Woensdag 18/05/2022

Twijfels over verklaring massale psychosomatiek

Het vervuild koolzuurgas en de schimmelwerende pesticiden - volgens Coca-Cola de oorzaken van haar misselijkmakende frisdranken - verklaren onvoldoende waarom zoveel consumenten ziek zijn geworden. Wat is er dan wel aan de hand? Massale psychosomatiek, menen toxicologen. Het ministerie van Volksgezondheid twijfelt.

De klinische rapporten van de consumenten die ziek zijn geworden na het drinken van een Coca-Cola-frisdrank zijn onbeduidend. "De vastgestelde symptomen zijn nooit van 'levensbedreigende' aard geweest. Ook de talloze urine- en bloedonderzoeken hebben geen anomalieën aan het licht gebracht", zegt toxicoloog Benoît Nemery. Hij heeft dan ook de grootste twijfels over de uitleg die Coca-Cola verstrekt omtrent de ziekteverschijnselen die sinds begin juni bij 249 consumenten vastgesteld zijn. "Die ziekteverschijnselen kunnen onmogelijk alleen maar het gevolg zijn van vervuild koolzuurgas en schimmelwerende pesticiden", beweert Nemery. "De aangetroffen hoeveelheden van die stoffen zorgen hoogstens voor een slechte smaak of geur. Volgens mij speelt in de Coca-Cola-crisis ook het effect van MSI, mass sociogenic illness. Dat betekent dat de oorzaken van de massaal vastgestelde ziekten van sociale aard zijn. Van een maatschappij die ziek is."

Het is volgens Nemery niet de eerste keer dat er in ons land iets met de cola scheelt. "Zeker niet. Uit gegevens van het Antigifcentrum blijkt dat consumenten regelmatig opbellen met de melding dat hun cola slecht smaakt of een rare geur heeft. Nu kaderen die meldingen in een allesomvattende sfeer van bezorgdheid om de zuiverheid van ons voedsel. We hebben nog maar pas de dioxinecrisis achter de rug. Veel mensen hebben de indruk gekregen dat de hele voedselketen vergiftigd is. Het hele land heeft in rep en roer gestaan. Voeg daarbij nog eens de commotie omtrent de verkiezingen en de examens, en je komt al gauw in een sfeer van angst en samenzweringstheorieën terecht. Dan is een vonkje genoeg om een brand te doen ontstaan."

De Coca-Cola-crisis berust grotendeels op een accelererend effect, meent Nemery. "Het gaat hier niet om een epidemie die vanuit één bepaald punt is gestart. Het is eerder het tegenovergestelde. Mensen zien elkaar ziek worden en voelen zich plots ook niet lekker. Dan zijn er ook nog de media, die door hun verslaggeving het accelererend effect versterken. Pas op, ik beweer niet dat de gezondheidsklachten van de consumenten op nonsens berusten. Er zijn heus wel mensen die ziek zijn geweest en het nu nog zijn. Maar dat lijkt me veeleer een psychosomatische reactie op het gevoel vergiftigd te zijn." Geen massahysterie dus? "Ik zou die term niet gebruiken. Dat is beledigend", vindt Nemery. "Ik spreek liever van somatisatie, van het massaal omzetten van gevoelens in lichamelijke reacties. Met een dure term heet dat mass sociogenic illness, MSI dus."

Dat net Coca-Cola het 'slachtoffer' is van MSI - sommigen noemen het mass psychogenetic illness (MPI) - verbaast Nemery niks. "Coca-Cola is het symbool van de moderne voeding. In de nasleep van de dioxinecrisis had het eigenlijk net zo goed kunnen gebeuren bij MacDonald's."

Het ministerie van Volksgezondheid heeft zijn twijfels over de MSI-theorie. "Het verklaart niet alle gevallen van misselijkheid", zegt woordvoerder Marc Pattyn. "Je kan de uitdeining van het fenomeen wel toeschrijven aan massapsychose, maar wat met de oorspronkelijke gevallen? De eerste gezondheidsklachten kan je toch maar moeilijk verklaren aan de hand van MSI. Aangezien een aantal essentiële vragen nog altijd onbeantwoord blijven, zal het Wetenschappelijk Instituut voor de Volksgezondheid bijkomend epidemiologisch onderzoek verrichten in de scholen waar kinderen ziek zijn geworden. Elk gezondheidsklacht zal gelinkt worden met het persoonlijke geneeskundige dossier van de leerling, om meer duidelijkheid te krijgen over de oorzaak van de crisis."

Coca-Cola toont zich alvast opgelucht over de MSI-theorie. "We hebben het altijd moeilijk gehad de consumenten te overtuigen dat er nooit gevaar geweest is voor de volksgezondheid", zegt woordvoerster Maureen O'Sullivan. "Hopelijk begrijpt nu iedereen waarom. Dat doet natuurlijk geen afbreuk aan het feit dat er met onze producten wel degelijk iets mis was. Alleen is het minder erg dan verwacht." (SS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234