Maandag 08/08/2022

Stand-up comedian én staatsman

De buitenlandse vijand Osama bin Laden is letterlijk dood, de binnenlandse politieke vijand Donald Trump is politiek dood. Twee zorgvuldig getimede speeches van de grootmeester van de politieke retoriek. Meer was er niet voor nodig.

Zaterdagnacht sprak president Obama naar jaarlijkse gewoonte op het White House Correspondents’ Dinner, het banket voor de verzamelde politieke pers en de ‘who’s who’ in Washington. Naar aloude traditie mag daar al eens een grap verteld worden. Onverwacht en ongezien lanceert Obama een messcherpe en splijtende aanval op Donald Trump, de multimiljardair die mogelijk Republikeins presidentskandidaat zou worden, en die zich heeft uitgeleefd in het uitspitten van de kwestie van het geboortecertificaat van de president. Die maakt daar een kleinschalige bagatel van door meteen zijn ‘geboortevideo’ te tonen (een fragment uit de Disneyklassieker The Lion King) en daarna genadeloos verder in te hakken op de vastgoedtycoon.

Die jureert namelijk ook het tv-programma Celebrity Apprentice, een soort Idool voor aspirant-bedrijfsleiders. Die week ging het over een kandidaat die een hamburgerrestaurant in de soep had doen draaien en door Trump bedankt werd voor bewezen diensten. “Dat soort beslissingen zou mij ’s nachts ook wakker houden. Goed gedaan”, zei Obama vernietigend-ironisch. En ook al was de toon zelfironiserend en licht, nooit eerder had Obama zo scherp de zeis bovengehaald om een politieke tegenstrever persoonlijk te tackelen.

Vandaag weten we dat hij uren daarvoor het bevel had gegeven om Osama bin Laden uit te schakelen.

De timing van de aanval op de buitenlandse en de binnenlandse vijand kon moeilijk beter getimed en gecoördineerder geweest zijn. Terwijl de speech zaterdag op gelach, instemming en bewondering voor zijn stand-upkwaliteiten kon rekenen, is hij vandaag een briljant onderdeel van de herverkiezingsstrategie van een staatsman. Vandaag is nog duidelijker hoe groot de gapende kloof is tussen het nitty-gritty politieke gekonkelfoes van zijn Republikeinse tegenstanders, het zout leggen op iedere slak, en wat er echt zou moeten toe doen. De kloof tussen de regelrechte idiotie van een geboorteakte en wat echt al een decennium lang prioritair op de geopolitieke agenda van de Verenigde Staten staat.

One nation

En mocht die boodschap niet vanzelf klaar en duidelijk zijn overgekomen, dan was Obama niet te beroerd om ze nog eens in de verf te zetten tijdens zijn aankondiging van de dood van Osama, in wat weer een pareltje van politieke retoriek was. Door te zeggen dat deze verwezenlijking de Amerikanen beter zou laten terugdenken aan die septemberdag in 2001, “die dag dat we, ongeacht waar we vandaan komen, tot welke God we bidden, van welk ras we ook zijn, verenigd waren als één Amerikaanse familie”. Niet de dag van vandaag dus, waarin de Tea Party en haar media-acolieten er alles aan doen om de scheiding der geesten zo scherp mogelijk te maken.

En ook deze zin: “Laat dit er ons aan herinneren dat we deze dingen kunnen, niet door onze rijkdom en onze macht, maar omdat we zijn wie we zijn: één natie, onder God, onverdeelbaar, met vrijheid en recht voor allen.” Het is een simpele herhaling van de ‘Pledge of Allegiance’, de eed van trouw aan de Amerikaanse vlag, waarmee het parlement en alle ondergeschikte besturen hun zittingen openen, waarmee nieuwe Amerikanen hun burgerschap verwerven, een iconische stijlformule die hier door de simpele toevoeging ‘niet omwille van onze rijkdom en macht’ meteen een krachtig politiek statement tegen de Donald Trumps van de wereld wordt, ook al zijn ze niet bij naam genoemd.

Islam

Obama koos ook niet voor het triomfalisme, het scanderen van ‘USA, USA’ of voor ‘Yes, We can’. Niet de overwinning op de aartsvijand stond centraal, wel de herinnering aan “de beelden die we niet zagen: de lege stoel aan de tafel, de ouders die nooit de omhelzing van hun kind zouden voelen”. En al even zorgvuldig vermeed hij mee te stappen in de ‘Clash of Civilizations’, de vermeende strijd tussen Westen en islam. In wat een herhaling was van zijn Caïrospeech, weer een van zijn retorische diamanten, zei Obama dat de dood van Osama geen oorlog met de islam betekende, omdat Bin Laden geen islamleider was, maar een massamoordenaar. Net daarom beklemtoonde hij ook de samenwerking met de Pakistaanse overheid.

Met één speech als stand-upcomedian en één als staatsman toonde de Amerikaanse president waar het verschil zit tussen hem en zijn tegenstanders, en katapulteerde hij zich meteen in de rol van de haast niet te verslane presidentskandidaat van volgend jaar. Not bad for a weekend’s work.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234