Vrijdag 12/08/2022

Verrukkelijk verlangen naar oneindigheid

Geheel onverwachts komt de Nederlandse schrijfster Maartje Wortel met Goudvissen en beton op de proppen, een intiem boekje dat op bijzondere wijze is geïllustreerd.

Wie nooit eerder heeft gehoord van Tilburg aan zee, hoeft dit niet te wijten aan een gebrekkige geografische kennis. De stad Tilburg ligt nog altijd in hartje Noord-Brabant, maar in het verhaal van Maartje Wortel heeft diezelfde stad een zee. "Je moet er gewoon in gaan", zegt het hoofdpersonage. "In het verhaal en in de zee. (...) De zee is overal en vooral in Tilburg."

Wortel schreef Goudvissen en beton na een verblijf als writer in residence in Tilburg. Het verhaal 'overviel' haar bij wijze van spreken.

"Het boekje is ontstaan vanuit een gevoel", vertelt ze. "Ik was maar vier dagen in Tilburg, maar in die vier dagen is er van alles gebeurd. Ik begon te schrijven aan een soort verslag van mijn verblijf, maar ik gunde de stad een fictief verhaal. Doordat dit boekje niet gepland was en ook niet was aangekondigd, had niemand verwachtingen en voelde ik me vrijer bij het schrijven."

Goudvissen en beton is op vele vlakken een speciaal boekje. De vormgeving is bijvoorbeeld erg knap. De korte hoofdstukken zijn verlucht met abstracte illustraties van Janine Hendriks, die de tekst op een bijzondere manier weerspiegelen. "De tekeningen droegen ook bij tot mijn vrijheidsgevoel", zegt Maartje Wortel. "Als schrijver krijg je meer ruimte om gaten te laten vallen die op verschillende manier opgevuld kunnen worden door het beeld."

De vrouw die in Goudvissen en beton het woord voert, blijft onbenoemd en richt zich tot een eveneens onbenoemd jij-personage. Anekdotes over haar vader en moeder, haar jeugd en eerste passen naar de onafhankelijkheid verweeft ze met filosofische mijmeringen. Hoe ontstaat een thuisgevoel? Wat is toeval? Hoe valt te overleven met een trauma? Wanneer wil je iets echt en wanneer denk je dat je iets wilt? Hoe kan een einde een begin zijn?

"Ik geloof niet in inspiratie", verklaart de vertelster, "maar ik heb een tijdlang aan niets anders kunnen denken dan aan de oneindige lucht, hoe het kan dat alles wat ertoe doet toch altijd op oneindigheid neerkomt."

Waarom ze zich deze vragen stelt en wie de raadselachtige jij is die ze af en toe aanspreekt, wordt stukje bij beetje ontsluierd.

Sinds Maartje Wortel in 2009 debuteerde met de bundel Dit is jouw huis, kennen we haar als een auteur met een talent voor het ontleden van relaties en gevoelens, een afstandelijke en droogkomische toon en een uitgepuurde (of kale) stijl.

In Goudvissen en beton leren we een nieuw facet van de schrijfster kennen. Dit boekje is poëtischer en intiemer dan haar ander werk. Het voelt bijna alsof we recht in haar ziel kijken. Wortel ontkent dit niet. "In Tilburg ontmoette ik de illustratrice, op wie ik hopelijk verliefd word en ben. Ik schreef een verhaal, zij maakte er tekeningen bij en nu is er dit boekje."

In Goudvissen en beton wordt nergens letterlijk over verliefdheid gesproken, maar het gevoel doordrenkt het verhaal als een verrukkelijk verlangen naar oneindigheid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234