Donderdag 20/01/2022

Stressvol wachten op uitslag bankentest

Vanavond na sluiting van de Amerikaanse beurzen zal de Europese Banken Autoriteit (EBA) de uitslag bekendmaken van de stresstests van de 51 belangrijkste Europese banken, de zogenoemde systeembanken. Wat staat er op het spel?

1 Opnieuw een stresstest? Er is toch al een hele serie geweest?

Een stresstest moet worden gezien als een rampenoefening voor het bankwezen. Er wordt een rampscenario in scène gezet (de ineenstorting van de beurzen of de huizenmarkt, een onverwachte stijging van de rente, het faillissement van een of meerdere landen, de explosie van de werkloosheid) en daarna wordt gekeken wat de gevolgen zijn voor de banken. Hebben zij voldoende buffers om een dergelijke crisis te overleven?

In 2011 en 2012 werden voor het eerst stresstests bij banken gedaan. Maar de belangrijkste kwam in 2014 vlak voor de totstandkoming van de Bankenunie, waarbij het toezicht op de grote Europese banken is overgeheveld van de nationale toezichthouder naar de Europese Centrale Bank in Frankfurt. Op 3 oktober 2014 bleek dat 25 banken waren gezakt: Italië (9), Griekenland (3), Cyprus (3) en verder banken uit Portugal, Oostenrijk, België en Ierland.

De gezakte banken moesten extra vermogen aantrekken: twaalf banken is dat gelukt, bij dertien banken bestaan nog tekorten.

2 Waarin verschilt deze test van de vorige tests?

Het is de eerste stresstest die valt onder de Europese en niet de nationale regelgeving. Dus voor alle banken gelden dezelfde regels die zijn samengevat in het zogenoemde SSM (Single Supervisory Mechanism). Alleen wordt dit keer geen cijfer gegeven. Banken kunnen deze keer niet zakken voor de test. Van deze 51 banken zullen de resultaten van de test naar buiten worden gebracht. Deze betreffen de mogelijke gevolgen van allerlei marktschokken voor de balans, de verlies- en winstrekening en het kernvermogen.

3 De kritiek op de vorige stresstest was dat ze te soft was. Is dat nu anders?

Ja, de test is deze keer in sommige opzichten strenger geweest. Als leidraad is de balans van 31 december 2015 genomen, waarna de bank niet meer in actie mag komen om reparaties te doen zoals het afstoten van bepaalde slechte portefeuilles. Verder is nu ook gekeken wat er met banken gebeurt als zij zich schuldig hebben gemaakt aan wangedrag en er daarom hoge boetes of schadeclaims dreigen.

Tot nu toe was hiermee geen rekening gehouden, terwijl veel banken miljarden aan boetes (Deutsche Bank alleen al meer dan 10 miljard) hebben moeten betalen. Aan de andere kant zijn sommige schokken in deze test ook minder ingrijpend. Zo is nu uitgegaan van een huizenprijsdaling van 7 procent in plaats van 17 procent.

4 Wat zijn de gevolgen voor de banken die slecht uit de test komen?

Er zijn geen directe gevolgen. De tests dienen als richtlijn en zijn geen eis. De zwakke banken zullen niet direct onder curatele worden gesteld. Maar de financiële markten zullen er met argusogen naar kijken en de toezichthouder zal de banken erop aanspreken en kan ze bijvoorbeeld verbieden nog dividend uit te keren.

Banken die te zwak zijn, moeten hun vermogen aanvullen. Dat kan bijvoorbeeld door nieuwe aandelen uit te geven. Maar dat zullen de bestaande aandeelhouders niet leuk vinden, want hun aandelen verwateren hierdoor.

Een andere mogelijkheid is het verkopen van onderdelen of kredietportefeuilles waarvan de risico's hoog worden ingeschat. Als uiterste redmiddel kan een beroep worden gedaan op het ESM (Europees Stabiliteits Mechanisme) - een reservepot voor steun aan banken die echter gekoppeld is aan strikte eisen.

5 Waarom is het dan toch zo spannend?

De aandacht zal vooral zijn gericht op de ondergekapitaliseerde Italiaanse banken die 360 miljard euro aan slechte leningen hebben uitstaan. Onduidelijk is welk deel daarvan als oninbaar moet worden gezien, maar zij zullen waarschijnlijk al bij de kleinste schok bezwijken. Daarom is de Italiaanse premier Renzi al enige tijd in overleg met de Europese toezichthouders. Hij zoekt mogelijkheden om 50 miljard euro bijeen te sprokkelen om het vermogen van de grote Italiaanse systeembanken op te kalefateren. Daarbij doet hij een beroep op de Italiaanse burgers die indirect (via hun pensioenfondsen) of direct (via belastingen) de banken overeind moeten te houden. Maar in de Bankenunie gelden daarvoor strikte beperkingen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234