Vrijdag 12/08/2022

't Fijn stof is van iedereen

De luchtkwaliteit is in verschillende straten in de Antwerpse binnenstad zeer ongezond. Dat leert een nieuw onderzoek, uitgevoerd met behulp van de stadswachten.

VITO (de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) heeft een experimentele manier bedacht om te weten hoe ongezond de lucht is die we inademen. In 2013 liepen Antwerpse stadswachten een jaar lang hun ronde langs de Leien, de stationsbuurt, in Borgerhout en in Zurenborg met een toestel om de luchtvervuiling te meten op zak. Al hun metingen zijn nu samengevoegd en met gps in kaart gebracht.

De kleuren op de kaart zeggen alles: straten met minder luchtvervuiling (technisch gezien roetdeeltjes in de lucht) worden in het groen aangeduid, die met veel vervuiling worden in het rood ingekleurd.

Slechte luchtkwaliteit is de sluipmoordenaar van de moderne wereld. Het zorgt voor meer kans op hartinfarcten, longkanker, diabetes bij kinderen, vroeggeboorten en slechte spermakwaliteit. In ons land vermindert luchtvervuiling de gemiddelde levensverwachting met een jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat zelfs relatief lage fijnstofconcentraties een negatieve invloed hebben op de gezondheid.

De grote boosdoeners zijn de uitlaatpijpen van auto's en de verwarmingsinstallaties van gebouwen. Niet voor niets zijn de vuilste plekken in de Antwerpse binnenstad de belangrijkste verkeersaders door de woonwijken. Zo kleuren de Leien over bijna de volledige lengte oranje of rood. Hetzelfde geldt voor de Turnhoutsebaan, de Plantin en Moretuslei, de Provinciestraat en de Noordersingel.

De situatie in deze straten is ernstig. Het is bekend dat in het officiële meetstation in Borgerhout geregeld de Europese norm voor de luchtkwaliteit wordt overschreden - een norm die volgens veel experts sowieso al veel te hoog ligt. VITO heeft in verschillende straten in de buurt van het meetstation nog hogere waarden gemeten. Projectmanager Jan Theunis: "In Vlaanderen is er sowieso veel fijn stof. In een stad als Antwerpen komt daar een deel bij door de dichte bebouwing en het drukke verkeer. En daarbovenop komt de lokale situatie. Waar zijn er drukke autowegen, waar zijn er parken? Dat maakt nog een verschil."

Antwerpen lanceert in de loop van 2016 een lage-emissiezone in de binnenstad, vanaf de Scheldekaaien tot en met deSingel en op Linkeroever. Die moet luchtkwaliteit verbeteren en de leefbaarheid verhogen. Alleen voertuigen die aan de strengere milieuvoorwaarden voldoen, zullen nog vrij en kosteloos de lage-emissiezone kunnen inrijden. Voertuigen die niet voldoen worden geflitst en moeten een boete betalen.

Toch blijven er twijfels of deze maatregel een grote impact zal hebben. Een (gedeeltelijke) overkapping van de ring zou wel een positieve invloed hebben op de luchtkwaliteit in de stad.

Verschillende gemeenten kloppen intussen bij VITO aan voor een luchtonderzoek. Vandaag is het niet gemakkelijk om daar zicht op te krijgen, omdat er geen gedetailleerde metingen voorhanden zijn Er wordt uitgegaan van theoretische modellen - met een grote marge. Door wandelaars, fietsers of stadswachten op pad te sturen met een meter in de hand, krijgt VITO voor het eerst zicht op de situatie in elke straat.

Voorzichtigheid blijft wel geboden. Ook deze handgemeten resultaten zijn niet perfect. Theunis: "Als we mensen op pad sturen om hetzelfde traject meermaals systematisch af te leggen zijn de metingen betrouwbaar. De stadswachten inschakelen is experimenteel. Er werd niet overal evenveel keer gemeten. Om heel precieze resultaten te krijgen, zouden we nog meer data moeten verzamelen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234