Zaterdag 27/11/2021

NieuwsCuba

Spontaan protest tegen regime in Cuba: duizenden demonstranten op de been

Mensen protesteren tegen de regering van de communistische president van Cuba, Miguel Diaz-Canel. Beeld AFP
Mensen protesteren tegen de regering van de communistische president van Cuba, Miguel Diaz-Canel.Beeld AFP

‘We hebben geen angst! We hebben geen angst!’ Scanderend tegen de communistische staat en de algehele schaarste gingen zondag duizenden Cubanen in meerdere plaatsen de straat op. Het is een zeldzaam publiek vertoon van onvrede op het socialistische eiland waar in april de laatste Castro het leiderschap overdroeg.

Sinds Fidel Castro kort na zijn revolutie in 1959 de grenzen van het vrije woord afbakende – “Binnen de Revolutie alles, daarbuiten niets” – hebben critici hun woorden zes decennia lang vrijwel altijd zorgvuldig gewogen. Of ze vertrokken uit het land. Deze zondag kwam daar verandering in. De kritische nieuwssite 14ymedio meldt dat in verschillende plaatsen boze Cubanen de straat opgingen en in protestmarsen hun onvrede uitten. Ze riepen: “Weg met de dictatuur!”, “Vrijheid!” en, hun eigen protest samenvattend: “We zijn niet bang!”

Een Facebook-live registratie van bijna een uur toont hoe inwoners van het stadje San Antonio de los Baños, 30 kilometer ten zuiden van Havana, de straat opgaan en ondanks de aanwezigheid van politieagenten hun leuzen scanderen. Ook op de beroemde Malecon in hoofdstad Havana zou worden gedemonstreerd, al is dat bericht moeilijk te bevestigen. Cubanen melden telefonisch aan nieuwssite 14ymedio dat het internet is afgesloten. Een vrouw beschrijft aan de site de redenen om te protesteren: “We zitten in een uitzichtloze situatie met de pandemie, de lockdowns, het gebrek aan voedsel. We zijn op een fiets de Niagara aan het oversteken” – een Caribisch gezegde voor een onmogelijke opgave.

Een man wordt gearresteerd. Beeld AFP
Een man wordt gearresteerd.Beeld AFP

Economische crisis

Carmen, uit San Antonio de los Baños, spreekt over “een bom die al lang op springen stond”. Cubanen lijden al lang onder de grote schaarste in combinatie met een repressieve overheid, zegt ze. “We gaan gebukt onder de beperkende coronamaatregelen, maar ook onder het voortdurend afsluiten van de elektriciteit. De politie zit ondernemers op de nek, het is bijna onmogelijk om je levensonderhoud te verdienen.”

Cuba beleeft een van zijn zwaarste economische crises sinds eind jaren tachtig de Sovjet-Unie uiteenviel en het Russische geldinfuus wegviel. De pandemie heeft in de afgelopen vijftien maanden ongenadig de zwakke plekken van de staatsgeleide economie blootgelegd. Door het wegvallen van toerisme, een van de weinige sectoren die een gestage instroom van dollars garandeerde, hinkt het eiland op zijn laatste benen. In 2020 kromp de economie met 11 procent. Terwijl in april Raúl Castro het voorzitterschap van de Cubaanse Communistische Partij overdroeg aan president Miguel Diáz-Canel, stonden gewone Cubanen in lange rijen voor winkels met lege schappen.

Kritische muzikanten en schrijvers

Een deel van de culturele Cubaanse elite ging de afgelopen tijd de gewone Cubanen al voor in het protest. Eind november organiseerden honderden artiesten een demonstratie voor het ministerie van Cultuur, agerend tegen de door de staat bepaalde grenzen aan hun artistieke vrijheid. Het lied ‘Patria y Vida’ (‘Vaderland en leven’, een draai aan Fidel Castro’s uitspraak ‘Vaderland of de dood’) van een collectief van Cubaanse artiesten in en buiten Cuba, deed dit voorjaar stof opwaaien.

De twee op Cuba wonende rappers die een bijdrage leverden, zijn sindsdien meermaals gearresteerd en geïntimideerd door de staat. Ook andere kritische muzikanten en schrijvers worden met regelmaat lastiggevallen. Zo werd in mei de performancekunstenaar Luis Manuel Otero Alcantara gedwongen te stoppen met zijn hongerstaking. En zit sinds eind juni de kunstenaar Hamlet Lavastida vast. Nadat hij terugkwam uit Berlijn waar hij een jaar verbleef, moest hij in gedwongen quarantaine en daarna naar de gevangenis. De staat beschuldigt hem op onduidelijke gronden van het ‘aanzetten tot overtredingen’.

Raúl Castro benadrukte in zijn afscheidsspeech tijdens het achtste partijcongres dat de Cubaanse economie weliswaar aan hervorming toe is, maar dat de revolutie zelf nooit ter discussie kan staan. Het economische model kent “structurele problemen” en schiet tekort in het “stimuleren van werk en innovatie”, zei hij. Cuba was te veel afhankelijk van de import van voedsel en kon te weinig leunen op de eigen landbouw. Maar de verandering mocht nooit ten koste gaan van Cuba’s socialistische idealen, waarschuwde hij. “Er zijn grenzen die we niet kunnen passeren omdat de consequenties onomkeerbaar zijn.”

Cubanen die zondag de straat opgingen, scandeerden ook: “Wij willen vaccins.” Het is een van de weinige terreinen waarop de Cubaanse overheid momenteel succes boekt. In eigen laboratoria ontwikkelde het land twee vaccins die volgens eerste onderzoeksresultaten qua effectiviteit kunnen wedijveren met de prikken uit de VS, Europa en Rusland. Maar terwijl de vaccinatiecampagne pas net is begonnen, lopen de besmettingen sinds een maand snel op. Zaterdag registreerde het land bijna zevenduizend nieuwe gevallen en 39 doden, een record.

Een man wordt gearresteerd. Beeld AFP
Een man wordt gearresteerd.Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234