Zaterdag 02/07/2022

InterviewGuy T'Sjoen

Vandaag is Transgender Visibiliteitsdag. Waarom is dat belangrijk? Professor Guy T’Sjoen legt uit

Professor Guy T'Sjoen.  Beeld Damon De Backer
Professor Guy T'Sjoen.Beeld Damon De Backer

Vandaag is het 31 maart, de Internationale Dag van de Transgenderzichtbaarheid. Maar wat is het belang van zo’n dag? We vroegen het aan professor Guy T’Sjoen (UGent), diensthoofd van het Centrum voor Seksuologie en Gender.

Astrid Snoeys

Het is vandaag Dag van Transgenderzichtbaarheid, wat houdt dat precies in?

“Die dag is in 2009 gelanceerd als tegenhanger van de Transgender Day of Remembrance. Op die dag, op 20 november, worden wereldwijd transgenderpersonen die vermoord werden omwille van transfobie herdacht en wordt aandacht gevraagd voor het geweld dat transgender personen ervaren. Omwille van de wat negatieve insteek kwam een Amerikaanse transgendervrouw op het idee om een positieve dag te creëren om transgenderpersonen, hun leven, hun transitie en hun successen te vieren.”

“Vanuit Transgender Infopunt en het Genderteam van UZ Gent proberen we op die dag ook positieve acties onder de aandacht te brengen.”

Wat houdt die actie precies in?

“Vandaag doen veel transgenderpersonen hun verhaal op sociale media, om hun transfierheid te vieren. Via Transgender Infopunt leggen wij vandaag vooral het accent op het creëren van een meer zichtbare en meer toegankelijke zorg. Het Gentse genderteam heeft een enorme wachttijd wegens overvolle agenda’s en er wordt flink ingezet om zorgverleners in andere centra en ziekenhuizen te informeren en te motiveren om die zorg ook op zich te nemen.”

“Dit jaar is de zorgbrochure ‘Welke stappen zijn mogelijk binnen een transitieproces?’ vertaald in zeven talen. Niet iedereen die hier langskomt, is Nederlandstalig, dus dat was zeker een hiaat in ons aanbod. Bovendien werkt Transgender Infopunt sinds drie jaar structureel samen met de CAW’s (Centrum Algemeen Welzijn) en JAC’s (Jongeren Advies Centrum) met als doel ook daar onder de medewerkers de kennis van het transgender thema te verhogen en de zorg lokaal en laagdrempelig aan te bieden. Zij zijn vanaf vandaag ook te vinden op onze zorgkaart.”

Waarom is zo’n zichtbaarheidsdag belangrijk?

“Het belang kan niet genoeg onderstreept worden, als je bijvoorbeeld kijkt naar wat er nu aan het gebeuren is in de Verenigde Staten. Zo is er bijvoorbeeld in Florida net de zogenaamde ‘don’t say gay’-wet gestemd. LGBTQI+-thema’s mogen niet of nog maar heel beperkt aan bod komen in het onderwijs. Daar doen ze dus net het omgekeerde: daar wordt de zichtbaarheid van transgender personen net ingeperkt.”

“Er zijn helaas veel mensen die menen dat het transgender thema een debat moet zijn, terwijl dat uiteraard helemaal niet het geval is. Iemands identiteit kan nooit een debat zijn. Daarom zijn dergelijke dagen zo belangrijk, omdat er veel krachten zijn die de eerder verworven zichtbaarheid terug willen beperken.”

“Gelukkig hebben we momenteel in de VS president Joe Biden, die bij de vorige editie voor het eerst uitspraken deed over Transgender Visibility Day, en ook nog plannen heeft om er vandaag iets rond te doen omdat hij onder meer vindt dat de ‘don’t say gay’-wet haatdragend is.”

Als we dan naar België kijken: waar botsen transpersonen hier voornamelijk nog tegenaan?

“Tegen heel wat dingen, zelfs al is het klimaat hier meer transvriendelijk dan in vele andere landen. Gemiddeld wachten mensen nog 10 jaar om een eerste keer de telefoon op te nemen en een afspraak te maken bij ons. Dat heeft vaak te maken met de verwachte negatieve respons van de omgeving, het werk, de school, de omgeving, de ouders... En dat is toch een lange vaak eenzame tijd van nadenken om de vaak nodige zorg te vragen.”

“Mensen die zichtbaar trans zijn ervaren te vaak een vorm van geweld. Dat kan om verbaal geweld gaan, bijvoorbeeld nageroepen worden op straat, maar soms ook fysiek of seksueel geweld. Verder zien we bijvoorbeeld ook dat tot 30 procent van de mensen die we hier over de vloer krijgen, van huisarts zijn veranderd, omdat ze er met hun verhaal niet terecht konden.”

“Transpersonen ervaren op erg veel vlakken moeilijkheden. Wat ik nu zelf probeer te beïnvloeden, is de enorme wachtlijst die we hier hebben. Maar liefst 985 personen willen hier heel graag langskomen, voor een eerste gesprek. Maar onze agenda’s zitten gewoon helemaal vol, ondanks enorme investeringen van het UZ Gent in het Genderteam wat betreft personeel en plaats.”

Hoe proberen jullie die wachtlijst aan te pakken?

“We zijn momenteel nog steeds de enige multidisciplinaire genderklinkiek, waar je voor alles - van psychologische zorg tot alle chirurgie - terechtkunt. Er lopen een aantal initiatieven. Het ZOL (Ziekenhuis Oost-Limburg) is zich bijvoorbeeld flink aan het ontwikkelen.”

“Op 23 april organiseren we een netwerkdag met verschillende geïnteresseerde collega’s en hun ziekenhuisdirecties in België om onze expertise te delen. Veel mensen vragen om zorg, maar we zitten zelf aan het maximum van ons kunnen, en een uitbreiding van het zorglandschap is nodig. “

Hoe kunnen niet-transpersonen een betere bondgenoot zijn voor transpersonen?

“Door zich goed te informeren. De website van Transgender Infopunt is een heel goede bron, daar vind je alle informatie over transgenderthema, of je nu werkgever bent of een familielid of een ouder.

“En als ik voor mezelf spreek, dan ben ik warm gemaakt voor dit thema door gewoon met mensen te praten en te luisteren naar en te leren van hun verhalen. Het is helemaal niet zo moeilijk. Belangrijk is dat je bereid bent te luisteren en hen de tijd geeft om hun verhaal te doen als ze dat willen delen.”

“Verder is het belangrijk een verwelkomende en respectvolle houding aan te nemen. De transpersoon zal zelf wel aangeven wat wel of niet gepast is, maar begin misschien met te vragen hoe ze aangesproken willen worden. Die openheid creëren is het belangrijkste. En benoem transfobie, overal waar je het tegenkomt, ook al is er geen transpersoon in de buurt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234