Vrijdag 01/07/2022

AchtergrondGroene stroom

Vlaming wil groene stroom, maar bedankt voor windturbines in eigen gemeente: in Mariakerke tekenen buurtbewoners verzet aan

Wim Jacobs in Mariakerke: ‘Het landelijke karakter van onze gemeente dreigt te verdwijnen.’ Beeld Wouter Van Vooren
Wim Jacobs in Mariakerke: ‘Het landelijke karakter van onze gemeente dreigt te verdwijnen.’Beeld Wouter Van Vooren

Oost-Vlaanderen zet het licht op groen voor de bouw van een nieuwe windturbine in Wondelgem, maar dat is buiten de buurtbewoners gerekend. Zij vrezen voor overlast en gaan in beroep. De juridische procedures rond zulke windprojecten slepen soms jaren aan en komen steeds vaker voor. ‘Het draagvlak brokkelt af.’

Paul Notelteirs

“Ik denk dat mensen hier vooral zo boos zijn omdat het landelijke karakter van onze gemeente dreigt te verdwijnen.” Vanuit zijn voortuin in de rand van Mariakerke overschouwt Wim Jacobs (62) de buurt waarin hij al meer dan drie decennia woont. De gazons van de verschillende villa’s zijn keurig onderhouden, van zwerfvuil is geen sprake en in de straten passeren vele fietsers die even van de plaatselijke natuur willen genieten.

De buurt ziet er vredig uit, maar toch slapen velen er sinds kort niet meer zonder zorgen. Energieleverancier Engie Electrabel is namelijk van plan om op enkele honderden meters van de woonwijk een nieuwe windturbine neer te poten, een groots bouwwerk met een hoogte van 182 meter waarmee 2.850 gezinnen van groene stroom zullen worden voorzien.

In de buurt vrezen mensen echter dat de turbine een negatieve impact op hun levenskwaliteit zal hebben. Daarom dienden ze 195 bezwaarschriften tegen het project in, al kon dat niet verhinderen dat de deputatie van de provincie deze week toch akkoord ging met de bouw.

De inwoners van Mariakerke vrezen in de eerste plaats dat de windturbine de horizon in hun gemeente zal vervuilen. In hun bezwaarschriften keert verder herhaaldelijk de kritiek terug dat het bouwwerk over geluidsoverlast zal zorgen. “De provincie vindt dat we het gezoem van de turbine er maar moeten bijnemen omdat de auto’s op de nabijgelegen snelweg hier al hoorbaar zijn. De leefbaarheid van onze buurt is daarbij een detail”, zegt een van de buurtbewoners die recent protest aantekende. Hij betwist het oordeel uit het milieueffectenrapport en weigert zich neer te leggen bij de beslissing van de deputatie. Daarom is hij opgelucht dat enkele buren aankondigden dat ze in beroep zullen gaan. Zo zal Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) binnen enkele maanden moeten oordelen of de windturbine er mag komen.

‘Not in my backyard’

Mariakerke is lang niet de enige gemeente waarin burgers hun pijlen op windmolens richten. Volgens Engie Electrabel wordt 75 tot 80 procent van de bouwprojecten die een vergunning krijgen eerst aangevochten. Zulke beroepsprocedures hebben geen maximumduur en nemen vaak jaren in beslag omdat mensen hun klachten niet in één zaak hoeven te bundelen. Wie na twee jaar bot vangt met een procedure over mogelijke geluidsoverlast bij een windmolen, kan zo perfect opnieuw in beroep gaan tegen de precieze plaatsing ervan.

Op die manier gaat kostbare tijd verloren die Vlaanderen eigenlijk niet heeft. In de klimaat- en energiedoelstellingen drukt het gewest de ambitie uit om tegen 2030 minstens 2.500 megawatt per jaar op te wekken via windmolens op het land. Vandaag bedraagt het geïnstalleerde vermogen slechts 1.543,5 megawatt. Ondertussen keurde de provincie Antwerpen in 2021 slechts één bouwvergunning voor een windturbine goed. “Het draagvlak onder de bevolking brokkelt snel af”, verklaarde de gedeputeerde.

null Beeld Wouter Van Vooren
Beeld Wouter Van Vooren

De Antwerpse inschatting is niet volledig correct. Uit een enquête die het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap in 2021 afnam, blijkt namelijk dat 66 procent van de Vlamingen voorstander van windturbines is. Dat is 12 procent minder dan in topjaar 2018, maar die groep is wel bereid om een meerprijs voor de groene stroom te betalen.

Daarnaast valt in het rapport op dat veel mensen met het NIMBY-syndroom (‘not in my backyard’) kampen. Slechts 53 van de Vlamingen is voor een plaatsing van een windturbine in zijn eigen gemeente. Dat zorgt voor moeilijkheden, want Vlaanderen is sterk verkaveld en er blijft niet veel open ruimte over om de turbines te plaatsen. Bart Bode, directeur van de Vlaamse Windenergie Associatie, bevestigt dat het daarom niet altijd eenvoudig is om uit de buurt van woonwijken te blijven. “We hopen wel dat het in de toekomst mogelijk zal zijn om vaker in de buurt van luchthavens te bouwen, maar dan nog blijft het moeilijk.”

Slagschaduwen

De vraag blijft dan hoe de frequente spanningen tussen projectontwikkelaars en burgers deels opgelost kunnen worden. Energie-expert Bram Claeys gelooft alvast dat instanties die een windturbine willen bouwen best naar de bezorgdheden van omwonenden luisteren. Door hen verder te informeren over de turbines wordt de kans op een bitse juridische strijd mogelijk iets kleiner. “Veel mensen zijn bijvoorbeeld bezorgd om de slagschaduwen die de molens op hun huizen zullen werpen, maar dat proces is heel voorspelbaar en er bestaat een strikte regelgeving rond. Als je naar die vragen luistert, vergroot je het draagvlak.”

In het verleden werd verder weleens geopperd om de beslissingsbevoegdheid over de bouw van windturbines naar de gemeentes over te dragen. Zij zouden de lokale bezorgdheden beter kennen en daardoor sneller kunnen handelen, maar volgens Bode zet dat plan geen zoden aan de dijk. “Veel gemeentes hebben niet de tijd of de capaciteit om daarover te beslissen en zijn daarom geen vragende partij.”

Vast staat in ieder geval dat acties nodig zijn als Vlaanderen de doelstellingen rond groen stroom wil halen, zegt Marc (67) terwijl hij zijn hond in het groene Mariakerke uitlaat. “Je ziet dit wel vaker. Iedereen wil een gsm, maar niemand wil een gsm-mast in zijn tuin.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234