Vrijdag 30/09/2022

Victoria stad van high tea &

Het meest Engelse stukje ter wereld (behalve Engeland, natuurlijk) ligt in Canada

Victoria is de stad met het mildste klimaat van heel Canada, en van overal ter wereld komen toeristen om de lokale tuinen te bezichtigen. Het is ook de meeste Britse stad buiten Groot-Brittannië, met 'high tea and scones' én nette manieren.

Door Hélène Schilders

De burgemeester van Oak Bay gaat iets spectaculairs laten zien. Het staat op zijn gezicht te lezen. Uitgelaten rijdt hij de heuvel op. "Daar is het!" Vuilniscontainers en stapels afgedankte spullen. Auto's rijden af en aan. Mensen slepen met rotzooi. Waar is het wonder van Oak Bay? De burgemeester springt uit zijn auto. "Onze bevolking is extreem schoon. De mensen brengen hun vuilnis hierheen omdat ze niet willen wachten tot het wordt opgehaald. Op een zaterdag moet je hier komen. Vijfhonderd mensen in vier uur!" Zijn gezicht glimt ervan. "Als je een politieke campagne voert, moet je hier folders uitdelen. Nergens bereik je een grotere groep." Waarom niet gewoon de vuilniswagen elke week langs sturen? "Wij houden er niet van om meer geld uit te geven dan noodzakelijk. Echte vrekken. Heel Brits." Als een onzichtbare grens scheidt het 'tweed curtain' de Canadese stad Victoria, waarvan Oak Bay een voorstad is, van de Verenigde Staten. Een boot vol bejaarden en gezinnen brengt je vanuit Amerika achter het 'gordijn', naar aangedikte Britse accenten, dubbeldekkers, pubs, theesalons, Tudor-huizen en Coronation Street-haarnetjes. Victoria, dat op Vancouver Island ligt, is de meest Engelse plek van Canada. In het Fairmont Empress Hotel staan de toeristen in de rij voor 'high tea', die geserveerd wordt in porseleinen kopjes met een gouden kroontje. Aan de muur kijkt koningin Victoria verveeld op de gasten neer, haar nek ingesnoerd met parels. Voor het statige regeringsgebouw aan de overkant staat ze weer, nu gegoten in staal en op een voetstuk gezet. Zo zien de inwoners van Victoria haar het liefst. In het kasteel, dat bovenop de hoogste heuvel prijkt, heeft evenwel nooit een koningin gewoond. Craigdarroch Castle was eigendom van Noord-Amerikaanse 'royalty', een industrieel. Maar vlak voordat zijn utopia klaar was, stierf de machtige Schotse kolenbaron Robert Dunsmuir. Zijn weduwe dronk elke dag haar thee bovenin de toren van het gothische gevaarte, een van de weinige plekken van waaruit je nu nog de wildernis kunt zien. Eeuwenoude bomen, naar de marge verdrongen door dit tapijt van Britse beschaving. Je vraagt je af: waarom is het uitgerekend hier uitgerold?

Opgedirkte poedel

De Hudson's Bay Company liet in 1842 haar oog op deze plek vallen om een handelspost te vestigen. Het Engelse bedrijf, dat een monopolie op de bonthandel had, wilde in Victoria geen armoedige Ieren of andere immigranten die laag op de sociale ladder stonden. Alleen de 'gentlemen' die voor de onderneming werkten, mochten er wonen. Zij brachten hun high tea, hun cricket en hun liefde voor tuinieren mee naar de nieuwe wereld. Daar vervingen ze een andere hoogontwikkelde beschaving, die van de Salish-indianen, door die van henzelf.

"Dat vertellen de Engelsen er nooit bij, tegen welke prijs ze iets hebben veroverd", zegt Ned Matilpi, een indiaan met melancholieke ogen in een mager gezicht. Naast het BC Royal Museum zit hij in een schuur met andere indianen aan kano's en maskers te beitelen - een informatieproject voor de toeristen. "Beacon Hill Park was een bloederig slagveld", legt Matilpi uit. "Daar is een begraafplaats voor indianen. Maar ach..." Hij haalt zijn schouders op. "Mijn moeder was Brits. Ik drink thee. En de 'natives' spelen ook voetbal. Tegen de blanken. Dan zijn wij de krijgers. Ze hebben geen schijn van kans."

De totempalen van de indianenstammen staan nu op een steenworp afstand van het standbeeld van koningin Victoria. Een wonderlijke hybride van 'royalties', omringd door bloemenperken die een bedwelmende lucht verspreiden. Vanuit de hele wereld komen mensen naar Victoria, de stad met het mildste klimaat van Canada, om de tuinen te bezichtigen. De plaats is "een opgedirkte poedel", schreef een journalist van The New York Times. "De mensen hier zijn erg veeleisend."

De getatoeëerde jongen van de plantsoendienst in Oak Bay leunt op zijn schoffel. "Je ziet geen verschil tussen hun eigen tuinen en die van de gemeente. Het is allemaal een verlengstuk van henzelf. Maar zelf heb ik voortdurend het gevoel dat dit niet thuishoort in de wildernis." Het geïmproviseerde interview met de tuinman hoort bij de toer die de burgemeester van Oak Bay, Christopher Causton, door zijn stadje geeft. "Ons 'tweed curtain' is eigenlijk meer een 'tweed skirt'. We laten graag een stukje bloot been zien." Hij moet er zelf hard om lachen. Oak Bay is als een Engelse badplaats, vertelt Causton, een geïmporteerde Engelsman. Baaien. Golfterreinen. Mooie wandelingen, mooie uitzichten. Veiligheid en zekerheid. "In het park wordt cricket gespeeld, en rugby. Zonder beschermers. Het is geen American football, hé. Je kunt je flink bezeren. Echt Brits!"

De burgemeester wijst: allemaal bescheiden gebouwen hier. "Niets protserigs." Niets Amerikaans, bedoelt hij. "Deze plaats heeft karakter en ziel. Het is een gemeenschap." Er is het Old British fish & chips-restaurant, de Irish Cottage-bakkerij, de Penny Farthing-pub. "Maar die pub is pas twee jaar hier", zegt Causton. "Toen we er een hoorzitting over hielden, kwamen vijfhonderd mensen opdagen. In Oak Bay houden ze niet van veranderingen. Die bejaardenwoningen", wijst hij, "veroorzaakten net zo'n controverse. Ver-an-de-ring!"

God save the Queen

In Oak Bay, net als in de rest van groot-Victoria, heerst dan ook een 'ophaalbrug-mentaliteit'. Niemand mag erbij. Zo was het veertig jaar geleden al, toen ze hier kwam wonen, vertelt Stella Battle in een theesalon waar de Union Jack op het dak wappert. De ober serveert een pot thee met een handgebreide muts erop. "Ze moesten ons niet, want wij hadden kinderen. Maanden moesten we in een motel wonen, terwijl het pijpenstelen goot", zegt Battle terwijl hij een scone vol jam smeert. "Maar we waren vastbesloten om te blijven. Dit is de hemel op aarde."

Letterlijk. 'The City of Newly Weds and Nearly Deads', worden Victoria en haar voorsteden ook wel genoemd. En 'de plaats waar oude mensen hun ouders bezoeken', aldus de Canadese historicus Pierre Berton. Oak Bay heeft het tiende hoogste aantal bejaarden van het land, beaamt Causton. "Veel weduwen die in het familiehuis zijn blijven wonen en nog steeds zelf het vuil buiten zetten." Onafhankelijk. Zo staan de Oak Bayers bekend, zegt hij trots. "We hebben onze eigen brandweer en politie. De gemeente Victoria wil ons maar wat graag overnemen. Maar we verzetten ons al honderd jaar."

Oak Bay als Engeland binnen de Europese Unie. Jaja, dat vindt de burgemeester een mooie vergelijking. "Het is beter om onafhankelijk te zijn. Groter is niet per se beter." Zo dachten de Britten er niet altijd over. De provincie British Columbia, waarvan Victoria de hoofdstad is, vormde met wat nu de Amerikaanse staten Oregon en Washington zijn het Oregon Territory. Zowel Groot-Brittannië als Amerika vochten om het gebied, tot in 1846 de 49ste parallel als grens werd getrokken. Omdat de Verenigde Staten ervan uitgingen dat Canada zich vanwege Manifest Destiny (de 'goddelijke beschikking' dat het hele continent uiteindelijk in Amerikaanse handen zou komen) na verloop van tijd vanzelf bij hen zou voegen, richtten de bovenburen 21 jaar later uit zelfbescherming de Canadese Confederatie op. Die drong er bij de westerse provincies, waaronder British Columbia, op aan toe te treden omdat Amerika zich in deze regio bleef opdringen. Uiteindelijk deed British Columbia dat, al was het met stevige tegenzin. Het separatistisch verlangen is daarna nooit meer verdwenen. De droom om het 'Oregon Territory' nieuw leven in te blazen, leeft nog steeds aan beide kanten van de grens. Verschillende bedrijfsorganisaties proberen British Columbia, Washington en Oregon economisch opnieuw te integreren tot een 'territorium' met de naam Cascadia. "Daarom is de koningin zo belangrijk", zegt Bruce Hallsor, voorzitter van de Monarchist League in Victoria. "Canada is geen eenheid. Daar moet iemand boven staan die ons als land bij elkaar houdt. Want het zou de nachtmerrie van iedere Canadees zijn om te veramerikaniseren."

Hallsor zit in een theesalon met de koninklijke familie en Winston Churchill aan de muur. Een meisje in een gele Holly Hobby-outfit klimt op een stoel. Bij tijd en wijle gaan in Canada stemmen op om 'de koningin' af te schaffen, vertelt Hallsor. De Royal Mail werd al de Canadian Post. En bijna had het personeel van de federale overheid alleen trouw gezworen aan het land, en niet langer aan de koningin. Met afdelingen in het hele land ijvert de Monarchist League er daarom voor om de constitutionele monarchie als regeringsvorm voort te zetten. "Er zijn regels die in alle tijden gelden", meent Hallsor. "Het moet niet de prioriteit van een gemeenschap zijn om zoveel mogelijk geld te verdienen op de aandelenmarkt. Mensen hebben behoefte aan een familiehoofd. Volgens een onderzoek van de Verenigde Naties zijn mensen in landen met een monarchie altijd erg gelukkig. Canada scoort steevast hoger dan de Verenigde Staten."

Weg met de modernisering

Anderhalve eeuw na de kolonisatie dreigt de zorgvuldig bewaakte beschaving in Victoria toch te worden overwoekerd. Niet door de bossen of door die ongelikte Amerikanen, maar door een nieuwe wildernis: de modernisering. Downtown verdwijnen de winkeltjes met Engels porselein tussen de kantoorkolossen, internetcafés en winkelketens. Het trottoir zit vol dakloze jongeren. Er gaan stemmen op om Victoria te promoten als 'stad van alle seizoenen'. Dat kan elke stad wel zijn, zo klagen de anglofielen.

"Een paar fanatiekelingen houden de veranderingen niet tegen", weet de eigenaar van een kunstgalerie. Het bewijs ligt op zijn schoot: een pasgeboren baby. "Er komen hier almaar meer jonge gezinnen wonen." Die hebben zelfs geen eerbied voor het symbool van de Britse civilisatie. Op de Oak Bay Tea Party waren de laatste keer vijftigduizend mensen, maar ze dronken geen druppel thee.n

Als een onzichtbare grens scheidt het 'tweed curtain' Victoria van de VS. Achter het 'gordijn' wachten Britse accenten en Coronation Street-haarnetjes'In het park wordt cricket gespeeld, en rugby. Zonder beschermers.

Het is geen American football, hé.

Je kunt je flink bezeren' Oak Bay is als een Engelse badplaats. Baaien. Golfterreinen. Mooie wandelingen, mooie uitzichten. Veiligheid en zekerheid

STAD ONDER STROOM Het verlichte parlementsgebouw in Victoria, British Columbia. Met de nadruk op 'British'. INDIANENVERHALEN

Een Engels bedrijf vestigde zich in 1842 in Victoria, en bracht cricket, liefde voor tuinieren en andere Britse manieren mee. De Salish-indianen moesten wijken, al zijn er nog wel overblijfselen van hun beschaving.PAARDENKRACHTEN

Per koets door de stad rijden is een mogelijkheid, per uiterst Engelse dubbeldekker een andere.HOOGSTE TIJD Verplichte kost om 5 uur in de namiddag voor iedereen die very British wil zijn: high tea.DE BOOT IN

Victoria heeft het mildste klimaat van heel Canada, dus een jachthaven kan er ook nog wel bij.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234