Woensdag 28/09/2022

Sire, geef hen drie weken

Om twaalf uur gistermiddag zijn in Antwerpen de onderhandelingen gestart voor de vorming van een nieuwe coalitie. Aan de tafel werden de vijf democratische partijen uitgenodigd: SP, VLD, Agalev, CVP en VU&ID. De nacht voordien, en de voorbije weken, was bij de kopstukken van de partijen al een consensus bereikt dat het dit keer anders zou gaan dan in '94. Toen sleepten de gesprekken drie maanden aan en werd er een gedetailleerd en vuistdik bestuursakkoord uitgewerkt. Anno 2000 moet de nieuwe bewindsploeg er 'binnen twee tot drie weken' zijn. De nieuwe meerderheid zal dit keer een beleidsplan opstellen dat enkel afspraken bevat over 'basisprincipes' over de grote thema's, zoals mobiliteit en veiligheid.

Antwerpen

Van onze verslaggever

Peter Mijlemans

De eerste formele gesprekken over de verkiezingsuitslag en de nieuwe bewindsploeg vonden gisteren plaats in het kantoor van Leona Detiège, waar enkele leden van het college rond de tafel gingen zitten. Een uurtje later, pal op de middag, was het dan de beurt aan de onderhandelaars van de diverse partijen om in de lokalen van de Antwerpse kamer van koophandel de eerste afspraken te maken. De gesprekken daar werden geleid door SP-lijstduwer en koepelvoorzitter Jan Claes.

Alle vijf partijen van de uittredende coalitie (SP, VLD, Agalev, CVP en VU&ID) waren uitgenodigd, zoals trouwens al tijdens de debatten zondagavond was gebleken. Elke partij vaardigde gisteren drie mensen af, behalve de liberalen. De SP stuurde Claes, Leona Detiège en Patrick Janssens. Bij de VLD voerden Leo Delwaide en Ludo Van Campenhout de gesprekken. Agalev werd vertegenwoordigd door Erwin Pairon, Chantal Pauwels en Jo Vermeulen, de CVP door Marc Van Peel, Patrick Vanderstraeten en Marc Wellens. Fons Borginon, Luc Lemmens en Koen Raets ten slotte vertegenwoordigen VU&ID.

De vraag is echter of VU&ID met de schamele 3,4 procent en één zetel lang zal meelopen. Vooral wanneer de mandaten ter sprake komen, wordt verkozene Luc Lemmens een blok aan het been. Geen van de andere partijen zal een van de schaarse schepenambten cadeau doen aan een partij die welgeteld één zetel telt. Ze rekenen er dan ook op dat Lemmens de eer aan zichzelf zal houden. Daarmee herhaalt de geschiedenis zich: een bonte coalitie tegen een groot blok oppositie plus één. De voorbije zes jaar was dat een eenzame WOW'er, nu mogelijk een VU'er.

Maar de inhoud primeert op de verdeling van de postjes: dat was de plechtige belofte die de lijsttrekkers van de partijen zondagavond deden. Daarom focusten de gesprekken zich in eerste instantie op de vraag hoe men de zaken de komende zes jaar zal aanpakken en waar het verschil moet komen te liggen om een allerlaatste keer te pogen 'het tij te keren'. Tegen vanavond moeten de partijen een prioriteitenlijstje klaar hebben. Zowel de VLD als de CVP maakten al duidelijk dat veiligheid bij hen bovenaan staat. "We moeten de taboes over dat thema nu eindelijk eens wegnemen", zei Antwerps VLD-voorzitter Ludo Van Campenhout gisteren.

Er bestond wel duidelijkheid over dat er dit keer snel zekerheid moet komen en dat de onderhandelingen geen drie maanden maar hooguit drie weken zullen mogen duren. Men is er bij de onderhandelaars als de dood voor dat een negatieve sfeer de overhand neemt. In geen geval mag de indruk gewekt worden dat de problemen die zich voordoen zo groot zijn dat men er niet uit raakt, wat een erg slecht signaal zou zijn naar de kiezer én naar de verkozenen van de districtsraden.

Ook daar zijn de eerste onderhandelingen over de vorming van de diverse meerderheden al van start gegaan. Bedoeling is om zoveel mogelijk parallelle coalities uit de grond te stampen om in de toekomst conflicten tussen districtsraden en gemeenteraad uit te sluiten. Ordewoord is dat de centrale onderhandelaars van de partijen op de hoogte blijven van die gesprekken, vooral dan om te voorkomen dat sommigen binnen CVP of VLD ongeduldig worden.

Volgens de onderhandelaars is het dit keer mogelijk om in recordtempo een akkoord uit de bus te slepen. Ze wijzen erop dat in '94 enorm veel tijd en energie werd gespendeerd aan de afrekening met het verleden. Toen blokkeerde VLD'er Ward Beysen, tegen de Antwerpse traditie in, de kandidatuur van SP'er Bob Cools, lijsttrekker van de grootste partij en de man met het meeste voorkeurstemmen. Dat conflict vergde toen enorm veel tijd en doet bizar genoeg denken aan de oprispingen tussen VLD en SP nu over de sjerp. De argumentatie van de SP om Detiège zichzelf te laten opvolgen zijn: de SP is de grootste democratische partij en heeft de meeste voorkeurstemmen.

Bovendien hebben de onderhandelaars afgesproken om geen bestuursakkoord meer te maken dat alle dossiers die momenteel op tafel liggen tot in de details regelt. In plaats daarvan moet er een algemeen en principieel akkoord komen dat de basisprincipes vastlegt voor het bestuur door het college. Daarin zullen afspraken gemaakt worden over de fundamentele items zoals - vooral - veiligheid en mobiliteit. Voordeel is dat dergelijke onderhandelingen veel sneller kunnen afgerond worden én dat het bestuursakkoord een fundamentele basis zou hebben waarnaar iedereen zich weet te gedragen. Het vorige akkoord regelde alle dossiers die op dat moment op tafel lagen tot in de details. In de volgende fase zou het basisprincipeakkoord 'technisch' worden uitgewerkt en dan volgt het verdelen van de mandaten.

Ook daar zal de coalitie minder tijd verliezen dan de vorige. Wegens geen njet tegen andere kopstukken uit andere partijen wordt het vooral een interne partijstrijd. Dat neemt echter niet weg dat het in al die partijen - behalve de VLD, die ruim in de zetels zit - zal zorgen voor fikse achterhoedegevechten. In Antwerpen werd voor de verdeling van de 12 mandaten tot nu een puntensysteem gebruikt dat in totaal 16 punten telde. Drie voor de burgemeester, twee voor havenschepen en OCMW-voorzitter en negen keer één punt voor elke huidige schepen. Volgens de krachtverhoudingen hebben SP 5,6 punten, VLD 4,7 en voor Agalev en CVP telkens 2,8.

Bij de SP zit Janssens, die het boegbeeld is van de vernieuwing, met een enorm probleem als hij bij zijn beslissing blijft geen mandaat op te nemen. Als Detiège naar de sjerp wordt geschoven, blijven er nog twee schepenambten over. Eentje daarvan zou gaan naar nieuwlichter Kathy Lindekens. De tweede is ondertussen opgeëist door uittredend schepen van Sport en Onderwijs Gilbert Verstraelen wegens zijn kleine 1.800 voorkeurstemmen. Verstraelen was de SP'er die wegens zijn twintigste plaats op de SP-lijst openlijk in de clinch ging met Janssens. Ook SP-koepelvoorzitter Jan Claes, in een lang verleden nog schepen onder Bob Cools, heeft laten verstaan schepen te willen worden. Beiden behoren tot de oude garde van de SP waar Janssens mee zou afrekenen. Ondanks het feit dat de vernieuwingsoperatie van Janssens een succes is geweest, blijft hij met het verleden worstelen: zes van de twaalf verkozenen kunnen in het traditionele SP-kamp geplaatst worden. Janssens had gerekend op Vlaams parlementslid Robert Voorhamme, die niet verkozen werd.

Ook bij Agalev kan het benoemen van schepenen tot wrijvingen leiden. Agalev heeft volgens de oeroude Antwerpse rekenkunde recht op twee zetels. Dat betekent meteen dat een van de uittredende schepenen - Geldof of Pairon - plaats zou moeten ruimen voor 'de nieuwe Mieke Vogels', lijsttrekster Chantal Pauwels, goed voor dik 6.000 voorkeurstemmen, meer dan het dubbele van de twee schepenen.

Ook bij de CVP belooft het toekennen van de mandaten een interne twist los te weken. Ook daar zijn twee schepenzetels te verdelen, die gezien de voorkeurstemmen - omdat Marc Van Peel geen interesse heeft - zouden gaan naar Najima Lanjri en uittredend schepen van Cultuur Eric Antonis. De combinatie van die twee zou het hele CVP-gewicht in het kamp van de 'linkervleugel' leggen, wat gezien het broze evenwicht binnen de partij erg moeilijk ligt. Filip Heylen, conservatief en middenstandsman, was de joker van de rechtervleugel om schepen te worden en het evenwicht te bewaren, maar raakte niet eens verkozen. Mogelijk wordt hij toch nog opgevist, als uittredend schepen Marc Wellens die een uitstekende score had op de provincielijst (9.000 voorkeurstemmen) genoegen neemt met een plaats als député. Maar met Wellens, die ook tijdens de vorige onderhandelingen op een zijspoor leek beland, weet men nooit. Het feit dat hij nu weer in het tactische steekspel in de onderhandelingen betrokken is, geeft hem opnieuw een kans om toch naar het stadhuis terug te keren.

Onderhandelaars willen het eerst over de inhoud en dan pas over mandaten hebben

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234