Maandag 26/09/2022

Telkens weer dezelfde vragen: waarom shit happens

Wetten beschermen ons niet tegen moordpartijen zoals die in Newtown

President Obama hield zondagavond een toespraak in Newtown, waar vrijdag twintig kinderen en zes volwassenen werden vermoord door een 20-jarige man. David Maraniss van de Washington Post vergeleek de toespraak met de beroemde speech die president Abraham Lincoln in 1863 hield in Gettysburg, tijdens de Burgeroorlog.

In iets meer dan twee minuten sprak Lincoln 273 woorden uit, in tien zinnen. Hoewel kort en bondig, geldt The Gettysburg Address als de belangrijkste toespraak in de geschiedenis van de VS. Zijn speech zette de natie op een nieuwe koers en benadrukte dat Amerika was gegrond op het idee dat "alle mensen gelijk zijn geschapen": twee jaar later kwam er met het Twaalfde Amendement ook in het Zuiden een eind aan de slavernij.

Wat de commentator maar wilde zeggen: misschien was Obama's toespraak in Newtown (18 minuten, 1.667 woorden) wel de opmaat voor aanpassing van het Second Amendment op de Grondwet, van 15 december 1791, waarin staat dat burgers het recht hebben wapens te bezitten.

Verandering nodig

"We kunnen dit niet langer tolereren", zei Obama. "Er moet een eind komen aan deze tragedies. En om er een eind aan te maken, moeten we veranderen."

Het woord gun kwam in de toespraak niet voor. Maar aangenomen mag worden dat Obama doelde op strengere wapenwetgeving. Dat is niet gemakkelijk: dezelfde plannen kostten Bill Clinton in 1994 zijn meerderheid in het Congres.

Op 13 maart 1996 schoot in het Schotse Dunblane een 43-jarige man op de lagere school zestien kinderen en een volwassene dood. Een van de kinderen die de slachting overleefde, was de latere tenniskampioen Andy Murray. 'Dunblane' leidde tot twee amendementen op de wapenwetten, die bezit van vuurwapens in bijna alle gevallen illegaal maakten.

In de VS sterven per jaar bijna drie mensen per honderdduizend inwoners door vuurwapens. In Nederland is dat er één per half miljoen inwoners. Het Verenigd Koninkrijk heeft een van de laagste dodencijfers door vuurwapens: één slachtoffer per anderhalf miljoen inwoners per jaar.

Dat komt niet alleen door de strenge wapenwet. Maar na de aanscherping van 1997 ging het toch al lage aantal slachtoffers wel verder naar beneden. De eerste voorwaarde voor het aanrichten van dood en verderf is nu eenmaal een wapen waarmee je dat kunt doen.

Overigens waren twee van de drie door Adam Lanza gebruikte moordwapens van Europese makelij - wij denken hier anders over het bezit van wapens dan veel Amerikanen, maar als er vraag naar is, leveren we ze natuurlijk graag.

Voorstanders van liberale wapenwetten hebben gelijk: wapens schieten maar zelden vanzelf. In landen waar je moeilijk aan vuurwapens kunt komen, neemt de gestoorde zijn toevlucht tot andere middelen. Ook in landen met een strikte wapenwetgeving komen moordpartijen met vuurwapens voor. Zelfs in Nederland (Tristan van der Vlis, april 2011, zeven doden), Engeland (Derrick Bird, juni 2010, twaalf doden), Duitsland (Tim Kretschmer, maart 2009, zestien doden) of België (Hans Van Themsche, mei 2006, twee doden).

Populaire cultuur

Wetten kunnen ons niet beschermen tegen de lone wolf die eenmaal zijn wrok tegen de samenleving wil botvieren of wil tonen dat hij leeft - door te doden.

Ze kunnen wel de kans dat zoiets gebeurt verkleinen.

En voor de rest stellen de willekeurige moordpartijen ons telkens voor dezelfde vragen. Of het geweld in de populaire cultuur de zieke geest beïnvloedt. Waarom onze samenleving jongeren soms in redeloze moordenaars verandert.

Waarom shit happens.

En nooit vinden we sluitende antwoorden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234