Donderdag 06/10/2022

vader van gesneuvelde soldaat Reg Keys daagt Britse premier uit in diens kiesdistrict

Reg Keys: 'Blair zei dat de jongens voor de goede zaak waren gestorven. Voor de goede zaak?! Toen al wist iedere Brit dat de oorlog om niets was begonnen'

'Tom stierf in Irak en dat is Blairs schuld'

Toen korporaal Tom Keys in Irak stierf, wist vader Reg wie daarvoor schuld droeg. Premier Blair had de jongens naar Irak gestuurd, gelogen over massavernietigingswapens en miljarden verspild aan een nutteloze oorlog. Reg Keys besliste het kwaad bij de wortel aan te pakken. De ambulancier verhuisde van Wales naar het noordwesten van Engeland en daagt Tony Blair uit in diens eigen kiesdistrict. 'Al haal ik maar driehonderd stemmen, ik moet dit doen voor Tom.'

Wingate

Van onze verslaggeefster

Ayfer Erkul

'You're my man!" Het meisje met het rode haar huppelt stralend de voordeur uit. "Natuurlijk ga ik voor jou stemmen", roept ze en pompt de hand van Reg Keys op en neer. En haar ouders? Vurig: "Ik zal hen overtuigen!" Fijn, knikt Keys als het huppelding weer binnen is. "Die stem hebben we op zak." Ook de volgende deur wordt niet meteen dichtgegooid. Maar ze reageren wel niet allemaal zó enthousiast in de middenklassewijk van het piepkleine Wingate, vol huizen met voortuintjes en Volvo's of Audi's op de oprit.

Neighbourhoodwatch, waarschuwt een sticker aan het begin van de wijk. "Dat hij oprot met zijn stomme ideeën", barst een dikke man enkele huizen verder los als het campagnegroepje van Keys voorbijloopt. "Ik val Blair niet af." Er volgt een rits scheldwoorden, maar alleen een van de medewerkers verstaat ze. "Niet voor herhaling vatbaar", schudt hij bedroefd het hoofd, wanneer we hem vragen wat de man precies riep. Reg Keys is al twee huizen verder en heeft niets gehoord. "Gelukkig maar", fluistert de medewerker. "Hij heeft het al moeilijk genoeg hier."

We zitten in het kiesdistrict Sedgefield, in Noordwest-Engeland. Dit is Labour-land. Tony Blair vierde er in 1997 zijn overwinning en kon in 2001 een comfortabele meerderheid van 17.000 stemmen achter zijn naam zetten. Om het dan op te nemen tegen de premier, moet je wel goed gek zijn. Zeker als je een onbekende bent in de streek. Nog meer als je een saai tweedjasje draagt, een getrimde snor hebt en stijfjes rondloopt met een volslagen onhippe schoudertas. Het kan de 52-jarige Reg Keys allemaal niet schelen. Hij belt koppig aan ieder huis aan. "Vote for me and I'll look after you", zegt hij, een beetje onhandig.

Reg Keys is een van de tientallen onafhankelijke one issue-kandidaten die opkomen tijdens deze Britse verkiezingen. Ze zijn zakenman, geweldsslachtoffer of kankerlijder en willen propere ziekenhuizen, toelating van softdrugs of een verbod op windmolens op het platteland. Voor Reg Keys draait alles om de oorlog in Irak. Hij zegt dat premier Blair het in Sedgefield helemaal heeft verkorven. "Er heerst hier een echte anti-Blair-sfeer sinds iedereen weet dat Irak geen massavernietigingswapens heeft en dat hij hen iets wijsmaakte."

De oorlog in Irak overheerst de verkiezingscampagne sinds begin deze week. Werd er twee weken geleden amper iets gezegd over de beslissing van Blair om naar Irak te trekken, dan krijgt de premier nu de ene aanval na de andere te verduren. De laatste, persoonlijke, uithaal kwam van de Tory's, die indertijd nochtans meestemden toen het parlement besliste soldaten naar Irak te sturen. Drie dagen geleden hingen de Conservatieven overal knalrode affiches met naast een foto van Tony Blair het opschrift: 'Als hij naar een oorlog kan trekken met een leugen, kan hij ook naar de verkiezingen trekken met een leugen.'

Leugens. Verraad. Twee woorden die Reg Keys altijd gebruikt als hij het over Blair heeft. Vroeger stemde hij Labour. Nu is Tony Blair noch zelden 'Tony Blair' voor hem of 'de premier' maar 'hij'. Denkt Keys hier werkelijk kans te maken tegen de premier? Peinzend strijkt hij over zijn snor. "Misschien wel. Ik weet het niet. Maar al haal ik maar driehonderd stemmen, ik weet dat ik dit moet doen, voor mijn zoon Tom."

De laatste keer dat Reg Keys zijn zoon zag, was in het station toen de negentienjarige jongen op de trein stapte naar een oorlog waarin hij geloofde. Tom verzekerde zijn vader dat hij voorzichtig zou zijn. Saddam zou hem niet krijgen. "Ik was trots op hem, want ook ik was overtuigd dat de oorlog een goede zaak was", zegt Reg Keys emotieloos. Over zijn zoon praten blijft pijnlijk, maar het is ergens toch routine geworden. De afgelopen dagen heeft hij zijn verhaal verteld aan de Britse, Franse, Nederlandse, Amerikaanse en - ja - ook de Oekraïense pers.

Tom vertrok in een periode dat vader Keys het rustig aan wilde doen. Achttien jaar was hij ambulancier geweest in Wales en hij had net de bloederige wonden, hartaanvallen en verminkte lichamen voorgoed achter zich gelaten. Reg Keys wilde zich met zijn vrouw terugtrekken op het platteland, misschien zelfs een boerderijtje kopen. Wat schapen, kippen, eenden. Plannen die ineenstortten toen er op een dag twee officieren aan zijn deur stonden. Droog: "Ze zeiden dat het hen speet, maar Tom was dood."

Soldaat-korporaal Tom Keys geraakte op 24 juni 2003 verwikkeld in een vuurgevecht met gewapende Irakezen in Majar al-Kabir. Hij werd dodelijk getroffen; 31 kogels doorboorden zijn lijf. Reg Keys heeft de gaten later een voor een geteld. Samen met Tom Keys verloren nog vijf andere Britse soldaten het leven. Was het enkele dagen later gebeurd, dan zou Tom veilig thuis zijn geweest. Zijn koffers stonden al klaar voor een kort verlof. Nu moesten zijn ouders zijn lijkkist afhalen op de luchthaven.

Reg Keys zegt dat hij Tony Blair daarna een keer persoonlijk heeft ontmoet. "Achttien maanden geleden", klinkt het bars. "Er kwam geen woord van verontschuldiging over zijn lippen. Geen sorry, uw zoon is dood, ik leef met u mee. Hij zei dat de jongens niet voor niets waren gestorven, dat het allemaal voor de goede zaak was geweest." Even valt zijn zelfbeheersing weg: "Voor de goede zaak?! Toen al wist iedere Brit dat de oorlog om niets was begonnen. Tom is voor niets gestorven en niet voor de goede zaak. Mijn zoon is dood en dat is Blairs schuld."

Dat vinden ook de Britten die Reg Keys steunen. Ze vormen een allegaartje van meningen en beroepen. Er is Martin Bell, ooit BBC-journalist en altijd in wit pak. Er is Brian Eno, producer van U2 en Roxy Music. En er zijn de tientallen 'gewone' Britten, een al even grote mengelmoes van politieke overtuigingen.

Dokter Chris Burns-Cox bijvoorbeeld, die vandaag de kruisjes zet bij de namen die zeker voor Reg Keys zullen stemmen. Dat doet hij verstrooid en nonchalant. "Come on Chris, you haven't crossed that one", roept een andere Keys-campagnevoerder ongeduldig. Hij staat al twintig meter verder, terwijl de dokter is blijven hangen bij de Spaanse cameraploeg. "Ja ja, ik kom, ik kom", zucht hij en sloft het voortuintje in om het huisnummer te controleren. Zijn zakdoek hangt half uit zijn vest en hij is zijn bril kwijt. Met de tong tussen de lippen kruist hij 24, Wellfield Road aan op zijn lijst. De bejaarde dokter Burns-Cox woont in Gloucestershire, en logeert nu in Sedgefield. "Speciaal voor Reg Keys", zegt hij. "Ik stem eigenlijk Labour. Maar nu wil ik van Blair af. Hij is een oud, vuil vod geworden. Weg ermee."

Dat vindt ook Brian Gibson, verstokte socialist en bierliefhebber - zegt zijn adem. Gibson is een van de weinigen met politieke ervaring. Hij weet wat Reg Keys doormaakt. "Ik ben hier twee keer opgekomen in Sedgefield voor de socialistische partij", zegt hij in pub The Fir Tree, waar de ploeg na de huisbezoeken even op adem komt. "Ik verloor grandioos. Amper vijfhonderd mensen hadden op mij gestemd." Gibson smakt na een slok van zijn lager en lacht. "Nu heb ik geen geld meer om op te komen. Dus help ik Reg een beetje."

Keys is ondertussen in een discussie verwikkeld met de waard van The Fir Tree. "Als ik eenmaal in het parlement zit, zal ik zorgen dat Sedgefield niet aan zijn lot wordt overgelaten", betoogt hij. "Vote for me."

Maar eigenlijk denkt niemand in de campagneploeg dat Reg Keys echt zal winnen. Ze geven het na lang aarzelen toe. "Als ik heel eerlijk moet zijn: de kans is heel, heel klein", zegt dokter Burns-Cox. "Maar we moeten dit nu eenmaal doen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234