Woensdag 28/09/2022

'Verdwenen' indianenstam duikt na 94 jaar weer op

Naua-volk leefde in grote afzondering in Braziliaans Amazonewoud, maar sprak wel Portugees

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

In een van de meest afgelegen delen van het Braziliaanse Amazonewoud is een inheemse bevolkingsgroep aangetroffen die al in 1920 uitgestorven verklaard was. Eind vorig jaar werden al getuigenissen opgetekend over het voortbestaan van de Naua-etnie, maar nu heeft ook het Braziliaanse overheidsorgaan Funai, dat zich met inheemse volkeren bezighoudt, de 'vondst' bevestigd. In het totaal telt de groep 250 leden, voor wie nu naar nieuw land wordt uitgekeken, als het even kan in het voor menselijke activiteit verboden natuurreservaat waar ze zich ophielden.

Het was de nieuwswebsite amazonia.org.br die het nieuws eind november '99 wereldkundig maakte: dat zendelingen van de Inheemse Raad voor Missionering (Cimi) in het Amazonewoud twee leden aangetroffen hadden van een etnie die zich met geen enkele andere bevolkingsgroep in de buurt, de zeer afgelegen deelstaat Acre in noordwest-Brazilië, konden identificeren. De twee individuen waren mannen, wat de missionarissen deed vermoeden dat er een hele groep volksgenoten bestond. Het Cimi, dat zich naar aanleiding van de 500ste verjaardag van de ontdekking van Brazilië met de inheemse antikolonisatiecampagne '500 jaar Verzet' bezighoudt, zei dat de twee óf op zoek naar vrouwen waren, óf naar bruikbaar land.

Uit antropologisch onderzoek bleek al snel dat het om leden van de Naua ging, een ooit machtig en oorlogszuchtig volk dat zich in de Juruá-vallei ophield, maar in de loop van de kolonisatie uitgeroeid raakte. Het recentste getuigenis over de Naua dateerde uit 1906, toen een krant het huwelijk meldde van de enige nog bekende Naua-vrouw met een niet-Naua. Voor de rest was het volk hooguit blijven voortbestaan in het collectieve geheugen van de streek en in de lokale folklore.

Nu, negen maanden later, zijn zo'n 250 volksgenoten geïdentificeerd, vreemd genoeg doordat ze intussen op eigen initiatief contact met de buitenwereld opnamen, en wel om te protesteren. De groep woont in het Parque Nacional Serra do Divisor, een natuurgebied met een kostbaar ecosysteem waar volgens een nog uit te voeren wet straks alleen nog plaats zal zijn voor fauna en flora, niet voor menselijke activiteiten. Maar de Naua claimen het gebied als hun voorouderlijke land. De Funai heeft deze week beloofd werk te zullen maken van de afbakening van een Naua-territorium.

Ook al heeft de inheemse stam bijna een eeuw lang in de grootste afzondering geleefd, minstens twee dagreizen per prauw tot in het dichtstbijgelegen gehucht en 500 kilometer van de stad Rio Branco, de Naua-taal en -gebruiken zijn totaal verschraald. Vele stamleden zijn in de loop der jaren nabij de Peruaanse grens in de rubbertap gaan werken en hebben daardoor Portugees geleerd, echter zonder dat hun bazen er weet van hadden dat het om Naua ging en zonder dat ze zelf beseften van het Naua-volk deel uit te maken of voor hun identiteit interesse betoonden.

"Het heropduiken van stammen komt wel meer voor", legt woordvoerder Regis Sousa van de Funai in Brasilia uit. "Op dit moment bestuderen we ook de recente signalering van de ooit verdwenen geachte Txana en Amahuahca, van wie de leden gaandeweg de eigen etnische identiteit gingen herontdekken. Voor wat de Naua betreft: in de begroting die de Braziliaanse regering voor 2001 in de maak heeft, willen we de afbakening inschrijven van een gebied van 900.000 hectare, in het natuurreservaat, waarbinnen de stam zal kunnen migreren. Het gaat immers om een traditioneel nomaden- en jagersvolk."

Volgens Sousa zitten de inheemse volkeren van Brazilië overigens relatief in de lift: "Van de 5 miljoen inheemsen die er aan de vooravond van de kolonisatie nog waren, bleven er in de jaren zeventig van deze eeuw maar 200.000 meer over. Intussen tellen we er alweer 350.000. Dat is een hoopgevende stijging."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234