Donderdag 06/10/2022

Volle zon op een lege maag

De ramadan loopt op zijn einde, donderdag breekt het suikerfeest aan. Voor veel moslims in ons land was het de heetste vastentijd in jaren. Hoe ze het volhouden? 'Met geloof, geduld en ijszakjes.' Eline Delrue

Mohammed Ouazzi (51) en Aicha (42)

'Nog meer solidair met wie honger en dorst lijdt'

In het Marokkaanse restaurant Safi Safi, in het hartje van de Gentse volkswijk Brugse Poort, staan de tajines gereed en ligt het bestek al klaar. Voor kok Mohammed Ouazzi en zijn vrouw Aicha wordt het opnieuw zweten en zwoegen in de keuken. Maar een glaasje water achter het fornuis? Nee, dank u. Of om het met de woorden van de gastvrouw te zeggen: "Rien à faire, we moeten erdoor."

"Toegegeven, het is niet makkelijk dit jaar, in die hitte", vult Mohammed aan. "Ik moet soms twee keer van hemd veranderen. Die twee grote dampkappen zijn blijkbaar niet genoeg. (lacht) Ik denk er toch over na om binnenkort een airco te installeren."

Zelf zondigen doet hij niet als er op tafel Marokkaanse gebakjes verschijnen. Meer zelfs, de chef-kok speelde de afgelopen weken 8 kilo kwijt. "Als je beslist om te vasten, dan doe je dat met hart en ziel. Het is ook maar een maand, hé. Proeven in de keuken doe ik met het topje van mijn pink: kwestie van te testen of de saus genoeg gekruid is. Maar nadien spoel ik mijn mond."

De hitte schept een band, zegt hij. "Je voelt zo mogelijk een nog grotere solidariteit met mensen die geen levensmiddelen hebben, die kilometers moeten stappen voor een bidon water of een homp brood. Meer dan tijdens koudere ramadans besef je: wij hebben eigenlijk alles. Maar pas op, ik ben wel blij als het zonsondergang is, daar ga ik niet over liegen."

Was het niet makkelijker geweest om vakantie te nemen tijdens de ramadan, weg van geurige tajines en tropische keuken? "Vakantie, tijdens de ramadan?", herkauwt Mohammed. "Nee hoor, in je verlof moet je juist volop genieten." (knipoogt)

Demir Ali Köse (34)

'Vanaf dag één was het een beproeving'

Geestelijke arbeid verrichten met een lege maag en volle zon, probeer je dan maar eens te concentreren. Demir Ali Köse, assistent aan de universiteit van Gent en duivel-doet-al in de Turkse moskee, kan ervan meespreken. Nu donderdag breekt het suikerfeest aan, en hij kijkt ernaar uit. "Eerlijk gezegd, het mag nu toch wel beginnen gedaan zijn. Het is een van de moeilijkste jaren ooit. Door de warmte was het vanaf dag één een beproeving. En het went niet."

Vooral de eerste twee weken was het op de tanden bijten. "Ik zat in mijn bureau aan de unief cursussen te herlezen en te herschrijven. Achter enkel glas, met een brandende zon erop. Ik merkte al snel: oei, dit ben ik niet gewoon. Vorig jaar was het ook warm, maar draaglijk. Nu begon ik bij de kleinste beweging al te zweten. Maar kijk, niemand verplicht mij om de ramadan te volgen, toch doe ik het. Geloven geeft kracht."

Ook in de moskee zijn temperaturen boven dertig graden geen uitzondering meer. "Mensen komen soms met een druipend voorhoofd uit het gebed. Onlangs had ik het enorm lastig. Ik moest hier een groep buitenlandse studenten rondleiden. Nooit eerder heb ik zo'n abominabel Engels uitgekraamd, ik kon gewoon niet op mijn woorden komen. Vreselijk."

Eén keer heeft hij gezondigd tijdens een ramadan: als tiener, op schoolreis. "Toen ben ik één dag afgehaakt. Maar nu zet ik door. Ik ga zelfs elke dag joggen, vlak voor zonsondergang. Die eerste dagen wilde mijn lijf niet mee, ik kon niet voluit gaan, ik was na 5 kilometer stikkapot. Maar ondertussen loop ik makkelijk het hele parcours uit. Tegen dat ik goed en wel gestretcht en gedoucht heb, is het weer tijd om lekker te eten."

Faruk Yuksel (43) en dochter Hava (20)

'Ik ga soms in de frigo staan'

Snikheet is het al geweest, ook in de schaduw van het Gentse Dampoortstation. Maar in de Turkse familieslagerij van Faruk Yuksel houden ze de hoofden koel en binden ze elke dag opnieuw de schort om. Met het uitgestalde vlees als verboden vrucht. "Ik ken moslims die afhaken door de hitte", zegt oudste dochter Hava. "Maar zelf vind ik dat geen excuus om niet mee te doen aan de ramadan. De honger voel je niet als je na zonsondergang voldoende eet. Dadels zijn trouwens ideaal: die remmen overdag de eetlust, onze profeet at ze ook. De dorst is er wel. Maar als je vanuit je hart vast, kun je dat perfect onderdrukken. Geduld hebben, daar draait het om. De ramadan is de maand van het grote geduld."

Haar dorst lest ze met haar geloof, maar wat met die hitte? "Achter de toonbank is het nog het warmst van al, maar ik heb zo mijn trucjes", glimlacht ze. "Soms ga ik in de frigo staan of leg ik een ijszakje op mijn voorhoofd. Wordt het te zwaar, dan probeer ik wat te rusten. Want in die warmte verbruik je natuurlijk meer energie."

Binnenkort, dan wordt het pas doorbijten, voorspelt Hava. Vrouwen die tijdens de ramadan ongesteld worden, halen achteraf een vastenweek in. "Ik denk eraan om dat in november te doen, dan zijn de dagen al flink korter. Toch zullen die zeven dagen nog de lastigste worden. Thuis of op school, iedereen zit dan voor je neus te eten. Maar ik red me wel."

Voor vader Faruk is het ondertussen de 31ste ramadan. Als boerenjongen van dertien jaar, tussen de schapen en koeien, maakte hij in Turkije zijn warmste vastenmaand ooit mee. "Volgend jaar zullen de dagen nog langer zijn", rekent hij uit. "Of het dan wat koeler mag zijn? Het is aan Allah om daarover te beslissen, wij passen ons wel aan. Van een hete ramadan is nog niemand gestorven."

Unver Bekir (32)

'Het is de dorst die het lastiger maakt dan andere jaren'

Ooit werkte hij in een nougatfabriek waar het kwik makkelijk tot 45 graden opliep. Vandaag vind je Unver Bekir op de koelste afdeling van een Gents-Turkse superette. Daar waar de lamsbrochettes en kippenbouten hem aan het avondmaal doen denken. Of net niet: "Tijdens de ramadan kun je maar beter aan de slag blijven", zegt hij. "Zo concentreer je je tenminste op andere dingen dan eten. Nu kom ik 's avonds om 20 uur thuis, dan duurt het niet lang meer voor we aan tafel schuiven. De honger valt trouwens goed mee in die warmte. Het is de dorst die het lastiger maakt dan andere jaren."

De dagen zijn niet alleen zwoel, ze zijn ook lang. "Je kunt dit bijna niet vergelijken met een ramadan in de winter. Oké, als het ijskoud is; heb je sneller honger, maar die vastentijd is zoveel korter. 's Winters mag je elf uur lang niks eten of drinken, nu is dat makkelijk achttien uur. Dat scheelt toch wel."

Maar het komt goed, weet hij. "De truc is om alles op het gemak te doen, zo verspeel je niet te veel energie. Als je de eerste week achter de rug hebt, dan voel je: ik red het wel. Fysiek wordt het alleen maar makkelijker op het einde, je lichaam is er dan volledig op ingesteld. Maar psychologisch wegen de allerlaatste dagen toch wel het zwaarst. Het klopt wat ze zeggen, van die laatste loodjes. Maar hé, mij hoor je niet klagen. Wie nu in Turkije zit, moet pas echt vechten tegen de hitte. Daar heb je mijnwerkers die meters onder de grond vasten en volhouden. Dan voel ik mij hier toch wel verwend."

Om er dan trots aan toe te voegen: "Mijn dochtertje van negen jaar heeft dit jaar voor het eerst meegedaan. Eén dag heeft ze gevast. Ze had het toch wel lastig die laatste uren, maar ze heeft dat bijzonder goed gedaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234