Maandag 26/09/2022

'Toch leuker dan een lijstje met data en feiten'

Zowat honderd mensen afkomstig uit verscheidene Europese landen hebben zaterdag en zondag in het West-Vlaamse Oeselgem de Zoutoorlog zo waarheidsgetrouw mogelijk nagespeeld. De spelers gingen zo op in hun middeleeuwse rol dat ze een onderscheid maakten tussen hun bestaan als Gentenaar of Bourgondiër en het 'echte' leven. Een paar duizend toeschouwers uit het heden vergaapten zich aan ridders in harnassen, boogschutters en mannen in maliënkolders.

Oeselgem

Eigen berichtgeving

Thea Swierstra

Dikke rookpluimen drijven over het tentenkamp langs de Leie in het West-Vlaamse Oeselgem. Als de lucht eenmaal geklaard is, zorgt een oorverdovend kanonschot opnieuw voor een flinke witte wolk. De Bourgondiërs lijken klaar voor de Zoutoorlog tegen de Gentenaren, in 1453 gestreden maar dit weekend herbeleefd. De Gentenaren pikken het immers niet dat de Bourgondiërs een heffing invoeren op zout, een belangrijk product.

'Gentenaar' Philip Cornelis uit Engeland kijkt nog wat zorgelijk van boven zijn maliënkolder. "Ik ben er klaar voor, maar ik weet niet of mijn paard dat ook is. Het is nog vrij jong." Tegen zijn strijdmakker vertelt Cornelis dat hij van plan is een minder puntig zwaard te gebruiken om zijn ros niet af te schrikken. De andere Gentenaar maant hem aan te zwijgen, je weet immers maar nooit of er Bourgondische oren meeluisteren.

Al acht jaar neemt Cornelis in zijn vaderland deel aan reconstructies van veldslagen uit de vijftiende eeuw. Ook aan vikinggevechten doet hij mee. Het is nu voor het eerst dat hij de grens is overgestoken om ook daar ten strijde te trekken. Maar het stond voor hem vast dat hij aan Gentse zijde zou meevechten. "Ik ben van Vlaamse afkomst. Ja, ik zit in het verliezende kamp, maar dat heb ik ook liever in dit geval. Het is iets met die Fransen. Het is ook typisch Brits dat je voor de kleine jongens bent."

Tim en Liz Nightingale helpen elkaar in het harnas hijsen. Het blik kleppert bij elke beweging. "Maar we zijn wel mobiel genoeg", meent het stel. Voor wie de boogschutters gaan vechten, weten ze nog niet. "Dat zien we wel, het hangt van het geld af dat ze ons bieden. Wij zijn huurlingen", legt Tim Nightingale uit.

Niet iedereen in het tentenkamp maakt zich op voor de strijd. Jo Castle en Pete Gregory zitten rustig, zonder wapenuitrusting, voor hun onderkomen. Zij draagt een blauwe kap, een groene jurk met een grijs schort ervoor. "Wij maken een badhuis hier, een soort sauna", legt Castle uit. "Maar pas op, al onze meisjes zijn respectabel. No hanky panky." Volgens haar maakte een badhuis gewoontegetrouw deel uit van een legerkamp. Castle is in het 'echte' leven historica en verslindt over haar hobby boeken om zo correct mogelijk te zijn. "Het is toch leuker om te tonen wat er in het verleden gebeurd is dan een lijstje met data en feiten te geven", vindt ook badhuiseigenaar Gregory. "In Engeland organiseren we veel van dit soort evenementen. Ze zijn enorm populair."

De strijd gaat beginnen. Samen met nog een ruiter inspecteert Cornelis het Bourgondische kamp. Ze brengen verslag uit en de ongeveer 45 Gentenaars besluiten de oorlog te verklaren aan de mannen van Filips de Goede, leider van de Bourgondiërs. Die beantwoorden de pijlen met keiharde kanonschoten. Die artillerie is anno 2001 afkomstig van Les compagnons de la Sainte Croix uit Brussel. Alle negen kanonnen zijn zelfgemaakt, van tekeningen en schilderijen of zelfs van een technische tekening van Napoleon. Schieten doen ze met zwart poeder, aangevuld met stro of brood. "Zachte materialen, want we kunnen ver schieten", zegt Patrick Herkens. Hij draagt een pak met een blauw en een wit verticaal vlak en daarover en rood kruis. Onmiskenbaar een Bourgondiër.

Ondertussen lijdt Gent zware verliezen. De boogschutters hebben zich aangesloten bij de circa 45 Bourgondiërs en er zijn al een paar doden gevallen. Al die speergevechten maken het paard van Cornelis onrustig en het dier besluit zijn berijder op de grond te werpen. Met 27 strijdmakkers beslist Gent het vaandel over te dragen, maar het gevecht gaat nog even door. Uiteindelijk moeten de verliezers rennen voor hun leven.

Hoewel er langs de zijlijn ehbo'ers aanwezig zijn, hebben zij niets om handen. "De kans op verwondingen is ook bijzonder klein", zegt Bourgondiër Roel Oosterop uit het Nederlandse Nieuwerkerk aan de IJssel. "De deelnemers trainen regelmatig en er zijn veiligheidsmaatregelen. Als ze vroeger een bloot hoofd zagen, gingen ze erop slaan. Dat is nu streng verboden. Je kunt wel blauwe plekken oplopen, maar daar blijft het wel bij. Het was vandaag ook een slag volgens script, dus de uitslag stond vast. Anders zouden mensen zich wel erg fanatiek kunnen gedragen en dan weet je niet wat er gebeurt." De pop voor Oosterops tent is het duidelijk minder goed vergaan. Haar buik zit vol pijlen. "Tja, er is een ongelukje gebeurd op het slagveld." Oosterop pakt een schaaltje met bloed. "Zoals u kunt zien heeft de chirurgijn vandaag een paar aderlatingen gedaan."

Langs het slagveld staat José Marchand uit Oostvleteren met zijn familie nog na te genieten. "Ja, we hebben hier een uur lang genoten. We hebben eens een middeleeuws steekspel gezien in Ieper. Omdat het nu over de geschiedenis van de Gentenaren en de Bourgondiërs ging, vond ik het interessant om hier eens de kledij te bekijken. Het is voor het gevoel om te weten hoe het vroeger geweest is. Deze slag was tamelijk goed voorbereid en uitgewerkt."

'Ja, ik zit in het verliezende kamp, maar dat heb ik ook liever in dit geval. Het is iets met die Fransen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234