Zondag 26/06/2022

AchtergrondZiekenhuizen

Van dokterslonen tot centralisering: de heilige huisjes in de ziekenhuissector die minister Vandenbroucke wil aanpakken

Een deel van onze ziekenhuizen zit al jaren in de rode cijfers en corona deed het systeem nog meer wankelen. Beeld Tim Dirven
Een deel van onze ziekenhuizen zit al jaren in de rode cijfers en corona deed het systeem nog meer wankelen.Beeld Tim Dirven

Een titanenwerk. Zo noemt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) zelf zijn plan om de financiering van onze ziekenhuizen drastisch te hervormen. Hij wil daarbij enkele heilige huisjes slopen en kijkt ook vooral naar de dokterslonen.

Cathy Galle

Het hervormingsplan, dat de minister onlangs voorstelde aan de sector, komt allerminst als een verrassing. Sinds het begin van zijn mandaat liet Frank Vandenbroucke er geen twijfel over bestaan dat hij de financiering van de ziekenhuizen als een prioritaire werf zag. Een deel van onze ziekenhuizen zit al jaren in de rode cijfers. En corona deed het systeem nog meer wankelen. Niet alleen door de grote meerkosten, er kwamen ook minder inkomsten binnen omdat heel wat onderzoeken en operaties uitgesteld moesten worden.

Het hervormingsplan moet volgens Vandenbroucke vooral helderheid bieden. En daar is wel degelijk nood aan. Kort gezegd krijgen ziekenhuizen nu van de overheid een budget dat per definitie te klein is om ze draaiende te houden. Dus vragen ze een bijdrage aan hun artsen. De hoogte van die ‘afdrachten’ is afhankelijk van wat zo’n arts verdient. En dat is dan weer afhankelijk van het soort prestaties dat hij verricht.

Wat hij precies betaald krijgt voor welke medische handeling, staat in de zogenaamde nomenclatuurlijst, een lijst met bedragen die afgesproken zijn tussen de artsen en de ziekenfondsen. Die lijst is behoorlijk gedateerd. Het komt er op neer dat de zogenaamde technische prestaties, zoals scans, echo’s of operaties, een arts veelal meer opbrengen dan een intellectuele prestatie, zoals een gesprek met de patiënt. Waardoor artsen die veel consultaties doen nu een pak minder verdienen dan pakweg een radioloog of nierspecialist.

Eind 2018 publiceerde De Morgen zelf een onderzoeksproject over de verdiensten van ziekenhuisartsen. Uit het dossier bleek onder andere hoe het systeem was scheefgegroeid en dat er heel grote verschillen waren in verdiensten tussen dokters van verschillende specialismen, wat dan ook nog eens verschilde van ziekenhuis tot ziekenhuis.

Bovendien begonnen artsen, in ruil voor de hoge afdrachten, ereloonsupplementen aan te rekenen aan hun patiënt. Dat zijn vaak grote bedragen die een arts extra mag vragen bij een opname. Hoe meer afdrachten de ziekenhuizen aan de artsen vroegen, hoe hoger de supplementen werden.

Vicieuze cirkel

Het is die vicieuze cirkel die Vandenbroucke nu wil doorbreken, door het hele systeem te hervormen. Hij wil daarvoor met all-in forfaits volgens ziekenbeeld werken. Een ziekenhuis zal dus een bedrag krijgen voor bijvoorbeeld een appendicitis of een hartinfarct, waarin ook scans en bloedtests meegenomen zijn. Nu worden die nog vergoed via de erelonen van de artsen, maar de minister wil dat geld dus rechtstreeks aan de ziekenhuizen storten. De artsen zelf krijgen hun prestatie betaald, onder andere op basis van de complexiteit van hun handeling, de expertise die ze opgebouwd hebben en de tijd die ze erin steken.

Om de grote inkomensverschillen tussen artsen weg te werken, gaat Vandenbroucke de nomenclatuurlijst ‘herijken’. Op basis van objectieve criteria zal worden bepaald wat een correcte verloning is voor een bepaalde prestatie.

En in afwachting van dat alles wil Vandenbroucke de ereloonsupplementen bevriezen. Die worden niet afgeschaft, maar mogen niet meer stijgen. Vanaf 2024 wil hij die stap voor stap afbouwen door maximumplafonds in te voeren.

Daarnaast wil hij ook complexere aandoeningen centraliseren in een aantal gespecialiseerde ziekenhuizen en kraamafdelingen sluiten in ziekenhuizen die niet aan een minimaal aantal bevallingen komen. Hij gaat wel ziekenhuizen meer belonen voor de kwaliteit van hun zorg dan nu al het geval was.

Weerstand

Het is lang niet de eerste keer dat een minister de financiering van de ziekenhuizen wil aanpakken. Maar de voorgangers van Vandenbroucke beten allemaal hun tanden stuk op de weerstand van een deel van het artsenkorps. Ook nu liet het artsensyndicaat BVAS, bij monde van dokter Marc Moens, meteen van zich horen. Moens vreest foute beslissingen als de budgetten voor technische installaties, zoals MRI-scanners, rechtstreeks aan de ziekenhuizen zullen worden uitbetaald en dus niet meer via de omweg van de erelonen. “Het zal de ziekenhuisbeheerder zijn die moet beslissen over de aankopen, maar het zijn de artsen, die met die toestellen werken, die er het meest verstand van hebben.” Hij verwijst naar het Verenigd Koninkrijk waar volgens hem al doden gevallen zijn door de gebrekkige infrastructuur omdat de verkeerde aankopen werden gedaan.

Maar lang niet iedereen reageert negatief op de hervormingsplannen. Donald Claeys, secretaris-generaal van het Verbond der Belgische beroepsverenigingen van artsenspecialisten (VBS), gaf eerder al aan in gesprek met De Morgen dat een groot deel van de specialisten ondertussen wel degelijk mee is in het verhaal dat het anders moet. Ook de mutualiteiten en ziekenhuiskoepel Zorgnet-Icuro reageren vrij positief. En willen vooral het overleg met de minister alle kansen geven. “Het is een allesomvattend plan”, zegt Margot Cloet van Zorgnet-Icuro. ”Daarin staan ook punten die we het voorbije decennium zelf op de agenda hebben gezet, zoals meer transparantie in de financiering of meer financiële prikkels voor kwaliteit. We gaan nu alles eens rustig met onze leden bespreken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234