Dinsdag 27/09/2022

InterviewJoost Bastmeijer

‘Veel Kenianen stemmen op de kandidaat die ze de minst grote schurk vinden’: Kenia kiest vandaag nieuwe president

Presidentskandidaat Raila brengt zijn stem uit in een school in Nairobi, Kenia. Beeld AP
Presidentskandidaat Raila brengt zijn stem uit in een school in Nairobi, Kenia.Beeld AP

Kenia kiest vandaag een nieuwe president. Uit angst voor ongeregeldheden hamsteren veel Kenianen voedsel, al verloopt de campagne rustiger dan in bijvoorbeeld 2017, toen na de uitslag een periode van geweld volgde. We bellen met Afrika-correspondent Joost Bastmeijer in Nairobi.

Liam van de Ven

Wie staan er op het stembiljet?

“Er zijn vier kandidaten, maar de echte verkiezingsstrijd gaat tussen twee van hen, Raila Odinga en William Ruto. De eerste is de oppositieleider en lijkt de koploper te zijn. Al moet ik zeggen dat peilingen in Kenia vaak niet heel accuraat zijn door de grote diversiteit in het land. Dit is de vijfde gooi van Odinga naar het presidentschap, eerder was hij al premier. Hij richt zich in zijn campagne vooral op arme gezinnen, die wil hij een toelage geven van 50 euro per maand.

“Zijn tegenstander, William Ruto, is de huidige vicepresident van Kenia. Hij maakt zich hard voor de bestrijding van jeugdwerkloosheid. Hij is daardoor onder jongeren populairder dan zijn tegenstander.”

Durf je al te zeggen wie van de twee gaat winnen?

“Ik volg de Keniaanse media goed, maar niemand durft te voorspellen wie als winnaar uit de bus komt. Er zijn nog veel zwevende kiezers omdat beide kandidaten worden gezien als onderdeel van de gevestigde orde. Want terwijl Ruto de vicepresident is, wordt Odinga gesteund door de huidige president. Niet bepaald een outsider dus. Het zijn beiden machtige, rijke mannen, en die vertrouwen veel mensen niet meer.

“Gisterenmiddag sprak ik een Odinga-stemmer. Volgens hem zijn alle kandidaten boeven, maar is de kans dat Odinga het land leegrooft het kleinst omdat hij al oud en steenrijk is. Dat is kenmerkend, met name dat boevenargument hoor ik vaker. Bij deze verkiezingen stemmen veel Kenianen op de kandidaat die ze de minst grote schurk vinden.

“Zijn vrouw gaat op William Ruto stemmen, en zijn zoon op een van de andere twee kandidaten die maar weinig kans maken. Daar heeft hij geen moeite mee. Ook dat is opvallend: het was lange tijd de norm dat alle gezinsleden op dezelfde kandidaat stemden: die met de etnische afkomst van het gezin in kwestie. Hoewel afkomst nog steeds een belangrijke rol speelt bij het stemgedrag van veel Keniaanse stemmers, lijkt die etnische factor deze verkiezingen minder groot te zijn dan voorheen.”

Jij bent gevestigd in de hoofdstad Nairobi. Wat merk je daar van de aanstaande verkiezingen?

“Ik heb een kantoor in een winkelcentrum, daar was het gisteren ontzettend druk. Mensen hebben flink gehamsterd. De winkels zijn vandaag namelijk dicht, zodat het personeel kan gaan stemmen. Daarnaast zijn mensen bang voor onrust. Daar is ook reden toe, kijkend naar eerdere verkiezingen.

“In 2017 was Odinga het niet eens met zijn verlies en riep hij zichzelf uit tot ‘volkspresident’. Hij trommelde zijn achterban in de sloppenwijken op. Daar zitten veel ontevreden jongeren tussen. De politie viel die demonstranten aan, waarbij meer dan honderd doden vielen.

“In 2007 was de situatie nog ernstiger. Na de verkiezingen liep het dodental op tot boven de duizend, omdat verschillende etnische groepen met elkaar in conflict kwamen. Als het dit jaar weer chaos wordt, willen mensen een goed gevulde voorraadkast hebben. Een door de overheid aangestelde onderzoekscommissie stelt dat er 53 procent kans is op verkiezingsgeweld. Veel Kenianen die ik heb gesproken zeggen echter niet te denken dat het fout gaat dit jaar. Volgens hen hebben de oproerkraaiers hun lesje wel geleerd.

“Dat hoop ik zelf ook. Hoewel ik een gespannen sfeer proef, lijkt het alsof veel Kenianen nu meer dan eerder niet tegen elkaar opgejut willen worden door een stel rijke politici. Ze hebben door dat al dat etnisch geweld alleen maar meer ellende oplevert.”

De Keniaanse vicepresident en presidentskandidaat William Ruto op campagne.  Beeld AFP
De Keniaanse vicepresident en presidentskandidaat William Ruto op campagne.Beeld AFP

Hoe bereiden mensen zich voor op onrust?

“Veel mensen trekken weg uit de stad in volgepakte matatu-bussen. Maar dat komt niet altijd door angst voor onrust. Veel inwoners van Nairobi zijn niet in de hoofdstad ingeschreven. Zij moeten naar hun eigen dorp of stad om te stemmen.

“Ik heb zelf toch ook maar wat extra pasta ingeslagen. Het doet een beetje denken aan het hamsteren in Nederland aan het begin van de coronacrisis. Maar ondanks het hamsteren zijn de supermarktschappen niet helemaal leeg.”

En hoe breng je deze verkiezingsdag zelf door?

“Mijn vriendin Saskia Houttuin, journalist voor de Volkskrant en de NOS, gaat de straat op om verslag te doen voor de radio. Maar we hebben een dochter van bijna één, en onze oppas heeft vrij om te gaan stemmen. Dus ik heb babydienst vandaag, en volg de verkiezingen van achter mijn laptop.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234