Dinsdag 27/09/2022

AchtergrondEnergie

Trekt schrappen groenestroomcertificaten straks alle eigenaars van zonnepanelen mee in het bad?

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Het voorstel van Vlaams energieminister Zuhal Demir om de komende jaren 1,2 miljard euro groenestroomcertificaten te schrappen, dreigt ook scholen, rusthuizen, OCMW’s, ziekenhuizen, landbouwers en zelfs particuliere zonnepaneeleigenaars te treffen. Dat blijkt uit studiewerk van de sector en een advies van de Inspectie van Financiën. ‘Als de groene­stroom­cer­ti­fi­ca­ten wegvallen, is dat een groot probleem voor de financiën van onze school.’

Robbe van Lier

Begin februari lanceerde Vlaams energieminister Zuhal Demir (N-VA) een voorstel om de komende jaren de subsidiestroom stop te zetten aan grote zonnepaneelinstallaties die voor 2013 gebouwd zijn. Wie destijds zonnepanelen installeerde, verzekerde zich 20 jaar lang van royale subsidies via de zogenaamde groenestroomcertificaten. Die steun wil Demir nu stopzetten. Het gaat volgens haar om oversubsidiëring, waarbij de investering intussen al lang is terugverdiend.

In haar plannen neemt Demir zo’n 1.200 grote installaties van een tweehonderdtal investeerders in het vizier. Door hun subsidiëring stop te zetten, zou de Vlaamse regering 1,2 miljard euro besparen tegen 2032. Daarmee kan ze de bijdragen aan de groenestroomcertificaten op de energiefactuur doen dalen. Goed voor een korting van 37 euro per jaar voor een gemiddeld Vlaams gezin.

Staatssteun

Het ontwerpdecreet van Demir voorziet in de stopzetting vanaf 2024 en ligt komende vrijdag ter goedkeuring voor op de laatste ministerraad van de Vlaamse regering voor het zomerreces. Daarna wil Demir het voorstel laten toetsen door de Raad van State. In afwachting daarvan maakt de zonnepanelensector in Vlaanderen zich op voor een juridische strijd tegen de plannen van de minister. Die beroept zich in haar voorstel op Europese regelgeving die lidstaten verplicht overdreven staatssteun terug te draaien. Maar dat klopt niet, zeggen drie advocatenkantoren die aangesteld werden door de sector. De nieuwe Europese regelgeving is namelijk niet van toepassing op reeds toegekende steun. “Maar wij doen niets retro-actief”, zegt het kabinet van Demir. “Wij zetten toekomstige betalingen stop. We denken dat dit stand zal houden.”

Toch is de impact van de nieuwe maatregel veel breder dan Demir beweert, waarschuwen kenners. Uit een impactstudie van ODE, de Organisatie Duurzame Energie, blijkt dat slechts 15 procent van de geviseerde installaties toebehoort aan grote bedrijven die zelf investeerden. Denk daarbij aan Katoen Natie dat in 2009 en 2010 voor 166 miljoen euro zonnepanelen liet leggen en zich verzekerde van een subsidiestroom van 12 tot 15 miljoen euro per jaar. Goed voor 240 à 300 miljoen euro over twintig jaar.

Financiële aderlating

“Maar 85 procent van de getroffen installaties behoort dus toe aan andere investeerders”, zegt Dirk Van Evercooren, directeur van ODE. Doordat de nieuwe maatregel steunt op de zogenaamde ‘de-minimisregeling’ verliezen alle organisaties, bedrijven en overheden die over de laatste drie jaar meer dan 200.000 euro overheidssteun ontvingen de groenestroomcertificaten van installaties van voor 2013. “Dan gaat het ook om installaties van onder meer kmo’s, coöperatieven, landbouwers, vzw’s, pensioenfondsen, woon-zorgcentra en gemeenten”, waarschuwt Van Evercooren.

Volgens onze informatie ziet onder meer OCMW-woon-zorgcentrum Aymonshof in Dendermonde, ziekenhuis AZ Klina in Brasschaat, doe-centrum Technopolis in Mechelen, het OCMW van Brugge, De Lijn in Gentbrugge en de Research Campus in Hasselt hun beloofde subsidie wegvallen.

“Dit zou een serieuze streep door de rekening van onze school zijn”, zegt Bart Meurisse, algemeen directeur van het Sint-Jozefcollege in Turnhout, waar sinds 2009 net geen 1.000 zonnepanelen op het dak liggen en die eveneens steun dreigt te verliezen. “In ons geval ontvangen we jaarlijks zo’n 80.000 euro aan groenestroomcertificaten. Maar daar stond destijds een erg grote investering tegenover. Zo hebben we speciaal een hoogspanningscabine moeten laten bouwen. Dat is niet op één-twee-drie terugverdiend. Als de spelregels nu tijdens het spel veranderen, zou dat een grote financiële aderlating betekenen. Wij rekenen uiteraard op die inkomsten. We zijn onder meer een kleuterschool aan het bouwen. Dat kost allemaal veel geld. Als de groenestroomcertificaten wegvallen, is dat een groot probleem voor de financiën van onze school.”

Juridische strijd

Bovendien stelt de Inspectie van Financiën in een advies aan de Vlaamse regering de vraag of ook gewone gezinnen die voor 2013 zonnepanelen legden hun subsidie dreigen te verliezen. “De Inspectie van Financiën merkt op dat de problematiek van overcompensatie ook kan spelen onder de de-minimisdrempel, en er vanuit bezorgdheid van overcompensatie best wordt nagegaan hoe ook daar de overprofit kan worden tegengegaan”, zo staat te lezen in het advies.

Met andere woorden: als er volgens de overheid dan tóch sprake is van oversubsidiëring, moet men bekijken of ook kleinere installaties, zoals die van particulieren, aangepakt moeten worden. “Hoe kan je redelijk argumenteren dat wie 199.999 euro ontving niets in de weg wordt gelegd, maar een bedrijf dat 200.001 euro ontving wél z’n subsidies verliest?”, vraagt Van Evercooren zich af. “Vanuit het gelijkheidsbeginsel dreigt het meer en meer af te glijden naar een maatregel die alle zonnepaneeleigenaars in het bad trekt.”

Al moet gezegd dat het zover nog – lang – niet is. “Na het fiat van de ministerraad trekken wij uit voorzorg naar de Raad van State voor een advies”, valt te horen bij het kabinet van minister Demir. “Wij zijn ervan overtuigd dat we de Europese staatssteunregels toepassen en daarbij ook de door Europa bepaalde grens hanteren, waardoor dit op particulieren geen vat heeft. Een juridische strijd? We beseffen dat dat mogelijk is. Maar het zou van maatschappelijke verantwoordelijkheid getuigen wanneer niet iedereen in beroep gaat.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234