Zaterdag 29/01/2022

InterviewJoppe Nuyts

Undercover bij PostNL: ‘Als je de uitbuiting ziet, valt een levering binnen de dag niet meer te rechtvaardigen’

Joppe Nuyts ging aan de slag voor een onderaannemer van PostNL. Beeld Tine Schoemaker
Joppe Nuyts ging aan de slag voor een onderaannemer van PostNL.Beeld Tine Schoemaker

Uitbuiting, zwartwerk en kinderarbeid. Dankzij het werk van onderzoeksjournalist Joppe Nuyts (VTM Nieuws, Het Laatste Nieuws), die wekenlang undercover bij de pakjesbedeler werkte, viel het gerecht binnen bij PostNL.

Yannick Verberckmoes

Er waren al berichten in de media en verslagen van rechtbanken over wanpraktijken. Maar Joppe Nuyts besloot om zelf op onderzoek uit te gaan. Hij wilde weten wat er nodig is om pakjes vliegensvlug op uw deurdrempel te krijgen. “In België was er bij mijn weten nog nooit een journalist undercover gegaan als pakjeskoerier”, zegt Nuyts. “Begin oktober ben ik daadwerkelijk bij een onderaannemer voor PostNL aan de slag gegaan.

“Die onderaannemer zei al dat hij niet meer kon rondkomen met de tarieven die PostNL betaalde, dus wilde hij er toch mee stoppen. Hij verdiende toen 1,06 euro per geleverd pakketje. Hij gaf me een spoedcursus zodat ik bij mijn werk als pakjesbezorger niet door de mand zou vallen. Vorige donderdag was mijn laatste werkdag.”

Wat zeggen je voormalige collega’s nu ze weten dat je als journalist bij hen hebt gewerkt?

“Enkel de onderaannemer wist dat ik undercover werkte. Maar nu ik het onderzoek heb uitgebracht, krijg ik berichten van chauffeurs om me te feliciteren, omdat ik de arbeidsomstandigheden heb aangekaart. Toen we samen werkten, vroeg ik telkens: ‘Doe je dit nu graag?’ Sommigen zeiden ‘ja’, omdat er effectief fijne kanten aan zitten. Je krijgt al eens een koffie aangeboden als je een pakje aflevert.

“Maar het tempo waarin je moet werken is natuurlijk iets anders. De chauffeurs klagen dan ook meestal over werkdagen die makkelijk meer dan twaalf uur duren. Het viel me ook op dat veel van mijn collega’s een migratieachtergrond hadden. Een bezorger vroeg me waarom ik dit werk wou doen. ‘Jij bent toch een Belg’, zei hij. ‘Jij bent wit en jij kent de taal, jij moet toch aan een betere job geraken?’”

Je sprak ook minderjarigen van 13 of 14, die soms tien uur klopten aan 4 euro per uur?

“Klopt, ik heb enkele minderjarige ‘bijrijders’ gezien. Zij gingen mee met de busjes om tegen betaling pakjes te leveren in afgesproken straten. Ik heb zelfs weet van minstens acht minderjarigen die door chauffeurs van PostNL aan de deur geronseld zijn. Toen een chauffeur een pakje ging bezorgen, deed zo’n minderjarige open om het pakje te ontvangen, waarop de chauffeur vroeg of hij nog werk zocht. Ik ken een aantal minderjarigen die al langer dan een jaar aan de slag waren.

“Bij elke onderaannemer waar ik ernaar vroeg was het mogelijk om in het zwart te werken. Overuren werden dikwijls in het zwart betaald. Als chauffeurs ’s avonds rondreden, gebeurde dat vaak in het zwart. Ik hoorde van onderaannemers dat er ook bezorgers waren die gewoon overdag zonder contract werkten en contant werden uitbetaald. Vroeger, voor de eerste rechtszaken tegen PostNL begonnen, was alles mogelijk, vertelden de onderaannemers. Toen was er echt nul controle.”

Nuyts: 'Als je ziet hoe die koeriers worden uitgebuit, valt het niet meer te rechtvaardigen dat winkels een levering binnen de dag aanbieden.' Beeld Tine Schoemaker
Nuyts: 'Als je ziet hoe die koeriers worden uitgebuit, valt het niet meer te rechtvaardigen dat winkels een levering binnen de dag aanbieden.'Beeld Tine Schoemaker

Hoeveel krijgen de pakjesbezorgers betaald?

“Op een bepaald moment kreeg ik een contract aangeboden, dat op maandbasis zo’n 1.800 euro bood voor acht uur werk per dag. Maar een pakjesbezorger werkt dus meestal langer, omdat de bestellingen kunnen oplopen tot 300 à 400 per dag. Ik kwam ’s ochtends al om zeven uur aan in het depot. Dan duurde het al een paar uur om alle pakjes in het busje te laden. Als er echt veel pakketjes liggen, zie je chauffeurs wanhopig worden. Een chauffeur begon zelfs op een pakketje te kloppen, omdat hij een zenuwinzinking kreeg.”

Tegenwoordig is het bijna normaal dat pakjes gratis geleverd worden of voor een heel lage prijs. Beseffen consumenten dat de bezorgers ervoor opdraaien?

“Dat is iets waar we als maatschappij lessen uit moeten trekken. Als je ziet hoe die koeriers worden uitgebuit, valt het niet meer te rechtvaardigen dat winkels een levering binnen de dag aanbieden. Ik vind het persoonlijk niet meer dan logisch dat het meer kost om een pakje thuis te laten leveren of dat je daar even op moet wachten. Er is ook onderzoek dat aantoont dat het merendeel van de Vlamingen het daarmee eens is. Toch blijven bedrijven als PostNL vasthouden aan dit systeem. Uiteindelijk is dat niet duurzaam.”

Maandag waren er invallen bij drie depots van PostNL. De sociale inspectie verzegelde zelfs het depot in Wommelgem. Dinsdag vielen de inspectiediensten binnen bij concurrent DPD, waar ze ook verschillende inbreuken vaststelden. Houden beide bedrijven er dezelfde praktijken op na?

“Ik weet dat niet uit eigen ervaring omdat ik niet bij DPD heb gewerkt. Maar ik ben wel koeriers van DPD tegengekomen die me vertelden dat er ook in het zwart werd gewerkt en dat de omstandigheden daar ook slecht waren. De vakbonden, zoals het ABVV, bevestigden dat ze over DPD gelijkaardige verhalen binnenkregen.”

Minister van Post Petra De Sutter (Groen) werkt aan een wetsontwerp om bedrijven bepaalde standaarden op te leggen. Is dat een goed idee?

“Elk initiatief om betere omstandigheden te creëren voor de bezorgers lijkt me goed. Het is nu afwachten hoe de wet er precies zal uitzien. Wij hebben met ons onderzoek de problematiek aangetoond. Maar je mag niet vergeten dat de vakbonden hier al tien jaar mee bezig zijn. Het doet me als journalist natuurlijk wel deugd dat er nu iets in beweging komt. Af en toe moet je eens aan de boom schudden om een maatschappelijk probleem op de kaart te zetten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234