Dinsdag 28/06/2022

Van de Navo in Evere naar de molla's in Teheran

Begin '96 werd de Hornestrand, een schip van de Deense reder Poulsen, voor de kust van Venezuela in Zuid-Amerika door politie en douane tijdelijk aan de ketting gelegd. Het schip vervoerde merkwaardig genoeg Belgische munitie vanuit de Iraanse haven Bandar Abbas in de Perzische golf naar een haven in Ecuador. Het ging, volgens gegevens van het IPIS- documentatiecentrum in Antwerpen, onder meer om negen miljoen Belgische patronen voor FAL-geweren. De havenpolitie en douane van Caracas kwamen op grond van de vrachtbrieven van de Hornestrand tot de conclusie dat de leverancier van de munitie de Belgische firma Matimco van Jacques Monsieur was.

Brussel.

Eigen berichtgeving

De Hornestrand was maar één schakel in een hele vloot waarmee Monsieur en andere smokkelaars, zoals de Fransman Lasnaud, ook al een oude rot in het vak, werkten. Beiden waren twintig jaar geleden al in Brussel actief in de wapensmokkel, met de familie Newman en de Geoffrey's Bank. Lasnaud werd in ons land in mei '83 veroordeeld wegens wapensmokkel. De operatie in Latijns-Amerika, waarvan het transport met de Hornestrand een uitloper was, duurde van '93 tot '96. In dat kader werden in totaal 6.500 ton wapens verscheept, in hoofdzaak naar de Balkan. Heel de handel was gebaseerd op een viertal decreten ondertekend door de Argentijnse president Carlos Menem. Op basis daarvan werden in die periode ettelijke ladingen met raketten, landmijnen, 155 mm-kanonnen, 8.000 FAL-geweren, automatische wapens, handgranaten en munitie officieel vanuit Argentinië naar Latijns-Amerikaanse landen verscheept. De werkelijke bestemmingen waren Kroatië en Bosnië. De affaire heeft inmiddels geleid tot het aftreden en vervolgen van een aantal ministers in Argentinië. De private dealers, zoals Monsieur, werden ongemoeid gelaten.

De grootschalige handel waarin Monsieur een centrale rol speelt heeft inmiddels ook afzetgebieden gevonden tot in de armste landen van Afrika, waar armoede en hongersnood ongeziene pieken vertonen. Monsieurs klanten zitten de jongste jaren ook in Kongo-Brazzaville, in Togo en nog recent ook in door bedeleiders verscheurde landen zoals Liberia en Sierra Leona. Letterlijk overal ter wereld waar militaire conflicten dreigen of losbarsten duikt de Belg Jacques Monsieur op en rijft hij budgetten binnen die oneindig veel groter zijn dan die van de grootste internationale hulp- en mensenrechten-organisaties.

In de voorbije jaren is Jacques Monsieur ook duidelijk van koers veranderd. In het begin van de jaren negentig betrok hij nog, als overtuigd atlantist, kantoren pal tegenover het hoofdkwartier van de Navo in Evere. Hij deelde daar zelfs zijn bureau met Claudine Fraiture, de bekende pro-Amerikaanse defensiedeskundige van de Parti Socialiste. Het smokkelbedrijf Matimco van Monsieur en de firma North Atlantic Consult van Fraiture konden het goed met elkaar vinden. Men kan het zich vandaag eigenlijk nog moeilijk voorstellen dat Fraiture, de vrijzinnige lobbyiste van de Amerikaanse defensiesector, en Monsieur, de officiële wapenleverancier van de Iraanse molla's samen in de schaduw van de Navo opereerden. En toch, zelfs nadat Monsieur in '93 naar Frankrijk was verhuisd, behield hij nog een Belgisch secretariaat dat een onderkomen kreeg in de riante landelijke woning van Fraiture in Boutersem.

Het was destijds nochtans geen geheim dat Monsieur steeds nauwere banden onderhield met de religieuze machthebbers in Teheran. Vooral toen hij kort na 1990 zijn Israëlische vrienden erg brutaal de rug had toegekeerd, steeg hij in de achting van de molla's. Ze schonken hem uit erkentelijkheid een onbetaalbaar staatsgeschenk waarvan alleen echt grote smokkelaars kunnen dromen: de diplomatieke onschendbaarheid.

Jacques Monsieur veranderde toen het hoofd van zijn postpapier. Hij stuurt nu al zijn brieven en telexen over de aan- en verkoop van geweren, kanonnen en tanks onder het nieuwe hoofd 'In the Name of God'. Zijn handel is nu een staatszaak geworden. Al zijn wapentransacties naar waar ook ter wereld lopen nu vanuit of via Iran.

Men zou veronderstellen dat een dergelijke stap Monsieur - die overigens al sedert jaren levert aan heel wat andere landen en groepen die niet bepaald in de gratie van de Navo staan - in het Westen gaandeweg in het isolement zou duwen, maar daar is niets van te merken.

Sedert zes jaar woont Monsieur in Lignières, een dorpje in het hart van Frankrijk. Hij is er de eigenaar van 'Les Amourettes', een oude herenboerderij. Op zijn domein van honderd hectare heeft hij ook een stoeterij gebouwd, want, zo vertellen zijn vrienden ons, als gewezen cavalerie-officier houdt hij veel van paarden.

Monsieur woont overigens niet toevallig in Lignières. Het dorp ligt in dat deel van Frankrijk dat van oudsher de bakermat is van de nationale wapenindustrie met steden als Bourges en Châteauroux en vooral een vroeger Navo-vliegveld, nu eigendom van de defensiefirma Matra.

De Franse justitie kreeg dan ook wel in de gaten dat het Monsieur in Lignières niet alleen om de paarden te doen was.

Uitgerekend in '93 was door het parket in Brussel tegen Monsieur een nieuw strafdossier geopend, het vierde op rij. De verhuizing naar Lignières had alvast tot gevolg dat het bijna drie jaar duurde vooraleer de Belgische justitie Monsieur ter plekke kon verhoren. Dat gebeurde tenslotte in december '96. De Belgische justitie dacht toen een nieuw spoor gevonden te hebben om Monsieur strafrechtelijk te kunnen vervolgen. Ze had ontdekt dat Monsieur rond 1990 pogingen had ondernomen om een kolonel van de SDRA op rust tot medeplichtigheid in zijn wapensmokkel te bewegen. Of er ook bewijzen boven water kwamen is twijfelachtig. De SDRA had lang voordien ook al een intern onderzoek gedaan over die feiten. Toen de bewuste kolonel op rust erop wees dat Monsieur zelf al sedert jaren bij de SDRA het vertrouwen genoot, was de kous af. Monsieur, en daarna ook de gepensionneerde kolonel en een luchtmachtgeneraal, werden nadien daarover door de justitie wel verhoord .

Belangrijker was een huiszoeking die vorig jaar in het Franse Lignières ook voor de Belgische justitie een massa bewijsmateriaal heeft opgeleverd over honderden illegale wapentransacties van Monsieur. Al die nieuwe elementen liggen inmiddels al sedert maart '98 op de financiële sectie van het Brusselse parket op een eindvordering te wachten.

Overigens heeft ook de Belgische Staatsveiligheid, concurrent van de SDRA, in de zaak Monsieur blijkbaar geblunderd. De dienst beschikte, naar verluidt, al sedert begin 1997 - dankzij een milde schenker - over een vracht aan documenten over de wapentransacties van Monsieur. Om een nog onduidelijke reden werd daar weinig of geen gebruik van gemaakt. Het Controlecomité van de Inlichtingsdiensten (Comité 1) werd naar verluidt eerder dit jaar belast met een onderzoek terzake.

Walter De Bock

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234