Dinsdag 17/05/2022

Skaten voor je leven

Je zult maar kind zijn in Afghanistan. Wat voor toekomst heb je dan? Een hele mooie, beweert de Australiër Oliver Percovich. Met zijn ngo Skateistan maakt hij de Afghaanse jeugd warm voor zijn grote passie: skateboarden. En zorgt hij er meteen voor dat ze een goeie schoolopleiding krijgen. 'Dit zijn de toekomstige wereldleiders.'

Kapot geschoten gebouwen, vrouwen in boerka's en mannen met baarden en bazooka's: wedden dat dit uw beeld is van Afghanistan? Maar tussen de brokstukken en ellende zijn vrolijke meisjes en jongens aan het skateboarden. In traditionele kleren én met valhelm. Een raar gezicht? Misschien, maar in Kaboel is dit de dagelijkse realiteit. De ngo Skateistan gebruikt skateboarden om de lokale jeugd vooruit te helpen. 's Ochtends zijn er lessen, 's middags skatesessies.

"We leren de kinderen veel meer dan skateboarden alleen", zegt Oliver Percovich (38), de Australische initiator van Skateistan. "Leiderschap, zin voor verantwoordelijkheid, multimedia, kunst: van alles passeert de revue. Stuk voor stuk onmisbare elementen om de Af- ghaanse jeugd vooruit te helpen. In een land waar 70 procent van de bevolking jonger is dan 25 - en 50 procent jonger dan 16 - kún je niet anders dan investeren in de jeugd. Zíj zijn de wereldleiders van de toekomst. Er leven hier veel verschillende etnische groepen, er zijn grote verschillen tussen arm en rijk. Ook jongens en meisjes worden niet hetzelfde behandeld. Maar op een skateboard is iedereen gelijk. Dat is de kracht van Skateistan. We sluiten niemand uit; ook gehandicapte kinderen skaten mee."

Toch blijft het een vreemd idee: skateboarden in het levensgevaarlijke Afghanistan. Onder de taliban was sport zelfs verboden. Maar de nieuwe grondwet van 2004 is soepeler. "Oké, sporten mag weer", zegt Percovich. "Maar meisjes hebben weinig opties. Vliegeren, fietsen of voetballen, dat doen enkel jongens. Skaten is dé oplossing. Omdat de sport hier totaal nieuw is, plakken er geen vooroordelen aan. Intussen wordt het zelfs eerder gezien als meisjessport."

Om maar te zeggen dat skateboarden in Afghanistan iets totaal anders betekent dan in onze westerse wereld. Wij associëren skaters met punkmuziek, tatoeages, graffiti en alternatieve kleding. Afghaanse skaters hebben geen weet van die rebelse cultuur. Zij luisteren naar dezelfde muziek als iedereen, ze zijn gesluierd en dragen traditionele kleding. Percovich: "Ooit heb ik zelf geprobeerd te skaten in een salwar kameez: traditionele kleding die bestaat uit een losse broek en een ruim hemd. Ik had de grootste moeite om rechtop te blijven staan. Als je skate, kijk je continu naar je voeten om de balans te houden, hè. Maar door die wijde broek zag ik mijn voeten niet meer. Dat Afghaanse kinderen daar geen problemen mee hebben, kan maar één ding betekenen: het zijn betere skaters dan ik."

Mikken op meisjes

'Ollie' Percovich skate nochtans al meer dan dertig jaar. "Op mijn zesde gaf mijn oudere neef me een skateboard. De eerste keer viel ik er keihard af. Ik zei tegen mezelf: dit ga ik onder de knie krijgen. Sindsdien is het mijn grootste passie. Ik bezocht al meer dan veertig landen en altijd had ik mijn board mee. Toen ik in 2007 naar Afghanistan kwam, omdat mijn toenmalige vriendin hier werkte als hulpverlener, was ik de enige skater in heel Kaboel. Maar de lokale jeugd had wel belangstelling. Ik leende hen mijn boards - wat ik eigenlijk nooit doe. Natuurlijk kreeg ik mijn plank kapot terug. Maar ik zag in hun twinkelende ogen dat ze hooked waren. Dus liet ik meer skateboards overkomen uit Australië. Elke namiddag kwamen we met een groepje skaters bijeen. De groep groeide gestaag en al snel merkte ik de kracht van skateboarden. Doordat de kinderen zo enthousiast waren, kwam ik op het idee om voor hen een skatepark én een school te bouwen."

Geen overbodige luxe. Veel kinderen moeten al op hun vijfde beginnen te werken, vaak op straat, als verkoper of bedelaar. Ongeveer een kwart van de Afghanen is geletterd. Bij vrouwen is dat maar één op de acht. Skateistan mikt dan ook vooral op meisjes. Zij hebben veel minder kansen dan jongens. Naar school gaan, deelnemen aan de samenleving, een job vinden of zelfs gewoon op straat komen: het is voor Afghaanse meisjes niet evident.

Beschouwt Percovic zich als een soort van vredesgezant? Een hulpverlener zonder medicijnen? "Veel hulpverleners luisteren niet naar de vragen van de lokale bevolking, maar redeneren vanuit hun eigen standpunt", meent hij. "Ze zetten ook enkel financieel kapitaal in. Geen sociaal kapitaal: het vertrouwen van de lokale bevolking en de steun van de lokale overheden. Daarom hanteert Skateistan een bottom-up methode. De kinderen bepalen zelf wat ze willen leren, wat voor hen belangrijk is. We mikken enkel op langetermijnoplossingen. Vóór Skateistan deed geen enkele buitenlandse instantie iets voor de jeugd. Vreemd, want ze maken 70 procent van de bevolking uit.

"En ook: volwassenen zijn getekend door de vele oorlogen, terwijl Afghaanse kinderen juist enthousiast en hoopvol zijn over de toekomst van hun land. In Skateistan krijgen ze heel ander onderwijs dan gewoonlijk in Afghanistan: herhalen wat de docent zegt. Wij leren hen om kritisch te denken en situaties te analyseren. Ze leren problemen te definiëren om ze vervolgens op te lossen. Zulke vaardigheden zijn onmisbaar om de miljoenen problemen van de Afghanen weg te werken. Via het Skateistan-programma willen we netwerken creëren, in het land zelf én over de hele wereld. Die netwerken noem ik sociaal kapitaal. Om te slagen in het leven, zijn die minstens even onmisbaar als financieel kapitaal."

Uitbreiding

In 2009 opende officieel het Skateistan-park: een overdekt skatepark in Kaboel. Intussen zijn we vier jaar verder en staat de ngo - de allereerste Afghaanse ngo ooit! - een stuk steviger in haar schoenen. Onlangs opende ze een hoofdkantoor in Berlijn. Eerder was dat in Kaboel gevestigd, maar aanhoudende stroomdefecten, wankele internetconnecties en drinkwatertekorten bemoeilijkten de werking. Inmiddels werken meer dan veertig fulltimers voor Skateistan.

Ook de budgetten zitten in een stijgende lijn. In 2007 stak Percovic al zijn spaargeld - 1.500 dollar - in het project. Voor 2013 heeft de ngo 700.000 dollar budget. Allemaal verkregen uit giften en subsidies. De Deense en Noorse ambassade in Afghanistan pompen er veel geld in, net als de Duitse overheid. Zo kan de Australische weldoener volgende maand een tweede skatepark openen in het noordelijke Mazar-e-Sharif. Er zijn ook al Skateistan-initiatieven in Pakistan en Cambodja. Percovich: "Naarmate het project groeide, werden ook mijn dromen groter. En dat is nog steeds zo. In totaal heeft Skateistan nu een 1.500-tal geregistreerde studenten. Over tien jaar moeten dat er honderdduizenden zijn."

Er is een boek en een film over Skateistan verschenen. Meer info via www.skateistan.org en www.skateistanthemovie.com

Kunst op wieltjes

De Brusselse galerie The Sk8 Room werkt samen met de ngo Skateistan. The Sk8 Room verkoopt skateboards, gecustomized met werken van beroemde kunstenaars als Damien Hirst, ROA, Banksy, Larry Clark, Invader, Terry Richardson, Jeff Koons en Andy Warhol.Twintig procent van de opbrengst storten ze door naar de ngo Skateistan. "De artiesten die bij ons hun skateboards uitgeven, zijn zeer enthousiast over de samenwerking. Soms gaan we zelfs samen een project van Skateistan bezoeken", aldus galeriehouder Charles-Antoine Bodson. De zoon van ex-Tractebel-baas Philippe Bodson richtte in 2012 Sk8room op, samen met reclamemaker Tanguy De Kelver en galerist Cedric Emelinckx. De galerie heeft een e-shop en etalage in de Brusselse Abdijstraat. www.thesk8room.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234