Dinsdag 18/01/2022

InterviewAnuna De Wever en Lola Segers

‘Ursula von der Leyen was eerlijk tegen ons: ‘De Green Deal zal jullie geen leefbare toekomst geven’’

null Beeld Geert Van de Velde
Beeld Geert Van de Velde

In Glasgow is op dit moment de 26ste klimaattop aan de gang. In de coulissen zetten onze eigen Anuna De Wever en Lola Segers druk op de wereldleiders die over hun toekomst beslissen.

Raf Liekens

“Wil je vermelden dat Lola en ik geen koppel zijn?” vraagt Anuna na de ietwat innige fotoshoot. “Anders krijg ik daar weer een hoop vragen over. We hebben nu wel andere dingen te doen.”

Zoals de klimaattop in Glasgow. Zal België daar een beter figuur slaan dan op de vorige top?

Anuna De Wever: “Nee. Er is nog altijd geen federaal akkoord. De Vlaamse regering blijft weigeren om de aangescherpte Europese doelstellingen (55 procent minder uitstoot tegen 2030 en een nuluitstoot in 2050, red.) te aanvaarden. Schandalig, want zelfs die doelstellingen zijn nog te laag. We moeten naar 80 procent reductie tegen 2030. Tegen dan is ons koolstofbudget opgebruikt. We hebben nog zeven jaar om de planeet te redden. Daarna bereiken we de tipping points die de klimaatcrisis onomkeerbaar versnellen, zoals een sneeuwbal die van een berg rolt en almaar groter wordt.”

Dus de Green Deal en het Fit for 55-pakket waarmee Europa uitpakt…

Lola Segers: “… zijn niet gebaseerd op de wetenschap. Het IPCC (het klimaatpanel van de Verenigde Naties, red.) heeft berekend dat we met de Green Deal uitkomen op een opwarming van 2,7 graden.”

De Wever: “Maar aangezien ze nooit alles zullen uitvoeren, wordt het eerder 3 graden. Dat is echt dramatisch. In zo’n wereld kunnen we niet leven. Met een opwarming van meer dan 2 graden kun je een kruis maken over Afrika. Dat continent wordt onleefbaar door de extreme droogte en hitte. Tegen 2050 zullen er een half miljard extra vluchtelingen bij komen.”

Segers: “We krijgen killer-hittegolven die gezonde mensen zoals jij en ik binnen de zes uur kunnen doden, omdat het lichaam niet meer afgekoeld raakt. Toen Anuna dat voor het eerst zei, werd ze uitgelachen. Maar de media deden factchecks en moesten toegeven dat het klopt.”

De Wever: “Natuurlijk is dat waar! Maar zelfs de meeste politici en journalisten wisten van niks. Mensen denken nu ook dat de watersnood in Wallonië een uitzonderlijke ramp was. Vergeet het, zoiets gaat nog gebeuren, we staan nog maar aan het begin. Met elke graad opwarming komt er 7 procent meer vocht in de atmosfeer, omdat de oceaan opwarmt en meer verdampt. Daardoor ontstaan waterbommen of ‘vliegende rivieren’ zoals Al Gore het in 2018 al noemde. De foto’s daarvan zijn keibeangstigend! Dat zijn gigantische cascades die op één plek naar beneden storten. Maar dat wordt allemaal niet verteld. Politici doen alsof ze goed bezig zijn.”

Segers: “Het is pure greenwashing. Sommige ingrediënten van de Green Deal zijn belachelijk. Een derde van het budget gaat naar landbouw. Dat wordt beschouwd als een groene investering, terwijl het geld vooral belandt bij de intensieve landbouw die de biodiversiteit kapotmaakt en fossiele brandstoffen uitstoot. Europa onderhandelt ook nog steeds over het Mercosur-handelsakkoord met vier Zuid-Amerikaanse landen. Via dat akkoord wordt het makkelijker om Europese auto’s daarheen te sturen in ruil voor vlees en soja. Zo werken we de ontbossing van het Amazonewoud in de hand.”

Europees Commissaris voor Klimaat Frans Timmermans geeft vurige speeches over het klimaat. Meent hij het dan niet?

Segers: “We hebben hem allebei al ontmoet: hij beseft dat er meer nodig is. Maar zijn collega’s van Handel, Visserij en Landbouw zeggen: ‘Rot op met je klimaat, Frans!’ Ook veel lidstaten willen zo weinig mogelijk doen. Hij kan dus niks anders dan zijn politieke trofee te verdedigen.”

De Wever: “Maar dat is onethisch en hypocriet. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen was ten minste eerlijk tegen ons. Zij zei letterlijk: ‘Anuna, ik wéét dat de Green Deal jullie geen leefbare toekomst zal geven. Het spijt me echt dat ik niet meer kan doen.’ Zij nam ons serieus, in plaats van te liegen door te zeggen dat het wel in orde komt.”

Anuna De Wever. Beeld Geert Van de Velde
Anuna De Wever.Beeld Geert Van de Velde

WITTE EGOÏSTEN

CD&V-voorzitter Joachim Coens zei onlangs in Humo dat je niets bereikt met een te bruusk beleid. ‘Als je morgen alle fossiele brandstoffen kapotbelast en brandstofwagens verbiedt, slaat de bevolking in paniek. Ze dragen je buiten en dan komen er populisten aan de macht die alles meteen terugdraaien. Wat heb je dan bereikt?’

De Wever: “Dat is de grote hypocrisie van de politiek. Ze klagen altijd over een gebrek aan draagvlak, maar zíj zijn de reden waarom dat draagvlak zo klein is. Als je de klimaatcrisis constant minimaliseert, is het logisch dat mensen denken dat het allemaal wel zal meevallen. Politici moeten eindelijk eens zeggen wat er aan de hand is. En wat al die natuurrampen ons zullen kosten als we zo voortsukkelen. Maar nee, ze staan met het vingertje te zwaaien omdat we spijbelen voor onze acties.”

Onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) vindt dat jongeren tijdens de coronacrisis al genoeg schoolachterstand hebben opgelopen.

De Wever: “Kun jij daar iets beleefds op zeggen, Lola? Mij lukt dat niet.”

Segers: “Die marsen zijn ons enige drukkingsmiddel. Anders wordt er niet naar ons geluisterd. De klimaatcrisis is veel ernstiger dan een dagje school missen.”

Het risico is dat de discussie over spijbelen jullie boodschap overschaduwt.

Segers: “Dat is niet onze schuld, maar die van politici en media die daarover blijven zeuren. Overal ter wereld spijbelen jongeren voor het klimaat: nergens wordt daar zo bekrompen op gereageerd als in Vlaanderen. Activisten uit andere landen zijn stomverbaasd als wij zeggen dat dat hier nog altijd een issue is.”

Een andere kritiek luidt dat jullie te radicaal zijn. Twee jaar geleden hield Humo een Grote Ecologie-Enquête waarin 40 procent aangaf ‘het gedram van Greta en Anuna’ beu te zijn.

Segers: “Onze boodschap is die van de wetenschap. Wij brengen die heel vreedzaam: we wandelen braaf door de stad, zingen liedjes en tonen spandoeken. Wat is daar nu radicaal aan?”

De Wever: “Wij zijn de enigen die de waarheid vertellen over het klimaat. Veel mensen kunnen die niet aan en schieten dan maar op de boodschapper. Dat is een menselijke reactie, ik trek me dat niet aan. Als we niemand zouden irriteren, zouden we ook geen impact hebben.”

Segers: “Anuna stelt mensen voor hun verantwoordelijkheid en dat vinden ze bedreigend. Ze zijn liever met andere dingen bezig en willen niks veranderen in hun leven. Zelfs mijn ouders vinden dat ik overdrijf. Ook zij denken dat het wel zal meevallen. Dat bewijst dat de radicale boodschap te weinig wordt gebracht.”

De Wever: “Ik heb me in het eerste halfjaar miskeken op de onwetendheid bij de mensen. Blijkbaar zat ik te veel in een bubbel. Vraag aan tien mensen wat het koolfstofbudget is en ze horen het donderen in Keulen. Tippingpoints? Kennen ze niet. ‘Over twintig jaar, als het nog veel erger is, zal de politiek wel het nodige doen.’ Maar dan is het te laat! Dan is de oceaan verzuurd en het Amazonewoud een woestijn. Dat wordt niet opnieuw een groene long. Die ecosystemen herstellen zichzelf niet meer.”

Hoe komt het dat mensen nog altijd zo weinig weten?

De Wever: “Er is nog te weinig aandacht voor in de media. Er zouden elke dag klimaatwetenschappers op tv moeten komen, zoals de virologen tijdens de coronacrisis. Mensen worden te veel afgeleid door entertainment. Als wij een mars houden, komt dat drie minuten in het nieuws. Daarna komt een politicus het flutbeleid verdedigen en ’s avonds kijkt iedereen naar shows waar ze zitten te lachen om onnozelheden.”

Mag het leven ook niet een beetje plezant zijn?

De Wever: “Jawel, maar het is veel te comfortabel om weg te kijken. Ik krijg soms te horen dat ik me beter eens wat zou gaan amuseren. Die mensen relativeren alles en steken hun kop in het zand. Dat is even degoutant als de klimaatcrisis ontkennen.”

Misschien denken die mensen dat ze er niks meer aan kunnen doen en willen ze gewoon een fijn leven zolang het nog kan?

De Wever: “Dat wegkijken getuigt van egoïsme en is niet oké voor witte, geprivilegieerde mensen. De klimaatcrisis treft nu al miljoenen mensen ter wereld. Mijn vriendin Hilda uit Oeganda kan al twee jaar niet naar school wegens geldgebrek. Het landbouwbedrijf van haar familie wordt zwaar getroffen door de droogte. Mijn vriendin Mitsy uit de Filippijnen wordt ’s nachts wakker omdat haar kamer is overstroomd. Mijn vriendin Anita vecht in het Amazonewoud tegen de Belo Monte-stuwdam die ervoor zorgt dat de Xingu-rivier uitdroogt en haar gemeenschap geen water meer heeft. Dat zijn allemaal leeftijdsgenoten die geen activist zijn geworden uit passie, of om in Humo te staan, maar omdat hun levens worden verwoest. Als ik Belgische jongeren dan hoor zeggen dat ik een beetje moet gaan feesten op Ibiza, denk ik: hoe kun je nu zo onverschillig zijn?”

Segers: “Het grofste is dat die jongeren uit het Zuiden niet eens naar de klimaattop kunnen komen om hun verhaal te doen. Je moet gevaccineerd zijn, en de meeste van die landen hebben geen vaccins, terwijl wij hier volop derde prikken zetten. Ik heb het moeilijk met onze privileges. Wij komen op straat, maar ondervinden daar geen nadelige gevolgen van. Voor activisten uit andere landen is dat veel gevaarlijker. Wij leiden een comfortabel leven, terwijl zij in een nachtmerrie zitten.”

Waarom voel je je ongemakkelijk bij iets waar je geen schuld aan hebt?

De Wever: “Het is góéd dat wij ons oncomfortabel voelen, dat zet aan tot actie. Dat is ook wat de antiracismebeweging zegt. In een racistische samenleving volstaat het niet om niet racistisch te zijn. Je moet daar actief tegen vechten, optreden als je iets ziet of hoort dat niet kan. Hetzelfde geldt voor het klimaat.

“Helaas zijn wij in het Westen alleen bezig met ons eigen hachje. Voor veel mensen is er geen probleem, zolang de klimaatcrisis hen niet persoonlijk treft. Zij willen rustig blijven barbecueën, met hun bedrijfswagen naar het werk rijden en twee keer per jaar op vliegreis gaan. Sorry, dat is geen optie meer. Mensen moeten beseffen dat ze een verantwoordelijkheid hebben. Ze moeten bewuster worden, op straat komen en op de juiste mensen stemmen. Ze kunnen ons financieel steunen, minder vlees eten, stoppen met vliegen, hun huis klimaatproof maken. Dat is niet radicaal. Tijdens de coronacrisis hebben we veel moeilijkere dingen gedaan.

“Veel mensen zijn volgens mij ook niet gelukkig met hoe het nu gaat. Ze zitten vast in een ratrace vol stress. Een wedloop naar geld, status, dure kleren en fiscaal vriendelijke tweede verblijven. Maar ze vragen zich niet meer af: wie ben ik? Wat wil ik in dit leven?”

Segers: “Je kunt de oudere generaties niet verwijten dat ze de planeet hebben verziekt. Ze hadden niet de informatie die wij nu hebben. Maar ik verwijt hun wel hun onverschilligheid en hun gemene aanvallen op ons.”

De Wever: “Het volstaat niet om te zeggen: ‘Wij hebben de boel kapotgemaakt, lossen jullie het nu maar op.’ Onze ouders zouden massaal op straat moeten komen voor de opgewarmde vuilnisbelt die ze ons nalaten. Ik snap niet dat ouders – en politici met kinderen – zich daar niks van aantrekken. Als ik kinderen had, zou ik in paniek zijn.”

Lola Segers. Beeld Geert Van de Velde
Lola Segers.Beeld Geert Van de Velde

EEUWIGE GROEI

Anuna, jij trok twee jaar geleden met een zeilboot naar het Amazonewoud. Heeft die reis je veranderd?

De Wever: “Dat was een echte eyeopener. We zouden meer moeten luisteren naar die inheemse stammen. Ze hebben zoveel wijsheid over het leven, de aarde en de connectie tussen mensen. Wij zijn totaal vervreemd van onszelf en de natuur, zij kennen wel nog die harmonie, maar ze vechten al generaties lang tegen de verwoesting van het Amazonewoud.

“Op één van onze meetings gaf een vrouw een superemotionele speech. Haar hele gemeenschap had kanker. De rivier waarvan zij leven was compleet vervuild door goudmijnen. Op een bepaald moment zweeg ze en wees ze naar mij. ‘Jij hebt mijn volk gedood!’ Ze viseerde mij niet persoonlijk, maar het Westen. ‘Jullie vermoorden ons met jullie consumptieverslaving en jullie beseffen het niet eens.’ Ze had gelijk. Ik voelde me heel klein op dat moment.”

Is het daarom dat je van het kapitalisme af wilt?

De Wever: “Ja. Het kapitalisme stoelt op kolonisatie, racisme, uitbuiting en ecologische destructie. Eeuwige groei kán niet duurzaam zijn. Dat staat gelijk aan de uitputting van de planeet. Achter die trui van 10 euro in de H&M zit moderne slavernij, kinderarbeid en vervuilend transport.”

Hoe ga je zonder economische groei investeren in de groene transitie?

De Wever: “België investeert nog altijd 13 miljard euro per jaar in fossiele brandstoffen. Dat moet allemaal naar duurzaamheid gaan. Ten tweede, tax the rich! Een alleenstaande moeder van drie kinderen moet de klimaatcrisis niet betalen, dat moeten de rijken en vervuilende multinationals doen: Shell, ArcelorMittal, Amazon… Het Deense containerbedrijf Maersk heeft zijn winstverwachting dit jaar bijgesteld van 5 naar 18 miljard dollar. Zij profiteren van de economische heropleving na corona en brengen met hun vervuilende containerschepen rommel van China naar hier. Room de helft van die winst af.”

Liberalen zullen dat diefstal noemen.

Segers: “Nee, dat is rechtvaardig. Die multinationals hebben de klimaatcrisis mee veroorzaakt. Een oliegigant als Shell heeft fortuinen uitgegeven aan de ontkenning van de klimaatcrisis, politici omgekocht en zelfs soldaten betaald om Nigeriaanse klimaatactivisten te vermoorden. Die bedrijven moeten keihard voor hun verantwoordelijkheid worden geplaatst, met strenge regels. En als ze zich daar niet aan houden, moeten ze berecht worden.”

De Wever: “Maar wat doet Zuhal Demir (Vlaams minister van Energie voor de N-VA, red.)? Ze zwaait met 10 miljoen euro voor Ineos, een plasticbedrijf dat aan fracking doet (een methode om schaliegas en -olie uit de diepe ondergrond vrij te maken door millimetergrote scheurtjes te creëren in het brongesteente, red.) en de vervuiling in de Antwerpse haven nog zal verergeren. Zoiets kan gewoon niet.”

Wat denk je als je de regering-De Croo ziet jubelen dat ze de groenste begroting ooit heeft opgemaakt?

De Wever: “Dat zegt veel over de begrotingen van het verleden, want het is absoluut niet genoeg. Twee jaar geleden hebben wij een klimaatplan uitgewerkt met tweehonderd experten. Daar is niks mee gedaan. De regering-De Croo is groener dan de vorige, maar ze beschouwt de klimaatcrisis nog altijd als bijkomstig.»

Segers: “Zolang we meer geld blijven uitgeven aan fossiele brandstoffen dan aan de groene transitie, gaan we achteruit. Wie beweert dat dit een groene regering is, doet aan greenwashing. Met die 13 miljard euro zou de overheid honderdduizenden woningen klimaatvriendelijk kunnen maken, zodat hun hoge energiefacturen en -verbruik structureel dalen.”

Zijn die hoge energieprijzen geen bonus voor jullie? Plots begint de middenklasse weer te investeren in zonnepanelen, isolatie en warmtepompen.

Segers: “Dat is slim van die mensen, maar de armsten hebben daar het geld niet voor. Zij mogen niet de dupe worden van de klimaattransitie. Die hoge energieprijzen bewijzen dat wij zo snel mogelijk af moeten van fossiele brandstoffen en radicaal moeten investeren in energiebesparing en hernieuwbare energie. Dat zijn de goedkoopste oplossingen.”

De Wever: “Demir zit voortdurend op de kap van Tinne Van der Straeten (federaal minister van Energie voor Groen, red.), omdat zij gascentrales wil openen. Maar de grootste hefbomen voor de klimaattransitie liggen in Vlaanderen. Die regering doet veel te weinig. Waar blijft het rekeningrijden? Groener transport? Een duurzamere industrie? De grote isolatiecampagne? En de betonstop! Die is cruciaal om ruimte vrij te maken voor de natuur.”

Volgens het Planbureau zullen de gascentrales van de federale regering onze CO2- uitstoot verhogen met 14 miljoen ton. Dat is het equivalent van alle personenwagens in België.

De Wever: “Het Planbureau ging uit van zeven of acht gascentrales, de minister gaat er maar twee of drie zetten. De extra uitstoot zal dus lager zijn. Maar elke ton CO2 extra blijft dramatisch. Wij zijn absoluut tegen die gascentrales.”

Segers: “Maar we staan wel achter de sluiting van alle kerncentrales.”

Jullie hebben liever dat het licht uitvalt na 2025?

Segers: “Nee, we hebben dat bekeken met experten. De gascentrales – die er sowieso komen – dienen alleen om hoge verbruikspieken op te vangen. Door keihard te focussen op hernieuwbare energie en energiebesparing, kan de regering ervoor zorgen dat de gascentrales zo min mogelijk moeten draaien.”

Zijn jullie ook tegen de nieuwe technologie waar de ecorealisten in geloven?

De Wever: “Natuurlijk niet, maar ik erger me aan politici die iedereen wijsmaken dat die nieuwe technologie straks uit de lucht komt vallen, waarna de klimaatcrisis in een wip opgelost zal zijn. Dat is een excuus om zo weinig mogelijk te doen. Premier De Croo verwees in onze meeting naar technologie die nog niet eens bestaat. CO2-captatie staat nog in zijn kinderschoenen en is stinkend duur. Er is maar één ding dat CO2 uit de lucht zuigt: een boom. En als we die blijven kappen, zitten we echt in de shit.”

null Beeld Geert Van de Velde
Beeld Geert Van de Velde

SABBATJAAR

Hoe ben jij bij de klimaatjongeren beland, Lola?

Segers: “Voor Anuna met haar marsen begon, wist ik niks van de klimaatcrisis. Haar oproep schudde me wakker, ik nam deel aan alle marsen. Na een tijd wilde ik meer doen dan meelopen en ben ik bij de beweging gegaan. Sinds twee jaar is het een dagelijkse job. Het is trouwens heel makkelijk om erbij te komen. Wij kunnen iedereen gebruiken.”

Je hebt net als Anuna zes maanden stage gelopen bij de European Green Party in het Europees Parlement. Wat heb je daarvan opgestoken?

De Wever: “Voor alle duidelijkheid: wij zijn niet gelinkt aan de partij Groen.”

Segers: “Ik heb ontdekt hoe moeilijk politiek is. Je moet met zoveel mensen en meningen rekening houden dat het gewoon niet vooruitgaat.”

De Wever: “Maar die meningen zijn niet altijd sterk onderbouwd. Veel politici doen maar wat en zijn heel beïnvloedbaar. In de nacht voor de stemming van de Europese klimaatwet hebben wij een groep Europarlementariërs gebeld om hun uit te leggen waarom zij voor ambitieuzere klimaatdoelstellingen moesten stemmen. Daardoor veranderden ze van gedacht en werd die stemming een grote overwinning. Dat we met één belronde zoveel impact konden hebben, verbaasde me. Zonder ons was ook de Green Deal er niet gekomen, heeft Timmermans me gezegd. Ze hechten belang aan onze mening, omdat we een wereldwijde beweging vertegenwoordigen.”

Studeren jullie nog?

De Wever: “Ik zit in mijn tweede jaar sociale wetenschappen aan de VUB, maar ik heb geen tijd om de lessen te volgen.”

Segers: “Tijdens de examens sluit ze zich een maand op en dan nailt ze dat. Ongelofelijk! Ik heb vorig jaar biologie gestudeerd aan de VUB. Nu neem ik een sabbatjaar om me te focussen op activisme en reizen. Ik vertrek binnenkort voor een paar maanden naar Azië voor humanitair vrijwilligerswerk. Toch mis ik het studeren al. Op dat vlak ben ik een seut.”

Waarvan leven jullie?

De Wever: “Ik zit vaak bij vrienden en pendel tussen mijn ouders, die gescheiden zijn. Zij betalen mijn studentenkosten, maar daarmee kom ik niet toe. Het leven van een activist is duur. Sommigen vinden dat wij de planeet gratis moeten redden, maar als ik een onkostenvergoeding krijg, of een paar honderd euro voor een speech, pak ik die aan. Dat gaat integraal naar de beweging.”

Segers: “Ons verblijf in Glasgow kost een bom geld. Wij zijn volledig afhankelijk van het geld dat mensen maandelijks doneren aan onze crowdfunding. We zoeken ook nog een coworkingspace zodat we eindelijk fysiek kunnen vergaderen. Bedrijven die ons een lokaal willen aanbieden, mogen dat zeker laten weten.”

Durven jullie ook kritisch te zijn voor elkaar?

Segers: “Ja. Anuna mag soms wat diplomatischer zijn. Als ze iets zegt dat wordt opgeblazen in de media, waardoor ze half Vlaanderen over zich heen krijgt, kan dat onze boodschap schaden. Maar het is ook een sterkte dat ze altijd zegt waar het op staat. Het boeit haar niet wat de wereld van haar denkt.”

De Wever: “Mijn raad aan Lola is dat ze minder moet twijfelen aan zichzelf. Ze is superslim en mondig. Wij zitten vaak samen met bekende politici die ons proberen te kleineren. Dan kruipen de meeste activisten in hun schulp, terwijl wij onze plaats moeten claimen. Door mijn assertiviteit – anderen noemen het arrogantie – heb ik daar geen moeite mee. Wij staan aan de juiste kant van de geschiedenis en die politici spelen met onze toekomst.

“Ook in talkshows word ik niet serieus genomen. Paul De Grauwe krijgt in De afspraak vijf vragen en mag rustig een kwartier praten. Ik krijg 35 vragen en word om de twee zinnen onderbroken. Het wordt ook heel snel persoonlijk. Dat is echt problematisch. Het gáát niet over mij, maar over het klimaat. Daarom duw ik graag andere activisten naar voor.”

Heb je de voorbije jaren ooit overwogen om ermee te stoppen?

De Wever: “Nee, dat kan ik niet. Nochtans ben ik niet graag activist. Ik ben constant onderweg, mijn to-dolijst is eindeloos en ik krijg soms paniekaanvallen. Zelfs voor iemand met een grote mond blijft het stresserend om te speechen en met politici in debat te gaan.”

Segers: “Ik ben liever activist dan Anuna. Zij is heel zakelijk en doelgericht, het moet vooruitgaan. Maar in zo’n movement moet je mensen ook op hun gemak stellen, meetrekken en stimuleren. Ik doe dat graag, ik hou van dat communitygevoel. Anuna heeft daar geen energie voor.”

De Wever: “Ik ben geen chit-chat-mens. Omgaan met jongeren is een werkpunt. Onlangs heb ik mijn eerste fysieke les bijgewoond: mijn medestudenten waren aan het klagen dat ze het zo druk hadden met hun lessen en taken. (lacht) Die leven in een andere wereld. In het middelbaar voelde ik me ook al een buitenstaander. Ik zat te wachten om erin te vliegen. Sommigen noemen mij een oude ziel in een jong lichaam.”

Segers: “Waarschijnlijk zal Anuna sneller in de politiek gaan dan ik. Voor mij is die wereld te hard en te frustrerend. Ik zie mijn toekomst eerder in de wetenschap. Volgend jaar ga ik geneeskunde studeren: als dokter zíé je tenminste dat je impact hebt.”

Wanneer stap je in de politiek, Anuna?

De Wever: “Time will tell. Maar ik zie me eerder op internationaal niveau meedraaien. Daar worden de grote problemen aangepakt.”

CAFÉ BLOND

In De Morgen zei Gert Verhulst dat jij Groen hebt kaalgeplukt bij de verkiezingen. ‘Haar klimaatmarsen waren overdreven, een vergiftigd geschenk voor die partij.’ Jij noemde hem op Twitter een ‘oude, witte heteroman’.

De Wever: “Elke dag schelden mensen me de huid vol en ik reageer nooit. Die keer dacht ik: nu is het genoeg. Mijn boodschap was juist, maar ik had dat niet op Twitter mogen doen. Het debat over gender en privilege verdient een beter kanaal dan de sociale media.”

Was je reactie niet stigmatiserend? Verhulst kan er niks aan doen dat hij een oude, witte hetero is. Mocht je een jonge, bruine lesbienne zo de mond snoeren zou het klachten regenen bij Unia.

De Wever: “Klopt, er is op zich niks mis met oude, witte heteromannen. Het gaat om hun plaats in het debat. De boodschap van Verhulst was: ‘Schrijf wat leukere dingen in de gazet en val ons niet lastig met dat klimaat.’ Dat kan hij makkelijk zeggen: hij is rijk genoeg om te zorgen dat de klimaatcrisis hem niet treft. Hij heeft niet het récht om die te minimaliseren. Dat is beledigend voor alle mensen die nu al in de shit zitten. Toch krijgen die oude, witte mannen voortdurend een forum voor dat soort praat. Gert Verhulst is geen politicus of klimaatexpert. Zijn mening over het klimaat is evenveel waard als mijn mening over nagellak. Laat de mensen in Pepinster, in het Amazonewoud of in Niger maar aan het woord over het klimaat, in plaats van onwetende BV’s.”

In Kat zonder grenzen noemde Herman Brusselmans transgenders ‘een modeverschijnsel’ en lachte acteur Stefaan Degand met genderneutrale voornaamwoorden. Ook toen reageerde je pissig op Twitter.

De Wever: “Opnieuw: witte, cisgender hetero’s mochten hun mening spuien over een genderkwestie waar ze niks van kennen. Als je zo’n programma maakt, zorg dan toch dat er mensen met expertise aan tafel zitten. Dit was even fout als een debat over racisme met enkel witte mensen.”

Lola, jouw vader Jan is oprichter van productiehuis Lecter Media en producer van dat programma.

Segers: “Ik heb daar met hem ook fel over gediscussieerd. Transgenders worden nu al gediscrimineerd in de samenleving, en dan mag die Brusselmans hen nog een beetje uitlachen. Mijn vader zei dat je in zo’n panel de rest van de samenleving moet vertegenwoordigen. Veel mensen denken zoals Herman Brusselmans. Maar dan moet je ook zorgen dat transgenders hun kant van het verhaal kunnen brengen.”

Veel mensen begrijpen niet waarom ze plots genderneutrale voornaamwoorden moeten gebruiken om transpersonen aan te spreken.

Segers: “Je hóéft dat ook niet te begrijpen. Je moet alleen een beetje respect en empathie opbrengen voor die mensen. Is dat nu zo moeilijk?”

De Wever: “Ik ben non-binair: ik beschouw mezelf niet als vrouw of man. Mijn voornaamwoorden zijn zij/hij/hen. Je kunt er niet naast zitten, het maakt me niet uit. Maar voor veel transpersonen speelt die aanspreking een grote rol in hoe ze zich voelen. Iemand misgenderen is boertig, je gaat in tegen de identiteit van die persoon.”

Ik heb mezelf altijd beschouwd als een man. Plots word ik gecatalogeerd als ‘cisman’ en mag ik niet meer binnen in het Gentse café Blond. Het stoort me niet, maar het is wel even schrikken.

De Wever: “Het woord cisman (man bij wie de genderidentiteit samenvalt met zijn biologisch geslacht, red.) is belangrijk, omdat het aantoont dat er ook andere soorten mannen zijn. Mensen die enorm worstelen met hun identiteit, omdat ze in het verkeerde lichaam opgesloten zitten, of gediscrimineerd worden vanwege hun geslachtsverandering. Die mensen verdienen bescherming, de zelfmoordcijfers in die community zijn enorm hoog.”

Zit jij goed in je vel?

De Wever: “Als kind wilde ik een jongen zijn. Ik werd gepest, omdat de rest me niet begreep. Daarom heb ik vanaf mijn 14de een paar jaar geprobeerd om het meisje uit te hangen. Ik liet mijn haar groeien en ging uit met jongens. Maar het was zo fake dat ik er ongelukkig van werd. Daarna besefte ik dat ‘man’ en vrouw’ maatschappelijke concepten zijn die ik aan mijn laars kan lappen. Ik wil geen vrouw zijn, maar hoef mijn lichaam niet te veranderen. Ik verzet me wel tegen wat de maatschappij van me verwacht. Onlangs zei iemand dat mijn boodschap makkelijker aanvaard zou worden als ik me vrouwelijker zou kleden, vaker zou lachen en aantrekkelijker zou zijn voor cismannen. Dat vond ik beledigend, omdat het ingaat tegen mijn identiteit. ‘Je zíét eruit als een vrouw, dus gedraag je ook zo, dan voelen mensen zich comfortabeler’. Sorry, ik ben hier niet om mensen een comfortabel gevoel te geven.”

Segers: “Anuna heeft me veel doen nadenken over gender. Ik beschouw mezelf als een gay vrouw, maar ik heb liever dat mensen me met neutrale voornaamwoorden aanspreken. Niet omdat ik me niet goed voel in mijn lichaam, maar omdat ik man of vrouw niet belangrijk vind. Ik ben gewoon Lola.”

Auteur Marnix Peeters vergelijkt het cismannenverbod in Blond met discotheken die Marokkanen weigeren.

De Wever: “(geërgerd) Dat gaat over veilige zones. Ik ga ook vaak uit in het queermilieu. Onderschat niet hoe vaak wij beschimpt, gediscrimineerd en zelfs aangevallen worden. Ik ken holebi’s en transmensen die niet eens durven uitgaan of de trein nemen. Eén avond, in één cafe in België, mogen die mensen zich eens op hun gemak voelen. Mag het even? Nee, dus. Het ego van de witte cismannen is gekwetst, want ocharme, ze worden gediscrimineerd. Get a grip, zeg!”

Segers: “Ik ben ook al lastiggevallen. Bij lesbiennes is dat altijd seksueel getint. Als ik mijn vriendin kus, krijg ik soms degoutante opmerkingen van mannen die ons als seksobject zien: ‘Olala, zullen we een trio doen?’ Sommigen blijven echt staan geilen. Dat geeft me een vies gevoel.”

De Wever: “Ik was ooit in een club aan het kussen met mijn partner, toen ik werd vastgepakt door een man. Hij wilde met ons naar huis gaan. Ik heb hem weggeduwd. Zoiets kan niet. En het gebeurt veel vaker dan veel hetero’s denken.”

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234