Maandag 23/05/2022

Topeconoom Ivan Van de Cloot: "Lage rente op spaarboekjes blijft nog wel even"

null Beeld Michel Wiegandt
Beeld Michel Wiegandt

Amerika is optimistisch, China koelt af en Europa smijt met geld. "Het belangrijkste gevolg daarvan is dat de lage rente op spaarboekjes, waar velen op vloeken, langer zal aanhouden dan gedacht," zegt Ivan Van de Cloot, topeconoom van denktank Itinera. Moeten we dan toch gaan beleggen? "Je moet vooral door de waan van de dag kijken. Er zou een heropvoeding van beleggers moeten komen."

Geert Bouckaert

Optimistisch Amerika
We kunnen starten met goed nieuws: de verbetering van de wereldconjunctuur zet zich geleidelijk verder. De financiële crisis heeft zich genormaliseerd, zeker in de Verenigde Staten. "Enkele jaren geleden heerste daar een heel donkere, pessimistische visie. Nu niet meer," weet Ivan Van de Cloot. "Hoewel de VS nog altijd met een heel grote schuld kampt, zorgt het macro-economisch effect van factoren van buitenaf, zoals de lage olieprijzen, tot een koopkrachtwinst voor gezinnen en bedrijven en is er opnieuw een toekomstperspectief. Een aantal niet-financiële bedrijven doet het goed en het pessimisme heeft plaatsgemaakt voor optimisme. Een paar jaar geleden waren de Amerikanen ervan overtuigd dat hun macht tanende was en dat hun rol als wereldmacht zou overgenomen worden door China. Dat had psychologisch een enorme impact. Nu overheerst het gevoel dat de strijd nog niet gestreden is. China kampt met heel wat interne problemen en de Chinese economie staat zwak. In de jaren 80 dachten de Amerikanen dat Japan hun rol als wereldmacht zou overnemen. Dat is niet gebeurd. De overtuiging wint terrein dat het met China een gelijkaardig verhaal wordt."

Renteverhoging FED
Eerder dit jaar gaven economen aan dat de Federal Reserve Bank (FED) de beleidsrente geleidelijk aan zou verhogen, met een correctie op de financiële markten tot gevolg. Komt die verhoging er nog? Van de Cloot is van mening dat die er sowieso moet komen. De vraag is alleen wanneer. "Momenteel wordt, onder meer door Christine Lagarde van het IMF, serieuze druk uitgeoefend op de VS om niet overhaast te handelen. Vóór 2008 was de inflatie de barometer om de rente te verhogen of niet. In de crisisjaren heeft men geconcludeerd dat dit compleet verkeerd was. Dat er redenen genoeg waren om de rente te verhogen, maar dat de centrale bank daarmee te lang heeft gewacht en dat dat precies de crisis heeft veroorzaakt. Men is toen tot het inzicht gekomen dat te lage rente zeepbellen kan creëren. Deze langetermijnvisie wordt momenteel weer verdrongen door een kortetermijnvisie: niet te voortvarend zijn met renteverhogingen om een cyclisch probleem op te lossen. Misschien gaan we dat later betreuren." Als de FED de rente verhoogt, zal de dollar verder stijgen. "De VS hebben weer vertrouwen in hun exportcapaciteit. Ze denken dat ze zich een duurdere dollar kunnen veroorloven."

null Beeld Michel Wiegandt
Beeld Michel Wiegandt

ECB te gul
Positief op Europees vlak is dat het potentiële gevaar van een grexit voorlopig van de baan is. "Maar de prijs die betaald wordt om Griekenland in de euro te houden, is economisch gigantisch,in de eerste plaats voor de Grieken zelf," zegt Van de Cloot. Begin dit jaar besliste de Europese Centrale Bank (ECB) om minstens tot eind september massaal obligaties aan te kopen om het kredietmechanisme in Europa te herstellen; de zogenaamde Quantitative Easing- of QE-maatregelen. Hebben die hun vruchten afgeworpen? "De cyclische heropleving heeft ook zijn impact in Europa," zegt Van de Cloot. "Niet alleen het effect van de goedkopere olie, die een positieve aanbodschok genereert, ook de goedkopere euro heeft zijn vruchten afgeworpen voor onze exportbedrijven. Je kunt je dus afvragen of de ECB de kraan niet te veel heeft opengedraaid. Op het moment dat de ECB de QE-maatregelen aankondigde, was er al een duidelijke impact van de lagere olieprijzen op onze economie en zag je al het effect van de goedkopere euro. Zijn die maatregelen dan niet overdone? Want we hebben geleerd dat lage rentes bepaalde risico's inhouden."

Goedkoop geld
De grote vraag is: houdt de ECB de QE-maatregelen aan? "Er zijn binnen de ECB twee strekkingen. We spreken enerzijds van duiven, diegenen die altijd aanleidingen vinden om lagere rentes te verantwoorden, en anderzijds van haviken, die rekening houden met de risico's die daaraan verbonden zijn. Nu zijn het de duiven die het halen. Zij vinden dat onder meer omwille van de Chinacrisis de QE-maatregelen langer moeten worden aangehouden. De schrik om te vervallen in een deflatie en terug in een crisis te belanden, is groot. Men neemt de risico's van het goedkoopgeldbeleid er graag bij."

Spaarrente blijft laag
Wat heeft dat nu allemaal te betekenen voor de spaarder en belegger? "Dat de lage rente op spaarboekjes, waar velen op vloeken, langer zal aanhouden dan gedacht," zegt Van de Cloot. "Het minste incident in de wereld speelt enorm op het sentiment, zeker als men het niet zag aankomen. Maar zelfs de afkoeling in China, die al langer in de lucht hing, is genoeg om de rente laag te houden. Financiële markten anticiperen daarop. Ze verwachten dat de centrale banken de rente laag zullen houden; zo ontstaat een selffulfilling prophecy."

Beleggerstrauma
"Het argument 'de rente op spaarboekjes is zo laag, dat er geen ander alternatief is dan beleggen in aandelen' is voor een kleinere groep aantrekkelijker dan ooit," zegt Van de Cloot. "Maar een belangrijke groep heeft een trauma overgehouden aan de crisis. Zij hebben meer tijd nodig om te gaan beleggen in aandelen. Uiteraard zijn er altijd nieuwe generaties van beleggers die in de beurs stappen. Maar dat kan even duren, want de beurscatastrofes volgen elkaar heel snel op. Normaal zijn die meer gespreid, nu blijven ze in het geheugen hangen."

null Beeld Michel Wiegandt
Beeld Michel Wiegandt

Beleggen in groeilanden
Wie aandelen wil kopen, raadt Van de Cloot aan om zijn horizon te verleggen naar groeilanden die niet dezelfde problemen of prospectierisico's kennen als China. Dan kom je onder meer bij bedrijven in Zuid-Amerika terecht. 'Home buys' vindt hij geen goed idee. "Mensen hebben de neiging om te beleggen in hetgeen ze kennen, in het verlengde van hun consumentengedrag. De redenering is: 'Ik ben als consument vertrouwd met dat product, dus zal het wel een goede belegging zijn'. Dat klopt niet altijd. Elk bedrijf, ook een producent van een topproduct, kan op een bepaald moment te hoog gewaardeerd zijn op de beurs. Je kunt beter op zoek gaan naar bedrijven die wat minder in the picture staan, maar die een intrinsieke waarde hebben die onvoldoende geapprecieerd wordt door de massa. Dan moet je uiteraard een beroep doen op professionals, die dat soort bedrijven kunnen identificeren." Verder moet je rekening houden met de grote risicoaversie in de markt, meent Van de Cloot. Dat houdt in dat je een langetermijnvisie moet hanteren en door de waan van de dag kijken. "Uit statistieken blijkt echter dat het aantal beleggers dat een aandeel meer dan een jaar aanhoudt, minimaal geworden is. Er zou een heropvoeding van beleggers moeten komen. We hebben risicokapitaal nodig om in de economie van morgen te investeren."

Taxshift valt mee
Deze zomer voerde de regering-Michel een taxshift door: een verschuiving van de lasten op arbeid naar andere bronnen van inkomsten. De koopkracht van de gezinnen zou daarmee verhogen, maar de berichten daaromtrent spreken elkaar tegen. "De evolutie van de koopkracht wordt maar in heel kleine mate bepaald wordt door de beslissingen van de regering," stipt Van de Cloot aan.

"Andere evoluties hebben veel meer impact, zoals de lage olieprijs. De besparingen die dat oplevert, zijn een veelvoud van wat er bijkomt aan accijnzen. De negatieve effecten op de koopkracht van bepaalde groepen wordt overgecompenseerd door die exogene factoren. Dat is een enorme meevaller. Je mag niet vergeten dat de fiscale correctie ook een middel is om op termijn de koopkracht te verhogen door meer jobs te creëren. Die effecten merk je pas na jaren."

Een van de taxshiftmaatregelen is de verhoging van de roerende voorheffing op aandelen van 25 naar 27%. Dat ontmoedigt het beleggen. Aan het spaarboekje wordt niet geraakt. "Het gevolg is dat veel middelen naar het spaarboekje zullen blijven gaan, gevolgd door vastgoed. Ons land heeft macro-economisch het meest nood aan het versterken van de kapitaalstructuur. Door de taxshift zal geld niet maximaal gebruikt worden voor het financieren van de reële economie. Dat is een gemiste kans."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234