Zaterdag 01/10/2022

Voor altijd een moederskindje

De hulpeloosheid en afhankelijkheid van de jonge generatie, de Amerikaanse schrijfster Katie Roiphe klaagt ze aan in haar nieuwe essaybundel. Experts beamen: jongeren worden te lang gepamperd. Met alle gevolgen van dien.

n Amerika moeten ouders van 18- jarigen uit de klas gestuurd worden omdat de les niet kan beginnen. Of ze voeren de loononderhandelingen met de baas van hun 21-jarige zoon", vertelt Katie Roiphe. De essayiste en docente aan de New York University merkt het ook bij haar eigen studenten: een sluimerend infantilisme. Hoewel de 20 voorbij, kunnen ze weinig alleen. Ze moeten voortdurend bij het handje worden genomen.

In België is de situatie niet anders. Ook hier stellen experts en pedagogen een uitstel naar volwassenheid vast, zowel bij studenten als werkende jongeren. Ze blijven langer bij hun ouders wonen. En als ze dan toch eenmaal uit huis trekken, wordt de navelstreng nog niet doorgeknipt. De was en strijk worden in veel gevallen nog door mama gedaan, papa regelt nog steeds de administratie. Van het belastingformulier tot het betalen van de rekeningen. Kinderen zoeken vaker een eigen huisje of appartementje in de buurt van hun ouders. En af en toe krijgt zoon of dochter nog een zakcentje toegestopt.

"Dat beeld gaat natuurlijk niet op voor elke twintiger, maar in het algemeen merk je wel dat de overstap van adolescentie naar volwassenheid tegenwoordig veel langer duurt", zegt psychologe Evie Kins (Ugent), die haar doctoraat maakte over jonge volwassenen die nog thuis wonen. "Zeker bij gezinnen in de (hogere) middenklasse. Jongeren worden langer financieel gesteund, en blijven ook op andere vlakken langer afhankelijk."

Kleuterklasniveau

En dat gaat soms ver. Administratieve medewerkers aan universiteiten krijgen steeds vaker telefoon van ouders, in plaats van de studenten. Genre: "Ik heb mijn zoon online proberen inschrijven, maar er is iets misgelopen." Of: "Mijn dochter wil graag van richting veranderen, wat moet ze daarvoor doen?" "Ouders van eerstejaars, maar evengoed van derde bachelors of doctorandi", klinkt het bij de Vrije Universiteit Brussel. En was het vroeger not done - zelfs ronduit gênant - dat je moeder je vergezelde tijdens de zoektocht naar een kot, is dat vandaag bijna vaker wel dan niet het geval.

Ook eenmaal op kot wordt de hulpeloosheid soms pijnlijk duidelijk. Zo krijgen studentenhuisvestingsdiensten regelmatig de meest absurde telefoontjes van studenten. Of ze iemand kunnen sturen om een kapotte lamp op hun kot te komen vervangen? En hun telefoonabonnement even kunnen regelen? Soms lijkt het probleemoplossend vermogen van de twintiger eerder van een kleuterklasniveau, getuigen de hulpkreten over kotgenoten die op de wc-bril plassen. "Sommigen zien ons echt als plaatsvervangende ouders", vertellen medewerkers van Brik, de huisvestingsdienst voor Brusselse studenten.

Hetzelfde verhaal bij VDAB- en interimkantoren: ouders komen hun kinderen (mee) inschrijven, vergezellen zoon of dochter zelfs op sollicitatietrainingen. Het gaat zelfs zo ver dat vader- of moederlief alleen op jobbeurzen opduiken om met potentiële werkgevers te praten over hun oogappels. Of dat ze naar het werk van hun kind bellen: 'Sorry, mijn zoon is ziek vandaag en kan niet komen werken.'

Luiheid langs de kant van het kind, of het resultaat van jarenlange bemoeizucht en betutteling van de ouders? Volgens Roiphe een combinatie van de twee. Jongeren worden te lang en te goed verzorgd door hun ouders, waardoor ze weinig of niets meer zelf kunnen - of willen - doen. Moesten kinderen vroeger zelf met de fiets naar school, dan worden ze tegenwoordig vaker met de auto tot net voor de schoolpoort gebracht. En dan loop je het risico dat ze het gewoon beginnen vinden dat vader of moeder hen overal naartoe brengt - en blijft brengen.

Minder kinderen

Belgische experts zien het zogenaamde 'helicopter parenting', waarbij ouders voortdurend boven hun kind cirkelen, overwaaien naar onze contreien. Het is ook het onderwerp van het nieuwe onderzoek van Evie Kins: ouders die hun kinderen langer blijven pamperen. "Het onderzoek zit nog in de beginfase, maar de trend lijkt wel te kloppen", zegt de psychologe. Er zijn verschillende mogelijke verklaringen voor het fenomeen. Ouders hebben in het algemeen minder kinderen dan vroeger. Waardoor ze meer tijd en energie gaan investeren in die één of twee kinderen. Ze willen er alles aan doen dat die kinderen het beste hebben en het goed doen. "Daarnaast is er in onze huidige maatschappij in het algemeen een grotere focus op succes en geluk. Toch binnen de (hogere) middenklasse."

Opvallend: de jongeren zelf lijken zich allerminst te storen aan de bemoeizucht van hun ouders. Dat mama op vrijdagochtend voor de deur van hun kot staat met emmer en borstel om hun kamer te doen blinken, of papa hun financiën, inclusief pensioensparen, regelt. "Ze vinden het lekker gemakkelijk, of zien het als tekenen van betrokkenheid", stelt Kins vast. "De generatiekloof is ook een stuk kleiner geworden in tegenstelling tot vroeger." Ouders en kinderen delen steeds meer dezelfde normen en waarden, staan minder loodrecht tegenover elkaar.

Op zich zou je die betrokkenheid van ouders ook gewoon kunnen toejuichen. "Ja, we krijgen regelmatig telefoontjes van ouders die een afspraak voor hun kind willen maken of zelf informeren naar de beste studiekeuze", zegt Isabelle Lanszdeert van de Ugent. "Maar is dat bemoeizucht of zijn ze gewoon oprecht begaan? Ze willen volgens mij gewoon het beste voor hun kind."

Ook Kins spreekt van een goedbedoelde steun en interesse. "Vraag is alleen of die goedbedoelde aanpak niet doorslaat en een averechts effect teweegbrengt. Eerder leidt tot afhankelijkheid en een kleine frustratietolerantie bij hun kinderen? Hoe gaat iemand voor wie alles in zijn plaats gedaan werd zich verhouden tot zijn partner later?"

Niemand wil dat zijn zoon of dochter tot een hulpeloze of zelfs wereldvreemde volwassene opgroeit. En dat risico sluimert wel degelijk. Zo krijgen incassobureaus regelmatig ouders over de vloer die de schulden van hun 22-jarige zoon of dochter komen afbetalen. Omdat hij of zij nu eenmaal het oog had laten vallen op die te dure flatscreentelevisie of smartphone.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234