Vrijdag 19/08/2022

Sociopaat en superster

Van Dave Grohl had hij gerust Foo Fighters op Werchter mogen vervangen. Maar in Glastonbury houden ze voor het optreden van Kanye West (38) dit weekend de pisbekers al klaar. Geen artiest die zulke extreme reacties uitlokt als hij. Wie is dat zelfverklaarde wonderkind? 'Als je fan bent van Kanye West, ben je een fan van jezelf.'

"Kanye kan zich best een waterdichte K-Way aanschaffen." De krant The Independent voelt de bui al hangen. Op Engelse festivals is er een bedenkelijke nieuwe 'trend', de moderne versie van tomaten gooien: lege bierbekers volplassen en vervolgens naar het hoofd van ondermaatse performers keilen. De kans is groot dat veel van die 'zelfgetapte vloeistoffen' zaterdagavond op het Glastonbury-festival in Somerset richting hoofdpodium zullen vliegen.

Daar treedt op dat moment namelijk Kanye West op als plaatsvervanger voor Foo Fighters. Toen zijn komst werd aangekondigd, was dat meteen goed voor hopen vreugde, maar nog meer haatreacties. Een petitie om West - "een belediging voor de muziek"- van het podium te weren, werd meer dan 133.000 keer ondertekend.

Zelfs Dave Grohl mengt zich nu in de Kanye-heisa. "Ik denk dat elke stem op die petitie enkel olie is op Kanyes fucking vuur en dat het wel eens de beste show aller tijden zou kunnen worden." Nadat Foo Fighters door zijn gebroken been als headliner moesten afzeggen voor Glastonbury én Rock Werchter, suggereerde Grohl al dat West hun headlinersslot mocht hebben. "Kanye... Imma let you have this one."

Eén ding is zeker: Kanyes weinig benijdenswaardige positie als controversieelste artiest van het moment is alweer bestendigd. West mag dan wel meer dan 21 miljoen platen verkocht hebben, hij is ook de man iedereen hates to love. En vooral: loves to hate. Maar daar heeft de Amerikaanse rapper/producer/modeontwerper/man van realityster Kim Kardashian natuurlijk zelf voor gezorgd. Wat had je verwacht als je jezelf aan de lopende band vergelijkt met Michelangelo, Steve Jobs en Walt Disney? Als je jezelf de bijnaam 'Yeezus' toekent, met doornenkroon op magazinecovers gaat staan en een moderne Bijbel maakt waarbij je het woord God telkens vervangt door je eigen naam?

Gezant van God

Grootheidswaanzin is West niet vreemd. "Als je fan bent van Kanye West, ben je een fan van jezelf", is slechts één van zijn beruchte citaten, waarbij hij zichzelf verheerlijkt in de derde persoon. In interviews laat hij geen kans onbenut om zichzelf te omschrijven als een vernieuwer, op vlak van muziek maar zeker ook daarbuiten. Als de stem van een generatie, de grootste levende rockster, een gezant van God zowaar.

"Het grootste pijnpunt in mijn leven is dat ik mezelf nooit zal zien optreden." Noem hem vooral geen rapper, want hij bijt je kop eraf. Wests ego past niet in een hokje. "Over geschiedenis lezen? Ik heb het te druk met geschiedenis schrijven" (op Twitter). Nog een faux pas als je West te vriend wil houden: zijn citaten gebruiken in een parodie. Als de Amerikaanse talkshowhost Jimmy Kimmel al hoopte dat Kanye met zichzelf kon lachen, dan weet hij na diens bizarre aanval op Twitter wel beter. Salvo's als "JIMMY KIMMEL PUT YOURSELF IN MY SHOES ... OH NO THAT MEANS YOU WOULD HAVE GOTTEN TOO MUCH GOOD PUSSY IN YOUR LIFE..." en "YOU CAN'T PUT YOURSELF IN MY SHOES. YOUR FACE LOOKS CRAZY... IS THAT FUNNY?... OR IF I HAD A KID SAY IT WOULD IT BE FUNNY???" werden duchtig gedeeld op de sociale media. Om maar te zeggen: West is even tactvol als bescheiden. Het internet bulkt van lijstjes als de 50 - of zelfs 100 - omstreden acties van Kanye West. Zoals het podium op de Grammy's beklimmen, de winnaar de microfoon uit handen rukken en verkondigen dat iemand anders had moeten winnen. Dat, maar dan tweemaal. Bij Beck heeft Kanye zich inmiddels geëxcuseerd (achteraf had hij dan toch vernomen dat Beck veertien instrumenten bespeelt); Taylor Swift wacht nog altijd op een verontschuldiging.

Tel daar nog zijn eindeloze tirades in live-interviews bij, het citaat "George Bush haat zwarten" tijdens een benefietshow voor orkaan Katrina, en de stroom aan lofbetuigingen over zijn vrouw Kim Kardashian ("Niemand durft toch te zeggen dat zij niét de knapste vrouw aller tijden is?!") en je begint je stilaan af te vragen of West als kind op zijn hoofd is gevallen. Of houdt hij ons allemaal voor de gek en speelt hij een rolletje? "Je moet maar 90 procent geloven van wat ik zeg", vertelde West zelf ooit in een interview aan W Magazine. "Of beter: geloof niets van wat ik zeg. Best mogelijk dat ik je - de hele wereld - volledig en voortdurend voor de gek houd."

Misbegrepen genie

Mogelijk is het geen van bovenstaande opties. Het klinkt minder geloofwaardig dan de andere theorieën, maar zou het kunnen dat Kanye West gewoon gelijk heeft als hij verkondigt dat hij een misbegrepen genie is? Want ondanks zijn uitspattingen in het verleden, blijft hij ook een trouwe schare fans hebben.

Niet van de minsten bovendien: Jay Z en Beyoncé, 12 Years a Slave-regisseur Steve McQueen, ... Paul McCartney noemt West "een dichter", en ook Lou Reed roemde de artiest voor zijn dood: "Niemand doet wat Kanye doet, niemand zit zelfs op dezelfde planeet". Het Amerikaanse TimeMagazine riep West enkele maanden geleden zelfs nog uit tot een van de 100 invloedrijkste mensen ter wereld.

West heeft ook niet voor niets meer dan 120 prijzen, waaronder 21 Grammy's, binnengehaald. Andere artiesten halen platen als The College Dropout, Graduation en Watch the Throne (met Jay Z) niet zelden aan als belangrijke inspiratiebron. Vooral zijn geëxperimenteer met genres en sounds, spectaculaire videoclips en shows worden door velen als vernieuwend gezien.

Zijn tactiek? Zijn ogen sluiten en zich als een driejarige gedragen. Volgens West zijn artiesten op hun best als ze zo dicht mogelijk bij hun innerlijke kind komen, omdat we "als kind allemaal kunstenaars zijn".

Als we Kanye mogen geloven, was hij twaalf toen hij zijn eerste muzikale composities maakte. Dertien toen hij zijn eerste rapsong opnam, met de welluidende titel 'Green Eggs and Ham'. Hij werkte naar verluidt in kledingketen The Gap om zijn moeder de uren in de opnamestudio terug te kunnen betalen. Zijn grote doorbraak in het muziekcircuit kwam er nadat hij van Chicago naar New York was verhuisd en daar door Roc-A-Fella, het bekende label van Jay Z, werd opgemerkt.

Black Panthers

Het grote publiek kent West als een megalomane oproerkraaier, maar er zijn ook verhalen die de roddelboekjes en -sites weinig of nooit halen. Over hoe West als tiener in drie kunsthogescholen in en rond Chicago werd toegelaten (hij verliet de American Academy of Art uiteindelijk om een carrière als rapper uit te bouwen). Over de invloed van zijn ouders op zijn drive. Vader Ray zat nog bij The Black Panthers-beweging, zijn moeder Donda gaf Engelse les, tot ze in 2007 overleed aan de gevolgen van een esthetische operatie. Haar naam prijkt nu op bijna elke onderneming die West uit de grond stampt.

Zelfs zijn grootste tegenstanders kunnen niet ontkennen dat West ondernemend is. Het beste voorbeeld? Het verhaal hoe hij in 2002 ei zo na aan de dood ontsnapte toen hij na een late werkdag in de studio in slaap sukkelde achter het stuur en op een andere auto knalde. Hoe hij meteen na de crash, terwijl zijn kaak nog zo goed als 'dichtgewired' of -genaaid was, onmiddellijk weer de studio indook om die bijna-doodervaring in een album om te zetten met de toepasselijke titel Through the Wire. "Dat ongeval gaf me een focus, een nieuw perspectief op het leven. Dat ik alles uit dit leven moest halen wat ik wilde. Dat het nu of nooit was."

"Kanye West zou de eerste zijn om te vertellen dat hij thuis hoort in de lijst van 100 meest invloedrijke mensen. Hij gelooft niet in valse bescheidenheid en hij heeft gelijk", schreef Tesla-CEO Elon Musk enkele maanden geleden nog in Time. "Zijn geloof in zichzelf en wilskracht hebben hem tot hier gebracht." En: "Kanye denkt wel degelijk na. Voortdurend. Over alles. En hij roept iedereen op om hetzelfde te doen: om zich te engageren, dingen in vraag te stellen, grenzen te verleggen."

Kortom: West weet wat hij wilt en zorgt ervoor dat hij het krijgt. Wars van elke kritiek. Toen Kim Kardashian hem oorspronkelijk afwees, schreef hij haar een serenade. Vandaag zijn ze getrouwd en verwachten ze, na hun dochter North, een zoontje. Toen iedereen zei dat hij beter kon blijven producen, bleef hij rappen tot iedereen hem als rapper zag. En nu iedereen zegt dat hij het beter bij rappen houdt en zijn droom om mode te ontwerpen moet laten varen, blijft hij ontwerpen. "Risico's nemen is voor mij de enige manier om te overleven", zei hij ooit in een interview.

Volgens West zelf zit zijn rapper-imago hem in de weg in het modewereldje ("iedereen gaat ervan uit dat een rapper uit Chicago geen T-shirt kan ontwerpen, terwijl ik al van mijn vijftiende met kleding bezig ben"). Mogelijk spelen ook andere factoren tegen hem. Zoals het feit dat hij enkele jaren geleden Hedi Slimane, huidig creatief directeur van Saint Laurent, ervan beschuldigde zijn idee van een leren joggingbroek te hebben gestolen.

Astronautenpak

West heeft nu net een collectie bij Adidas achter de rug, "een van de weinigen die me een kans willen geven". Zijn sneakers - 9.000 paar in totaal - waren binnen de dag uitverkocht. Al gingen de meeste recensies vooral over het feit dat West zijn show veel te laat begon en zijn publiek uren buiten liet wachten.

Dat te laat beginnen lijkt overigens zijn handelsmerk. Ooit begon hij een concert pas om vier uur 's nachts omdat hij het eerder niet donker genoeg vond voor zijn lichtshow. Andere keren verliet hij voortijdig het podium omdat het publiek hem niet aanstond. Als organisator van Glastonbury zou je van minder nerveus worden.

Al lijkt West de laatste tijd, sinds de geboorte van zijn dochter, iets of wat gekalmeerd. Hij houdt zijn tirades steeds vaker achter de schermen, geeft paparazzi minder snel een pak rammel en zegt in interviews als bij wonder ook dingen die niet eens zo onredelijk lijken. Zoals tijdens een gesprek met Steve McQueen in Interview Magazine: "Als ik mezelf met Steve Jobs, Walt Disney, Howard Hughes of wie dan ook vergelijk, is dat omdat ik mensen een beetje context probeer te geven over de mogelijkheden die voor mij en ons allemaal liggen, in plaats van mezelf in het rappershokje te laten steken zoals bij de Grammy's. No way dat ik mezelf naast die namen zet."

En dat je wereldbekend worden het best kunt vergelijken met in de ruimte geschoten worden, zonder astronautenpak dan wel. Lees: dat dat dus rare dingen met een mens kan doen. De grootspraak zal West evenwel nooit echt verliezen. In hetzelfde interview laat hij ook nog weten dat hij ondanks alle kritiek op het einde iedereen zal verbazen en alle twijfelaars zal wegblazen, dat hij een wonderkind uit Chicago is, en dat zijn creaties de wereld nu eenmaal beter maken. Fingers crossed, Glastonbury.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234