Zondag 02/10/2022

Theatermaker Rudi Meulemans geeft in voorstelling 'Dhakara' rouwende PLO-vrouwen het woord

'Kunst kan niet troosten, wél inzicht bieden'

In de jaren na het Israëlisch-Palestijnse gijzelingsdrama op de Olympische Spelen van 1972 werden in Brussel en Parijs als vergeldingsactie drie PLO-afgevaardigden vermoord. Vandaag geeft theatermaker Rudi Meulemans in de voorstelling Dhakara hun weduwen een spreekbuis. 'Hun rouwproces is nooit op gang kunnen komen.'

Door Wouter Hillaert

BRUSSEL l 1 juni 1981, negen uur 's morgens in de Keverslaan in Elsene: met zes kogels wordt Naïm Khader voor zijn woning doodgeschoten. Hij is sinds vijf jaar de officiële vertegen-woordiger van de PLO in Brussel. In 1972 en 1978 waren in Parijs op gelijkaardige wijze ook al Mahmoud Hamshari en Ezzedin Kalak vermoord.

"De aanslagen zijn nooit opgehelderd, maar vermoed wordt dat de Israëlische geheime dienst Mossad erachter zat", aldus Meulemans. "Er zou na de Spelen een lijst opgesteld zijn van Palestijnse intellectuelen met invloed bij Franse en Belgische linkse politici. De 'Operatie Wraak van God' diende hun stem te smoren."

In opdracht van het lopende Brussels-Palestijnse cultuurfestival Masarat zocht Meulemans de weduwen van Khader en Hamshari op, en praatte hij met Leila Chahid als ex-medewerkster van de ongehuwde Kalak. Die werkwijze is nieuw voor de schrijver-regisseur van theatergroep De Parade. Zijn andere teksten over historische personen vertrokken steeds van research op biografische documenten.

"Dit vond ik dus best spannend, ja. Ik ben geen journalist, daarom heb ik de vrouwen vooral zelf laten vertellen. Zij vonden het erg bevrijdend om eens niet de Palestijnse zaak te moeten verdedigen, maar hun persoonlijke verhaal kwijt te kunnen. Je echtgenoot mag dan wel een martelaar zijn, daarmee is je eigen verdriet nog niet verholpen. Ze hebben ook jarenlang moeten optornen tegen de Israëlische invloed in de media."

De verhalen die Meulemans optekende, worden door actrices Hilde Wils, Ina Geerts en Caroline Rottier op scène gebracht in Dhakara, Arabisch voor 'zich herinneren'. "Bijzonder schrijnend aan hun relaas vond ik dat hun mannen geboren zijn in een onbestaand land. Ze leefden in een continu exil en zelfs na hun dood is hun droom om ooit terug te keren onvervuld gebleven. Toen Bernadette Reynebeau, de vrouw van Khader, met zijn kist afreisde om hem te begraven in zijn geboortedorp Zababdeh, is ze tegengehouden aan de grens."

Ballingschap en herinnering, twee thema's die De Parade wel vaker bespeelde, zijn niet enkel een individuele zaak van de weduwen. "Het gaat om veel bredere Palestijnse kwesties, al heb ik daar niet speciaal op gefocust. Maar blijkbaar is de sfeer in de vluchtelingenkampen nu net aan het ontaarden omdat de jongere generatie geen connectie meer voelt met het Palestijnse verleden, en alleen de ellende van vandaag ziet. Alles is ook zo snel veranderd. Er zijn weinig boeken of theaterproducties over gemaakt."

Een ander gevoel dat Meulemans bij de drie vrouwen hoorde terugkomen, is dat hun man voor niks gestorven is. "Na al die jaren duurt het Israëlisch-Palestijnse conflict onverminderd voort, zonder oplossing. Dat ervaren ze als onverdraaglijk. Eigenlijk zijn ze hun verwerkingsproces zelfs nog niet kunnen beginnen."

Of de voorstelling van De Parade daarin kan helpen? "Ik geloof niet dat kunst kan troosten. Ik zie kunst wel graag inzicht geven. Niet alleen in het Israëlisch-Palestijns conflict, maar ook breder: hoe staan mensen in het leven? Dhakara is dus geen pamflet voor de Palestijnse zaak, maar een poging om persoonlijke verhalen zo zuiver mogelijk te vertalen naar een interessante theatertaal. Door dat directe contact met levende getuigen ben ik ook veel behoedzamer geweest om er eigen fictie aan toe te voegen."

13 december in Bozar, Brussel (02/507.82.00), 14 december in Zuiderpershuis, Antwerpen (03/248.70.77). Info: www.deparade.be

Regisseur Rudi Meulemans:

Het stuk is geen pamflet voor de Palestijnse zaak

n Dhakara wordt op scène gebracht door actrices Caroline Rottier, Hilde Wils en Ina Geerts. 'Bijzonder schrijnend aan het relaas van de PLO-weduwen is dat hun mannen eigenlijk geboren zijn in een onbestaand land.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234