Maandag 03/10/2022

Asiel en werk

Vluchtelingen hebben 90 procent meer kans op een job in het noorden van het land

Het onderzoek legt het lange en hobbelige parcours bloot dat nieuwkomers moeten afleggen naar de arbeidsmarkt. Beeld BELGA
Het onderzoek legt het lange en hobbelige parcours bloot dat nieuwkomers moeten afleggen naar de arbeidsmarkt.Beeld BELGA

Van 70.000 onderzochte vluchtelingen en asielzoekers die tussen 2000 en 2010 in België arriveerden, is vandaag een kwart aan het werk. De nieuwkomers hebben in Vlaanderen bijna dubbel zoveel mogelijkheden om aan werk te geraken dan in Wallonië.

Sofie Vanlommel

Dat niet-Europese migranten, bijvoorbeeld gezinsherenigers, in Vlaanderen makkelijker aansluiting vinden bij de arbeidsmarkt dan in Brussel en Wallonië, was al duidelijk. Maar dat blijkt nu ook voor vluchtelingen en asielzoekers het geval te zijn. Een eerste grote studie in opdracht van het Federaal Migratiecentrum, naar liefst 70.000 asielzoekers die tussen 2000 en 2010 in ons land aankwamen, wijst uit dat zij in Vlaanderen 90 procent meer kans hebben op een job.

De economische omstandigheden zijn in het noorden van het land een stuk gunstiger en het gebied is meer verstedelijkt. Dat maakt werk zoeken gemakkelijker. Maar dat kan niet de enige verklaring zijn, zegt auteur Johan Wets (HIVA). "Ook de autochtone Belg heeft in Vlaanderen 50 procent meer kans op werk dan in Wallonië. Voor vluchtelingen ligt die kans op 90 procent."

Wets en mede-auteur Andrea Rea (ULB) wijzen op verschillen in het integratiebeleid. In Vlaanderen is dat sinds 2004 verplicht, met lessen maatschappelijke oriëntatie en Nederlands. In Franstalig België is er pas sinds 2009 een vrijwillig aanbod.

De 70.000 asielzoekers zijn mensen die wettig in ons land verblijven: erkende vluchtelingen, mensen die subsidiaire bescherming kregen, geregulariseerden. Het onderzoek legt het lange en hobbelige parcours bloot dat nieuwkomers moeten afleggen naar de arbeidsmarkt. Migranten en hun kinderen hebben het in ons land moeilijk, asielzoekers nog moeilijker. Van de 70.000 onderzochte nieuwkomers is vandaag een kwart aan het werk. Een kwart krijgt een uitkering zoals een leefloon, bijna 6 procent ontvangt een werkloosheidsuitkering, 1,5 procent werkt als zelfstandige. Bijna vier op de tien heeft officieel geen enkel inkomen.

Allerlaatste vangnet

"Hoe langer ze in België verblijven, hoe groter de kans dat ze werk vinden", zegt Wets. Dat is logisch: nieuwkomers leren de taal, volgen eventueel een opleiding, bouwen een netwerk uit. Een blik op het parcours van vluchtelingen die erkend zijn tussen 2003 en 2006 maakt dat duidelijk (zie grafiek). Aanvankelijk krijgt 57 procent een leefloon, vier jaar later is dat gedaald naar minder dan de helft. Het percentage dat werkt is in dezelfde periode meer dan verdubbeld, van 19 procent naar 55 procent.

Dat is opmerkelijk: waar het leefloon voor Belgen vaak functioneert als een allerlaatste vangnet, werkt het voor nieuwkomers als een hefboom. "Ze vinden wel aansluiting bij de arbeidsmarkt", zegt Wets, "maar het gaat zeer traag en hun positie is kwetsbaar."

Het onderzoek toont ook aan dat hoe sneller de vluchteling of asielzoeker aan het werk gaat, hoe groter de kans dat hij of zij aan het werk blijft. Tussen 2007 en 2009 mochten asielzoekers niet werken, en die gevolgen hebben zich jaren laten voelen. Op dit moment mogen ze in Vlaanderen na vier maanden in de procedure Nederlands leren en een inburgeringscursus volgen. Na zes maanden kunnen ze aan het werk.

3D-jobs

Volgens staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) neemt de gemiddelde asielprocedure, inclusief beroep, vandaag zes maanden in beslag. "Wie erkend wordt, moet meteen aan inburgering beginnen. Wie een negatieve beslissing krijgt, heeft dan niet nodeloos Nederlands geleerd. We zien op dit moment Syriërs die al na twee weken een beslissing krijgen. Die regeling zit wat mij betreft goed, al blijven we inzetten op kortere procedures."

Francken noemt de studie baanbrekend. "Dergelijk langetermijnwerk is zeldzaam, want dit kost veel tijd en geld." Dat de werkzaamheidsgraad onder vluchtelingen en asielzoekers eerder laag ligt, wijt hij onder andere aan de problemen bij het erkennen van buitenlandse diploma's, een bevoegdheid van de gewesten. "We weten dat heel wat mensen ondergekwalificeerd werken."

De studie vertelt niet welke jobs de vluchtelingen uitoefenen, of wat het opleidingsniveau van de nieuwkomers is. Eerder onderzoek van Wets toonde wel aan dat zij oververtegenwoordigd zijn in de zogenaamde 3D-jobs: dirty, dangerous, demeaning (vuil, gevaarlijk, vernederend), zoals in de tuinbouw, de afvalverwerking en de poetssector.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234