Donderdag 06/10/2022

Sovjetparadepaardje Bajkonoer is vijftig

Ruimtevaartbasis is ��n brok vervallen glorie maar blijft niettemin effici�nt functioneren

Bajkonoer / Brussel

Belga / Eigen berichtgeving

De Russen vieren vandaag de vijftigste verjaardag van 'hun' ruimtevaartbasis Bajkonoer in Kazachstan, een van de indrukwekkendste plaatsen ter wereld. De basis oogt vervallen maar blijft een paradepaardje van de Russische ruimtevaart.

Bajkonoer ontstond in de jaren vijftig, in volle Koude Oorlog. Het sovjetleger bouwde in de dorre en in de winter barkoude steppen van Kazachstan in de buurt van het onooglijke plaatsje Toeratam een lanceerbasis voor intercontinentale raketten. Alles ontsnapte aan het spiedende oog van de Amerikanen. Die werden om de tuin geleid omdat de oorspronkelijke stad Bajkonoer honderden kilometer verder ligt. Pas jaren na de eerste activiteiten raakten de VS van het bestaan van de basis op de hoogte.

Moskou bouwde op Bajkonoer ook infrastructuur voor ruimtevaart uit. De eerste satelliet ter wereld, de Spoetnik, vertrok op 4 oktober 1957 op platform 1 van Bajkonoer. Hetzelfde gold voor Joeri Gagarin op 12 april 1961 en voor Valentina Teresjkova, de eerste vrouw in de ruimte, in juni 1963. Bajkonoer werd de draaischijf van de Sovjet-Russische bemande ruimtevaart, onder andere voor de ruimtestations Saljoet, de Mir en momenteel het Internationaal Ruimtestation (ISS). Frank De Winne vertrok bijna drie jaar geleden overigens op hetzelfde lanceerplatform als Joeri Gagarin destijds.

De gebouwen en infrastructuur op Bajkonoer ogen vervallen. Er is bijvoorbeeld duidelijk te zien dat in 2002 een deel van het dak voor de montagehal voor het ruimteveer Boeran is ingestort. Trappen van de indertijd alsmaar mislukkende Sovjet-Russische maanraket N-1 fungeren als garage. Her en der slingert allerhande schroot rond, gebouwen hebben een stevige lik verf nodig of zijn verlaten. Oude trucks en jeeps rijden over de kleine wegen op de basis die zo groot is als de vroegere provincie Brabant.

Een landingsplaats voor vliegtuigen is de vroegere piste van de Boeran. Boeran vloog en landde er slechts één keer, in 1988, bovendien onbemand. De staat van de piste laat nauwelijks die historische gebeurtenis bevroeden.

Het desolate landschap varieert enkel door lanceerplatforms voor raketten als Sojoez, Proton, Energija, Zenith en Proton, en door assemblagegebouwen en andere met lanceringen gerelateerde constructies.

Bajkonoer is na het uiteenvallen van het Gos door Kazachstan genationaliseerd. Rusland huurt nu de basis, voor ongeveer 150 miljoen dollar per jaar.

Net buiten de eigenlijke basis ligt een speciaal ingeplante stad die vroeger Leninsk heette, maar nu Bajkonoer. Ruimtevaartfanaten vergapen er zich aan monumenten die de hoogtepunten van de sovjetruimtevaart verhalen en aan bustes van bijvoorbeeld ingenieur Sergej Koroljov, de vader van de Russische ruimtevaart. Die relikwieën worden nauwgezet onderhouden, in tegenstelling tot de rest van de stad Bajkonoer. De duizenden mensen leven er in troosteloze woonblokken.

Bajkonoer blijft niettemin efficiënt functioneren. Boven op de bemande ruimtevaart is Rusland er actief met lucratieve commerciële ruimtevaart, bijvoorbeeld met zijn zeer betrouwbare Proton-raket en de onbemande Sojoez. (FS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234