Vrijdag 07/10/2022

Tijd om enkele mythes over toplonen door te prikken

null Beeld Wikimedia Commons/Sien Verstraeten
Beeld Wikimedia Commons/Sien Verstraeten

"Als de regering volwassen had omgegaan met haar overheidsmanagers, dan was de kans groot dat Johnny Thijs op post was gebleven", zegt Stefaan Van Hecke, fractieleider in de Kamer voor Groen.

Opinie

Het blijft een merkwaardige kronkel in het hoofd van velen in het loondebat. Topmanagers worden gemotiveerd door extravagante lonen, maar de gewone werkmens moet het stellen met een loonmatiging, een loonstop of een indexsprong. Nochtans is er een afnemende relatie tussen loon en motivatie of productiviteit. Hoe hoger het loon, hoe minder bijkomend loon extra motiveert. De topmanager wordt niet extra gemotiveerd door meer loon, maar de uitvoerende bediende wel. Bpost-topman Thijs liet tussen de regels alvast verstaan dat hij het bedrijf niet zozeer verlaat wegens de vermindering in loon, wel over hoe de regering hem desavoueerde.

De 'vakbond van de topmanagers', voornamelijk ex-CEO's, haalde de afgelopen dagen mythes aan om de toplonen voor overheidsmanagers te verdedigen. Een veelgehoorde mythe luidt dat hoge lonen noodzakelijk zijn om goede topmanagers aan te trekken. Een goed betaalde topmanager betaalt zichzelf immers terug in betere bedrijfsresultaten. Als we kijken naar de Bel20 klopt deze mythe alvast niet. Slechts bij vier van de negentien Bel20-bedrijven is er een positieve relatie tussen de 'return on assets' en de beloning van de CEO. Excessieve toplonen zijn dus niet absoluut noodzakelijk voor het goed presteren van een bedrijf en zijn niet uitsluitend gebaseerd op de competentie van de manager in kwestie.

Slechte resultaten
Geen enkel bedrijf wil een 'gemiddelde' CEO. Ze willen de 'beste' CEO en geloven dat ze die enkel kunnen krijgen als die meer verdient dan de CEO van de concurrent. Op die manier verdienen topmanagers altijd maar meer, en wordt bij het bepalen van hun toploon nauwelijks nog rekening gehouden met het verantwoordelijkheidsniveau van de functie. Gewezen overheidsmanager van Belgacom Didier Bellens, die 2,4 miljoen euro verdiende, is hiervan een goed voorbeeld. De CEO van France Telecom verdient de helft van Bellens, maar telt wel 13 keer meer personeel dan Belgacom en heeft 90 miljoen klanten.

Een opvallende vaststelling bij toplonen is dat ze nauwelijks aangepast worden bij slechte bedrijfsresultaten. Aandeelhouders hanteren de logica dat dure managers goed zijn voor hun bedrijf en dus goed voor hun dividenden. Maar in de afgelopen crisisjaren verloren veel bedrijven heel wat van hun waarde, zonder dat de CEO's hiervoor afgestraft werden op hun loonbriefje.

Een andere mythe luidt dat hoge lonen noodzakelijk zijn omdat Belgische topmanagers anders wegtrekken. Uit onderzoek van de New Economics Foundation blijkt dat er geen verband is tussen de hoogte van de lonen en het houden van talent. In Groot-Brittannië zijn de meeste topmanagers Britten. Van de Bel20-bedrijven zijn 15 CEO's Belgisch. CEO's trekken dus niet zomaar weg naar landen en bedrijven waar ze meer kunnen verdienen. De meeste CEO's hebben ook een lange carrière binnen het bedrijf. Ze verlaten een bedrijf niet snel om elders een hoger loon op te strijken.

Ben & Jerry's
Veel interessanter dan naar de duizelingwekkende bedragen te kijken is een blik werpen op de loonspanning in het bedrijf. Het loon van een postbode die al enkele jaren in dienst is, ligt rond de 2.500 euro bruto. De loonspanning met het toploon van 1,1 miljoen euro is 37. Als de nieuwe topman 650.000 euro verdient, zakt de loonspanning naar 22. De topman verdient dus 22 keer meer dan de postbode. HR-professionals oordeelden dat de motivatie van werknemers vermindert wanneer het loon van de topmanager 14 keer hoger ligt dan het laagste loon in de organisatie (Isles, 2003). Gerenommeerde bedrijven en multinationals hanteren daarom deze maximale loonspanning reeds als principe. De bekende ijsjesmaker Ben & Jerry's heeft vanuit dit inzicht bijvoorbeeld maximale verschillen binnen het bedrijf ingesteld. De productiviteit en de relaties op de werkvloer verbeteren wanneer de loonspanning met de topmanager binnen de perken blijft.

Een rechtvaardige loonspanning in bedrijven, en zeker in overheidsbedrijven, is niet noodzakelijk het loon van de premier maar eerder de loonspanning tussen de hoogste en de laagste verdiener in de organisatie. Maar een job is meer dan het loon alleen. En als de regering volwassen had omgegaan met haar overheidsmanagers, dan was de kans groot dat Thijs op post was gebleven om zijn werk verder te zetten. En indien hij toch voor zijn exuberant loon had gekozen, dan had de regering met recht en reden op zoek kunnen gaan naar een nieuwe topman.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234