Vrijdag 20/05/2022

NieuwsColombia

VN: Colombiaanse politie doodde zeker 28 demonstranten tijdens protesten

Demonstranten clashen met de politie in hoofdstad Bogota, in juni van dit jaar. Beeld AP
Demonstranten clashen met de politie in hoofdstad Bogota, in juni van dit jaar.Beeld AP

De Colombiaanse politie is zeer waarschijnlijk verantwoordelijk voor de dood van ten minste 28 burgers tijdens de volksprotesten tussen april en juli van dit jaar. Dit stelt de mensenrechtenafdeling van de Verenigde Naties in een onderzoek. Het werkelijke aantal slachtoffers ligt mogelijk nog hoger.

Joost de Vries

De organisatie ontving 63 meldingen over dodelijke slachtoffers en kon 46 gevallen verifiëren, onder wie 2 politieagenten. Driekwart van de slachtoffers kwam om door kogels.

Het ruim zestig pagina’s tellende rapport, geschreven op basis van ruim zeshonderd interviews, stelt dat er sprake was van ernstige mensenrechtenschendingen. Het document is een aaneenschakeling van pijnlijke conclusies over het optreden van Colombia’s ordediensten tegen grotendeels vredig protesterende burgers. De politie, en met name de beruchte oproerdienst Esmad, gebruikte meermaals onnodig of disproportioneel geweld om vredige protesten op te breken. Op andere momenten grepen de veiligheidsdiensten niet in toen gewapende mannen in burger mensen aanvielen en het vuur openden op demonstranten.

Vanaf 28 april brak in steden in heel het land een ‘nationale staking’ uit, een volksprotest dat aanvankelijk tegen een belastinghervorming was gericht. De woede tegen hogere belastingen midden in de coronapandemie veranderde al snel in een massaal protest tegen ongelijkheid en armoede. En nadat de staat met repressie reageerde, ook tegen het politiegeweld. Jongeren uit arme wijken verschansten zich in zelfgebouwde barricades om daar de eerste linie van het protest te vormen. Overdag kwamen op deze plekken demonstranten uit alle lagen van de samenleving samen, in de avonden vonden er de confrontaties met de politie plaats.

Economische status

Ongelijkheid is in Colombia in hoge mate geïnstitutionaliseerd. Wijken zijn gerangschikt naar economische status. Het belastingstelsel bevoorrecht de economische elite. Het beste onderwijs wordt gegeven aan private universiteiten die voor de lagere klassen niet te betalen zijn.

In de protesten vonden Colombianen uit de midden- en onderklasse elkaar in een gedeelde onvrede over een oneerlijk systeem. Mensen demonstreerden ook tegen het geweld dat vijf jaar na het vredesakkoord met de marxistische guerrillabeweging FARC nog steeds aanhoudt. Hoewel de FARC de wapens heeft ingeleverd, hebben andere gewapende groepen de macht overgenomen in de voormalige FARC-territoria.

Een betoger is geraakt door een molotovcocktail tijdens de antiregeringsprotesten in Cali, begin mei. Beeld AFP
Een betoger is geraakt door een molotovcocktail tijdens de antiregeringsprotesten in Cali, begin mei.Beeld AFP

Dit voorjaar, maar ook in 2019, stond de staat plotseling tegenover gewone burgers die op straat luidkeels kritiek uitten. Het Colombiaanse veiligheidsapparaat reageerde zoals in de tijd van het gewapende conflict: met repressie. Het resultaat staat beschreven in het VN-rapport dat een ruime drie maanden na het doodbloeden van de protesten de balans opmaakt.

De lijst van mistanden begaan door de politie is lang: doden, gewonden, tientallen verloren ogen, seksueel misbruik. Bovendien werden activisten ‘gecriminaliseerd en gestigmatiseed’ door de overheid en overheidgezinde media. De regering verdedigde het harde optreden door de demonstranten steevast af te schilderen als vandalen en terroristen.

Politie ontkent

Het VN-rapport werd onmiddellijk afgebrand door het hoofd van Colombia’s nationale politie, schrijft CNN en Español. “We hebben geen enkele order gegeven tot een misdrijf”, stelde Jorge Luis Vargas tegenover de pers in hoofdstad Bogota. “De politie heeft niemand afgeslacht.” De slachtofferaantallen die de VN hanteren kwamen volgens hem niet overeen met de statistieken van de politie. En niet de VN maar het Colombiaanse Openbaar Ministerie zou een dergelijk onderzoek moeten doen, stelde de politiebaas.

Ook andere overheidsfunctionarissen uitten hun onvrede over het rapport. “We kunnen niet toestaan dat men onze instituties en rechtstaat diskwalificeert”, zei vicepresident Marta Lucía Ramírez in een radio-interview. Toch toonde president Iván Duque zich tijdens de demonstraties al enigszins ontvankelijk voor de kritiek. In juni kondigde hij een hervorming aan van de politie, gericht op het respecteren van mensenrechten. Ook na die belofte bleven confrontaties plaatsvinden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234