Zaterdag 13/08/2022

Verzamelen geblazen voor een Fiscaal Concilie

Michel Maus is fiscaal specialist aan de Vrije Universiteit Brussel en de Universiteit Antwerpen.

De jongste weken is fiscaliteit weer hot. Onder impuls van de media en door allerlei schandalen is er een soort van indignez-vous-sfeer ontstaan die ook het grote publiek fiscaal heeft gekieteld. Stilaan stelt iedereen zich terecht vragen over de legitimiteit van ons fiscaal stelsel en over de toekomst van ons fiscaal systeem. In het debat is er één constante: iedereen van links of rechts, arm of rijk, vermogend of werkend en jong of oud is er ondertussen van overtuigd dat een grondige hervorming en modernisering van de fiscaliteit een absolute prioriteit moet zijn. Waar wachten we dan eigenlijk nog op?

Het welles-nietesspelletje over de invoering van een vermogenswinstbelasting heeft duidelijk aangetoond dat de politiek nog niet klaar is voor een dergelijke oefening. De fiscale loopgravenoorlog is een feit en een staakt-het-vuren is niet voor morgen. Politiek geraakt men dan ook geen stap vooruit, allicht ook vanuit het besef dat een grondige fiscale hervorming noodzakelijkerwijs gepaard moet gaan met een doorgedreven brok staatshervorming. Bovendien leeft de politiek in de waan van de dag en het zou compleet fout zijn om nu minute soup-gewijs een fiscale hervorming door te voeren. Het herschrijven van ons systeem moet grondig doordacht zijn en gepaard gaan met een stapsgewijze overgang. Daar is de politiek niet aan toe.

Hoe met het dan wel? De oplossing lijkt vrij simpel. Net zoals in Nederland en Groot-Brittannië is het ook in ons land perfect mogelijk om academici en fiscale middenvelders te verenigen in een fiscale hervormingscommissie. Eigenlijk moeten we een soort Fiscaal Concilie opstarten, met als enige opdracht het schrijven van een nieuwe fiscale bijbel of koran voor ons land. Ik ben ervan overtuigd dat als we deze commissie een paar dagen laten bivakkeren in Poupehan, de krachtlijnen van een nieuw fiscaal systeem op tafel zullen liggen. We moeten durven te vertrekken van een wit blad, los van politieke taboes. Al te vaak wordt het fiscaal debat gevoerd vanuit een vastgeroest kader. We moeten verder durven te denken en beseffen dat wie buiten de lijntjes kleurt vaak de mooiste tekeningen maakt.

De contouren van de hervorming zijn op zich al vrij duidelijk. Om te beginnen is de verdeling van de fiscale bevoegdheden over het federale en de regionale niveaus absurd en contraproductief. Het heeft geen zin om de bevoegdheid te verdelen, omdat het fiscaal beleid van het ene niveau zal worden gecounterd door het andere niveau. Zo zal de fameuze tax shift in de personenbelasting enerzijds leiden tot een verlaging van de federale belasting, maar anderzijds tot een verhoging van de regionale en de lokale personenbelastingen. Wie wordt daar beter van? De enige oplossing is de creatie van homogene bevoegdheidspakketten, zodat elk niveau zijn eigen beleid kan voeren. Hier moet duidelijk de stelregel gelden van wijlen Achiel Van Acker, met name ieder z'n puupe en ieder z'n toebak. Maar dat vereist een nieuwe staatshervorming.

Vervolgens moet er ook werk worden gemaakt van een billijker verdeling van de belastingdruk. De globale druk in ons land bedraagt 45,3 procent van het bbp. Daarmee staan we op plaats twee in de EU. Absurd hoog, maar het probleem is dat het gaat om een gemiddelde belastingdruk, wat impliceert dat heel wat belastingplichtigen gebukt gaan onder een nog hogere, krankzinnige, belastingdruk. Zo komen we tot het besef dat het niet langer aanvaardbaar is dat in de inkomstenbelastingen arbeid gemiddeld wordt belast aan 55,8 procent, en andere vormen van inkomsten helemaal zijn vrijgesteld. Dit oud zeer vinden we ook in andere belastingen terug. Zoals in de successierechten, waar het vererven van een familiebedrijf niet wordt belast, of aan een vast tarief van 3 procent. Het tarief voor het vererven van een woning kan oplopen tot 65 en in andere gewesten zelfs tot 80 procent.

En ook de fiscale koterijen moeten worden aangepakt. Het jaar na jaar bijbouwen van allerlei gunstregimes doet ons fiscaal systeem op de betere favela lijken. Het inspelen van de politiek op allerlei lobby's heeft er tevens voor gezorgd dat ons land een soort van fiscaal apartheidsregime is geworden en ook daar moeten we ons tegen verzetten. Een liposuctie van de gunstregimes is de boodschap. Een bredere basis over alle belastingen heen moet leiden tot lagere tarieven voor iedereen. Fiscale gunstregimes moeten mogelijk blijven, maar alleen als ze economisch, ecologisch of maatschappelijk wervend zijn, en dat is nu zeker niet altijd het geval.

Het wordt dan ook hoog tijd voor actie. Met vereende krachten kunnen we de stap zetten naar een nieuw en modern fiscaal systeem, steunend op economische groei, duurzaamheid, inkomensverdeling en billijkheid. I have a dream. U ook?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234