Vrijdag 30/09/2022

Van Hals tot Magritte, zomaar te koop

De Amerikaanse handelaar had zijn peperdure Frans Hals waarschijnlijk aan een landgenoot kunnen verkopen, maar maandenlang hield hij het schilderij achter slot en grendel. 'Ik wilde het eerst hier tonen', zegt hij. Hier, dat is de TEFAF in Maastricht, The European Fine Art Fair, zowat de belangrijkste kunst- en antiekbeurs ter wereld. Van Hals tot Magritte, alles is er te koop. Zomaar.

Maastricht

Eigen berichtgeving

Rudy Pieters

De zee, de zee in eeuwig herbeginnen.' De licht verduisterde entreehal wil een beetje een museumsfeer oproepen, want ik krijg meteen Paul Valéry in de maag gesplitst. De woorden doemen vlak voor mij op, twee enorme videoschermen die een eindeloze zee laten zien, niets dan de zee. Terwijl de schuimende golven af en aan rollen, maakt Valéry plaats voor Paul Klee, Paul Klee voor Samuel Beckett... een eindeloze citatenmachine is het. Reason is the enemy of art - James Ensor. Ook Warhol, Mondriaan, Hockney, Chagall en een hele reeks anderen hebben het genoegen u hartelijk welkom te heten.

Het zou bijna doen vergeten dat het in deze enorme MECC-beurshallen om geld te doen is. Big money. Noem een grote naam uit de kunstgeschiedenis en hij hangt of staat hier met belangrijk werk. Pieter Brueghel de Jonge, Rembrandt, Rubens, Hals, Homer, Léger, Klee, Miró, Magritte... Veel stukken kunnen zo een topmuseum in. Hier, in deze onwaarschijnlijke supermarkt, zijn ze allemaal te koop. De prijs? 'Price on request' staat steevast in de catalogus. Maar wees gerust: wie voor minder dan een miljoen wil kopen, moet zeer lang zoeken. Van de 60.000 bezoekers vorig jaar zou ongeveer 10 procent gekocht hebben.

Om de gefortuneerde wereldburgers niet te laten verdwalen, heten de straten hier Fifth Avenue en Champs Elysées, de kruispunten Trafalgar Square en Domplatz. Ook zonder chequeboek mag je over deze lanen flaneren, maar om het toch een beetje select te houden, kost het entreekaartje meteen 1.000 frank. Catalogus inbegrepen, toegegeven.

De omvang van TEFAF is reusachtig. Bijna 200 kunst- en antiekhandelaars uit dertien landen. Alleen al in de afdeling schilderijen en sculpturen, met zeer veel Belgische en Nederlandse kunst, kun je makkelijk een halve dag zoek maken. Zo'n massa topkwaliteit kan geen mens slikken. Soms moet je hele galeries overslaan, in het besef dat je een prachtige Polke of Picasso bent misgelopen. Bovendien is de TEFAF niet één tentoonstelling: het zijn 200 tentoonstellingetjes die alle in dezelfde vijvers vissen, zodat je hele reeksen van dezelfde kunstenaar kunt tegenkomen. Bij de eerste Magritte blijf je nog enkele minuten in bewondering staan, bij de tweede en derde misschien ook, maar wanneer je er aan de overkant nog een vierde en om de hoek nog een vijfde ontwaart, gaat het je toch duizelen.

Met 10 procent van de deelnemers zijn de Verenigde Staten dit jaar opvallend sterk vertegenwoordigd, zelfs iets sterker dan België. "Maastricht is een zeer belangrijke beurs", zegt de New Yorkse galeriehouder Otto Naumann, voor het vierde jaar hier. In zijn stand hangt een van de topstukken, een portret van een onbekende man door Frans Hals (1630), een prachtig werk. "3,5 miljoen dollar", zegt Naumann zonder verpinken. Een slordige 140 miljoen frank, niet eens het duurste werk op de beurs. "Iedereen weet dat ik er zelf 1 miljoen dollar voor betaald heb." Hij stopt mij meteen een tekst toe waarin hij uitlegt hoe hij aan zijn prijs is gekomen. Het heeft onder meer te maken met een vergelijkbaar Hals-portret, dat 3,7 miljoen dollar haalde. Eigenlijk is het zijne nog een dik miljoen meer waard, lees ik, "maar ik verkies een deel van mijn spaarcenten (en mijn geluk) aan de nieuwe eigenaar te schenken."

"Zes maanden lang heb ik het schilderij niet getoond in New York", vertelt Naumann verder. "Ik wilde het eerst hier tonen. Nochtans was een Californische verzamelaar zeer geïnteresseerd. Maar ik zei: nee, ik kom ermee naar Maastricht. Ik heb zeer goede herinneringen aan deze beurs, onder meer door een Rembrandt die ik hier heb verkocht." De Californiër kon niet naar TEFAF komen, en de kans dat die het werk aan zijn neus voorbij ziet gaan, is groot, denkt Naumann. Al gaat het de handelaar op zo'n beurs niet alleen om verkopen. "In Amerika vind je de grotere kopers, hier vind je meer interesse. Er lopen hier ook veel mensen rond die niet kopen, en dat vind ik zeer aangenaam."

Dat hij mij dat bedrag zomaar in het gezicht gooide, als was het prijs van een kilo citroenen, viel mij eigenlijk wat tegen. Ik had verhalen gehoord over handelaars die de miljoenen alleen maar durven te lispelen, zolang je hen maar niet meteen verstaat. Maar Amerikanen zijn blijkbaar meer recht voor de raap. Naumann: "Als je op een beurs bent, moet je je prijs zeggen en verdedigen. You're here to sell."

Wie de prijs betaalt, is natuurlijk minder loslippig. Even verderop, bij het New Yorkse Berry-Hill Galleries, hangt een prachtige Winslow Homer, te koop voor een nog duizelingwekkender berg dollars. "Maar ik zou u willen vragen het bedrag niet te schrijven", zegt Frederick Hall meteen. "Over dit werk we zijn in onderhandeling met een museum en daar hebben ze niet graag dat het bedrag openbaar wordt gemaakt."

TEFAF Maastricht 2000 loopt tot zondag 26 maart in het MECC, vandaag en morgen van 11 tot 20 uur, in het weekend van 11 tot 19 uur. Toegang: 60 gulden (catalogus inbegrepen), of 85 gulden voor twee personen.

'Als je op een beurs bent, moet je je prijs zeggen en verdedigen. You're here to sell'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234