Vrijdag 01/07/2022

NieuwsRusland

Vladimir Zjirinovski, Ruslands bekendste en meest nationalistische parlementariër, overleden

Vladimir Zjirinovski voorspelde twee maanden voor de Russische invasie van Oekraïne dat die zou beginnen op 22 februari om 4 uur ’s nachts. Hij zat er slechts 48 uur naast. Beeld Sygma via Getty Images
Vladimir Zjirinovski voorspelde twee maanden voor de Russische invasie van Oekraïne dat die zou beginnen op 22 februari om 4 uur ’s nachts. Hij zat er slechts 48 uur naast.Beeld Sygma via Getty Images

Vladimir Zjirinovski prees Hitler, pleitte voor de vernietiging van het Westen en voorspelde de invasie van Oekraïne. Woensdag werd zijn dood bekendgemaakt door de voorzitter van het Russische parlement.

Tom Vennink

De bekendste parlementariër van Rusland zei op 27 december 2021 al dat er een oorlogsjaar aankwam. “Het wordt geen vreedzaam jaar”, schreeuwde hij vanaf het spreekgestoelte in het parlement. “Het wordt het jaar waarin Rusland weer een groots land wordt!”

Maar ja, wie nam Vladimir Zjirinovski serieus? Hij had al zoveel gezegd in drie decennia in de Doema. Dat Rusland grote ventilatoren moest bouwen om kernafval de Baltische landen in te blazen. Dat Parijs platgebrand, Berlijn bestormd en Istanbul gebombardeerd moest worden. En dat een in Rusland neergestorte meteoriet het werk was van de Amerikanen.

Toch waren zijn voorspellingen over de besluitvorming van president Poetin soms accurater dan van wie ook. Zjirinovski voorspelde twee maanden voor de Russische invasie van Oekraïne dat die zou beginnen op 22 februari om 4 uur ’s nachts. Hij zat er slechts 48 uur naast.

Ultranationalistisch

Op papier was Zjirinovski de fractieleider van een democratisch gekozen oppositiepartij. In werkelijkheid was zijn Liberaal-Democratische Partij een ultranationalistische organisatie, opgericht door de KGB en onder Poetin applaudisserend voor het beleid van de president. Zjirinovski was het gezicht van Ruslands nep-oppositie en daarmee van Ruslands fictieve democratie.

Bij het begin van zijn politieke loopbaan, aan het einde van de Sovjet-Unie, werd hij door Amerikaanse inlichtingendiensten en Russische politici aangemerkt als een agent van de KGB. Zjirinovski heeft dat nooit bevestigd, maar was openlijk voorstander van de couppoging door KGB’ers in 1991 en riep meermaals op tot de heroprichting van de beruchte geheime dienst die miljoenen burgers opsloot en executeerde tijdens het communisme.

Tot schrik van westerse regeringen won hij in 1993 met zijn partij de allereerste parlementsverkiezingen van Rusland. In de campagne had hij opgeroepen tot de verovering van delen van Europa en Centraal-Azië om “Ruslands grootse historische missie” te volbrengen. Hij noemde Adolf Hitler “niet zo slecht” en beschuldigde joden ervan zelf de Holocaust te hebben uitgelokt. Een journalist kwam er later achter dat Zjirinovski’s eigen vader joods was. De in Kazachstan geboren Zjirinovski ontkende dat eerst, bevestigde het later in een autobiografie, maar schreef zichzelf te blijven zien als een etnische Rus en bleef antisemitische uitspraken doen.

Voor de meeste Russen was Zjirinovski een clown die voor levendigheid kon zorgen in een parlement waarvan de voorzitter in 2005 al zei dat het “geen podium voor politieke strijd” was. Zjirinovski gooide met glazen, gaf zijn speeches tierend en schold tegenstanders de huid vol. Zijn uitbarstingen zaten vol racisme, seksisme en doodsverwensingen en waren vooral gericht tegen het Westen. Hij zette zijn assistenten er ooit toe aan om een zwangere journalist aan te randen, en ook Condoleezza Rice, voormalig Amerikaans minister van Buitenlandse Zaken, moest maar eens “’s nachts in een barak opgevrolijkt worden door een van onze divisies”.

Ach, grinnikten zijn collega-parlementariërs vergoelijkend, het was ‘Zjirik’ maar.

Ook een aanzienlijk deel van de Russische bevolking genoot van zijn tirades. Voor veel Russen verwoordde Zjirinovski diepe frustratie over de ineenstorting van de Sovjet-Unie en de verloren status als wereldmacht. Zjirinovski deed mee aan alle Russische presidentsverkiezingen, behalve die van 2004, en eindigde drie keer als derde.

Mede door gewenning aan Zjirinovski was er onder Russen nauwelijks beroering over de opkomst van Donald Trump in de VS. Ook om diens uitspraken werd gelachen in Rusland.

Voor Poetin kwam Zjirinovski goed van pas. Vergeleken met Zjirinovski leek de president een zeer gematigde nationalist. Bovendien hield Zjirinovski zich netjes aan de regel waar alle partijen zich aan moeten houden als ze mee willen doen aan verkiezingen: instemmen met Poetins beleid. De nep-oppositiepolitici laten ook regelmatig proefballonnetjes op voor het Kremlin. Zjirinovski maakte geen geheim van zijn loyaliteit aan Poetin. “Hoe moet de president het land leiden als kiezers op mensen kunnen stemmen die niet bij het Kremlin horen”, zei hij in 2020. Poetin reikte verscheidene hoge onderscheidingen aan hem uit.

Zjirinovski’s dood werd woensdag bekendgemaakt door de voorzitter van de Doema. Hij overleed op 75-jarige leeftijd aan de gevolgen van een besmetting met het coronavirus, een virus dat volgens hem gebruikt werd in een biologische oorlog tegen Rusland. Naar eigen zeggen had Zjirinovski zich acht keer laten vaccineren met drie verschillende Russische vaccins. Geen van de vaccins is erkend door de Wereldgezondheidsorganisatie.

Voor een standbeeld had Zjirinovski voor zijn dood zelf al gezorgd. In 2016 onthulde hij een bronzen, drie meter hoog beeld van zichzelf voor het hoofdkwartier van zijn partij in Moskou. Tijdens de ceremonie klonk ‘God, behoed de tsaar’, het volkslied van het vroegere Russische Rijk.

Drie keer Zjirinovski

Zjirinovski was openlijk voorstander van moordaanslagen op gevluchte Russische spionnen. Zo maakte hij een plek vrij in zijn parlementsfractie voor Andrej Loegovoj. Loegovoj is door een Britse rechtbank bij verstek veroordeeld voor de moord met zenuwgif op Aleksandr Litvinenko, een gevluchte Russische spion in Londen.

Zijn joodse vader was slachtoffer van repressie in de Sovjet-Unie. Hij werd aan het begin van de Tweede Wereldoorlog gedeporteerd naar Kazachstan om te werken aan de Trans-Siberische spoorlijn. Later werd hij uitgezet naar Polen.

Zjirinovski vierde Donald Trumps overwinning in de Amerikaanse presidentsverkiezingen met een champagnefeest in het Russische parlement. Vier jaar later was zijn vertrouwen in Trump verdwenen en stuurde hij leden van zijn jongerenpartij naar de Amerikaanse ambassade om ‘weg met Biden en Trump’ te scanderen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234