Donderdag 29/09/2022

'Slechts één rechter in hof van beroep is niet realistisch'

Wie beroep aantekent tegen een vonnis van de strafrechter zal voortaan voor één raadsheer verschijnen in plaats van drie. Op die manier wil justitieminister Annemie Turtelboom (Open Vld) de gerechtelijke achterstand aanpakken. Een gevaarlijke evolutie, zeggen de hoven van beroep.

"Het hof van beroep betekent voor veel beklaagden de laatste kans. Ga je naar de gevangenis of niet? Het maakt een verschil of je lot in de handen ligt van drie mensen of van één. Slechts één rechter in beroep is niet wenselijk en niet realistisch", zegt raadsheer Koenraad Moens, woordvoerder van het Brusselse hof van beroep.

Toch wil minister Turtelboom ervoor zorgen dat strafzaken in beroep voortaan worden behandeld door een alleenzetelende rechter. Een kamer met drie raadsheren zal nog wel mogelijk zijn, maar alleen wanneer daar uitdrukkelijk om gevraagd wordt of wanneer dezelfde zaak in eerste aanleg ook al door drie rechters werd behandeld.

Efficiëntie

"De hoven van beroep kampen met een gerechtelijke achterstand", verdedigt Turtelboom haar beslissing. "Wanneer hetzelfde aantal magistraten méér zaken behandelt, kunnen de hoven van beroep efficiënter werken."

Om haar redenering te staven wijst de minister naar het hof van beroep in Antwerpen, waar de alleenzetelende raadsheren in burgerrechtelijke zaken de afgelopen drie jaar 16,1 procent meer arresten velden dan hun collegiaal zetelende collega's. Burgerrechtelijke zaken konden immers al langer door één raadsheer worden behandeld, maar alleen wanneer daar uitdrukkelijk om werd gevraagd. Nu zal dat principe omkeren: één rechter wordt de regel, drie rechters de uitzondering.

Volgens Moens zal het nieuwe systeem de kwaliteit van de rechtspraak ondermijnen. "Het grote voordeel van een collegiale kamer met drie raadsheren is dat men de specialisaties onder elkaar kan verdelen. Eén zaak kan verschillende specialisaties bevatten, en niet elke raadsheer is in elke materie gespecialiseerd. Nu wil men al die expertise plotseling overboord gooien en verwacht men dat één persoon evenveel gespecialiseerde kennis heeft als drie personen samen. Dan zitten we duidelijk met een probleem."

Bovendien stelt Moens zich vragen bij de uitvoerbaarheid van de nieuwe wet. "Elke alleenzetelende raadsheer heeft een griffier nodig. Het aantal griffiers zou dus moeten verdrievoudigen, maar er is geen enkel budget voor bijkomend personeel."

Ook bij het Antwerpse hof van beroep is men niet te spreken over het wetsvoorstel. Raadsheer Nico Snelders spreekt van een gevaarlijke evolutie. "De kwaliteit van de rechtspraak komt in het gedrang. Drie alleenzetelende rechters verzetten trouwens niet veel meer werk dan drie rechters die samen zetelen."

Met haar voorstel wil minister Turtelboom naar eigen zeggen vooral voorkomen dat kleinere zaken automatisch door drie rechters worden behandeld. "Wanneer iemand in beroep gaat tegen een beslissing van de vrederechter of politierechter over een burenruzie of verkeersboete, moet hij momenteel voor drie rechters verschijnen. Dat is niet altijd nodig. Binnenkort zullen de partijen expliciet om drie rechters moeten vragen als ze dat willen."

Maat voor niets

De kans is groot dat heel wat partijen dat ook zullen doen. Drie rechters kunnen samen immers een beter doordachte beslissing nemen dan een rechter in zijn eentje. Vraag is dan ook of het voorstel van Turtelboom geen maat voor niets is. "We verwachten ook helemaal niet dat de nieuwe maatregel plotseling zal leiden tot drie keer meer arresten", klinkt het bij het kabinet Turtelboom. "Op deze manier willen we gewoon de efficiëntie verhogen waar mogelijk. Vergeet ook niet dat zaken in eerste aanleg al door één rechter behandeld worden, en daar hebben we nooit problemen gehad."

Het voorstel van Turtelboom werd al goedgekeurd door de ministerraad. Wellicht verhuist het voor het einde van het jaar naar het parlement.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234