 2018 ontstond er maatschappelijke verontwaardiging dat de miljonairs uit het voetbal minder sociale bijdragen betaalden dan een verpleegster of een poetshulp. En die werd nog versterkt toen op het eind van datzelfde jaar Operatie Zero losbarstte, waarin grootschalige omkoping, matchfixing en fraude werden blootgelegd in het Belgisch voetbal. Eén maand later moesten Marc Coucke en Pierre François, op dat moment respectievelijk voorzitter en CEO van de Pro League, zich verdedigen in de Kamercommissie Financiën. Daar bleek voor het eerst welke strategie ze volgden. “Als je de fiscale voordelen afschaft, is geen enkele profclub nog rendabel. Bij de Belgische clubs is het grote geld niet te verdienen”, zei Coucke. “Wat binnenkomt, wordt geherinvesteerd in jeugdwerking.”

De Pro League had intussen een socio-economische impactstudie van het Belgisch voetbal uitbesteed aan consultancybedrijf Deloitte. Vanuit academische hoek lanceerde voorzitter Bart Verhaeghe in december 2019 aan de Universiteit Antwerpen de Club Brugge Leerstoel, “een onderzoeksplatform rond de juridische context waarin een voetbalclub zich begeeft” waarvoor van 2020 tot 2023 in totaal 280.000 euro werd uitgetrokken. Er werd door professor Robby Houben de afgelopen jaren vooral gefocust op de fiscale maatregelen. “Dat gebeurt in volledige academische onafhankelijkheid, zoals heel wat andere leerstoelen die ingericht worden door bedrijven”, zegt Houben. “Maar het is logisch dat er actuele thema’s behandeld worden.”

Er werden nog andere zwaargewichten in de strijd gegooid. De Pro League stelde een expertencommissie samen met minister van Staat Johan Vande Lanotte (Vooruit), fiscaal advocaat Michel Maus en Flanders Classics-CEO Tomas Van Den Spiegel. Zij kwamen in februari vorig jaar met een rapport, waarin de hoofdconclusie was dat er niet geraakt moest worden aan de fiscale en parafiscale voordelen, maar dat er eerder geld binnengehaald moest worden via de goksector, Europese en transferinkomsten. Het raakte zelfs niet goedgekeurd door de eigen Pro League.

Professor arbeidseconomie Stijn Baert, een fervente tegenstander van de huidige RSZ-korting in de profsport: “Mensen met credibiliteit en expertise worden aan boord gehaald. In het geval van professor Maus draagt die dan drie verschillende petjes: dat van de Pro League, dat van voetbalmakelaar en van onafhankelijke expert. Ik beschuldig hem van niks, hij gaat gewoon in op vragen die hem gesteld worden. Maar ik vind wel dat je aan full disclosure moet doen. Er zijn hierrond geen afspraken, maar het lijkt me logisch dat er een belangenconflict zou kunnen ontstaan. Hij mag zijn mening geven, maar als lezer of kijker moet je weten dat hij nog andere functies bekleedt. Dat lijkt me wel verstandig.”

Pierre François, CEO van de Pro League, had van de raad van bestuur van de Pro League intussen het mandaat om dat dossier naar zich toe te trekken. En samen met Pro League-voorzitter Peter Croonen begon hij met een ronde langs alle partijvoorzitters. Bij de liberalen bleek men wel open te staan voor zijn argumenten. Vooral dan MR-voorzitter Georges-Louis-Bouchez – ook preses van Francs Borains, een voetbalclub op het derde niveau. Die deed tijdens de regeringsonderhandelingen anderhalf jaar geleden nog moeilijk over zelfs maar één zinnetje in het regeerakkoord om het fiscale en parafiscale regime aan te passen.

Corona gaf het voetbal nog wat respijt, maar uiteindelijk kwam het thema tijdens de begrotingsbesprekingen in september dit jaar aan bod. Minister Vandenbroucke zette hoog in en pleitte voor een volledige gelijkschakeling met de gewone werknemers, wat de schatkist 90 miljoen euro extra zou opbrengen. Uiteindelijk sleepte hij 30 miljoen euro uit de brand, en hij zette meteen de krijtlijnen uit: de kleinste sporten en sporters zullen erop vooruitgaan, de rijkere sporters zullen meer gaan bijdragen.

Persoonlijke aanvallen

De Pro League deed nog een ultieme poging om stokken in de wielen te steken. Het recycleerde een eigen voorstel van drie jaar eerder – dat toen al werd afgeschoten – waarbij de kleinere sporten net meer zouden moeten bijdragen. Dat lanceerde het op een studiedag en verkocht het aan Het Laatste Nieuws als een gemeenschappelijk voorstel dat uitgewerkt was met Vooruit-minister Vandenbroucke. Maar daar wisten ze van niks.

“Ik heb nu al enige ervaring in de politiek, maar dit is de eerste keer dat de lobby zover gaat”, zegt Joris Vandenbroucke, Kamerlid bij Vooruit. “Zelfs als kabinetschef bij minister Freya Van den Bossche, toen ze minister van Energie was, heb ik dit nooit meegemaakt. Ik weet dat lobbying bij besluitvorming hoort, maar het moet wel serieus blijven. En het moet bij de feiten blijven.”

Joris Vandenbroucke – wel partijlid, maar geen familie van de minister – werd dan ook herhaaldelijk persoonlijk aangevallen omdat hij het voetbal kapot zou willen maken, onder anderen door Michel Louwagie, sportief directeur bij AA Gent. Vandenbroucke: “Ik heb helemaal niks tegen het voetbal an sich. Ik heb zelfs een abonnement op AA Gent. Als politicus vind ik het maar normaal dat je alle voordelen die een bepaalde sector krijgt tegen het licht houdt. Het ene sluit het andere niet uit.”

Sportcommentator Peter Vandenbempt wierp zich op als een hevige verdediger van de financiële voordelen.  Beeld © VRT
Sportcommentator Peter Vandenbempt wierp zich op als een hevige verdediger van de financiële voordelen.Beeld © VRT

Even later zou ook sportcommentator Peter Vandenbempt – die zich jarenlang afzijdig had gehouden in dit debat – zich plots opwerpen als een hevige verdediger van de financiële voordelen. Een eerste keer in een column in Het Nieuwsblad met een rechtstreekse aanval op Joris Vandenbroucke na een doortocht in De afspraak op Canvas. In die column haalde Vandenbempt een aantal cijfers aan die niet bleken te kloppen, over onder andere de btw-bijdragen van de voetbalclubs. Toeval of niet, het waren de talking points die de Pro League al jaren gebruikt.

De bom barstte helemaal toen De Morgen met het nieuws kwam dat het voetbal ook niet buiten schot zou blijven op fiscaal vlak. Minister Vincent Van Peteghem (CD&V) had verworven dat hij de terugstorting van de bedrijfsvoorheffing in overeenstemming zou brengen met de Europese staatssteunregels. Achter deze technische uitleg ging een grondige hervorming schuil, die pagina’s lang te lezen stond in de programmawet en die bij een eerste lezing zonder veel bezwaar unaniem was goedgekeurd in de ministerraad.

Naast het feit dat het fiscale voordeel nog enkel gebruikt zou mogen worden voor de jeugd en het bouwen en renoveren van stadions, werd er ook een plafond ingevoerd van 4 miljoen euro per club per jaar. Voor de grootste zes clubs in het voetbal zou dat betekenen dat ze meer dan 30 miljoen euro zouden moeten inleveren. Bouchez schoot het voorstel ’s ochtends vroeg al af op Twitter, ondanks de steun hiervoor van zijn eigen ministers. Open Vld zette zich snel in zijn wiel.

‘Failliet van de sector’

Even laten zouden er nog reacties volgen van de Pro League, de Belgische Voetbalbond en de grootste zes clubs in het voetbal. Zij schuwden de dramatiek niet en hadden het over “het failliet van de sector”, waarbij “zelfs een verdrievoudiging van de ticketprijzen voor fans” niet zou volstaan om de impact te compenseren. Anderlecht-voorzitter Wouter Vandenhaute liet voor het eerst ook van zich horen. Aanvankelijk had hij een interview beloofd aan De Tijd, maar om voor een grotere impact te zorgen, besliste hij ’s ochtends vroeg om Het Laatste Nieuws te ontbieden naar Neerpede. Hij veranderde het geweer van schouder, schoof de schuld in de schoenen van Pierre François en trok het boetekleed aan. Anderlecht ging niet in op onze vraag naar een reactie: “De gesprekken hierover worden tussen de Pro League en de kabinetten gevoerd en wij onthouden ons als club van verdere commentaar.” Van de Pro League zelf kregen we geen reactie.

Vervolgens gooide Vandenbempt nog een bommetje met een opvallende opiniebijdrage op de website van Sporza, net op het moment dat de ministers in de kern bijeen waren om de fiscale en RSZ-voordelen definitief af te kloppen. Ook de Sporza-commentator schuwde de dramatiek niet, met de zware aanzet: “Hoe wil deze regering door de sportwereld herinnerd worden? (...) Als een regering die het voetbal dat door corona al in een diepe crisis verkeert met enkele ondoordachte maatregelen en met het oog op wat snel geldgewin het genadeschot heeft gegeven?”

Er volgde meteen heel wat kritiek op de sociale media, waarbij professor Baert zich aansluit. “Als voetbalfan hoor ik Vandenbempt heel graag bezig en vind ik dat wat hij zegt altijd goed onderbouwd klinkt. Daarom was ik zo verrast door zijn tussenkomst. Die stond ditmaal bol van flauwe argumenten. Hij beweert op een bepaald moment zelfs dat het voetbal blijkt geeft van schuldbesef en van bereidheid om alles transparanter en correcter aan te pakken. Komaan.” Joris Vandenbroucke: “Het leek wel een pamflet dat geschreven was door de Pro League zelf. Als Vandenbempt opeens afkomt met de Europese staatssteunregels en hoe die in elkaar steken, dan stel ik me vragen. Het zijn toch dingen waarvan hij weinig kaas heeft gegeten.”

Club Brugge-voorzitter Bart Verhaeghe recentelijk in een interview: 'We krijgen vooral de boodschap dat het voetbal zwaarder belast moet worden. (...) Ik vraag één iets aan de politiek: bezint voor ge begint.' Beeld ADK
Club Brugge-voorzitter Bart Verhaeghe recentelijk in een interview: 'We krijgen vooral de boodschap dat het voetbal zwaarder belast moet worden. (...) Ik vraag één iets aan de politiek: bezint voor ge begint.'Beeld ADK

Van Peteghem kreeg even later in de kern de liberalen over zich heen, die hem verweten dat hij niet met de sector had gesproken. Als klap op de vuurpijl werd hij gedwongen om een zeer minimaal voorstel van de Pro League te slikken. Frank Vandenbroucke had zijn trofee intussen binnengehaald. Ondanks de veto’s van Bouchez en de Pro League zal het profvoetbal volgend jaar 33 miljoen euro RSZ betalen, voor de kleinere sporten is er een korting van 3 miljoen euro. Zij gaan er dus op vooruit. De tactische beslissing van minister Vandenbroucke om de kleinere en grotere verdieners uit elkaar te spelen, bleek te lonen.

Strijd blijft duren

Minister Van Peteghem kreeg wel afgedwongen dat de belastingkorting in maart tijdens de begrotingscontrole opnieuw op de tafel zal komen. Baert schat zijn kansen alvast heel slecht in: “Het momentum is volgens mij gepasseerd. Zowel op het vlak van RSZ als fiscaliteit had gewerkt moeten worden aan een structurele hervorming, waarbij subsidies gebruikt worden waarvoor ze bedoeld zijn – jeugd en infrastructuur – en de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, maar dan op middellange termijn. Op tien jaar tijd of zo. Nu vrees ik ervoor.”

En het voetbal? Hebben zij nu iets geleerd uit deze hele episode? Blijkbaar niet, enkele weken geleden haalde de Club Brugge-voorzitter Bart Verhaeghe hard uit naar de politiek in een interview met De Krant van West-Vlaanderen: “Ik hoop ook dat Club voor altijd in Belgische handen kan blijven. We hopen dat allemaal. Maar dan zal de overheid het voetbal au sérieux moeten nemen. Dat is vandaag niet het geval. We krijgen vooral de boodschap dat het voetbal zwaarder belast moet worden. (...) Ik vraag één iets aan de politiek: bezint voor ge begint. Laat voor één keer alle emoties achterwege en baseer u op feiten en cijfers. En luister naar de sector.”

De volgende drie maanden zal er achter de schermen opnieuw een hevige strijd losbarsten, dat is nu al duidelijk. Het Nieuwsblad meldde vorige week nog dat de Pro League eraan denkt Club Brugge-CEO Vincent Mannaert en Anderlecht-voorzitter Wouter Vandenhaute een “speciaal mandaat” te geven om namens de profclubs met de politiek onderhandelen.

Club Brugge verkoos om niet te reageren op onze vragen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234