Woensdag 06/07/2022

Lockdown

Voor kinderen is Covid-19 de grote ongelijkmaker

De helft van de bevraagde kinderen is al wekenlang niet buiten geweest. De communicatie vanuit de overheid is zo verwarrend dat hun ouders iedereen uit voorzorg binnenhouden. Beeld Photo News
De helft van de bevraagde kinderen is al wekenlang niet buiten geweest. De communicatie vanuit de overheid is zo verwarrend dat hun ouders iedereen uit voorzorg binnenhouden.Beeld Photo News

Schrijnende verhalen over grote gezinnen die al wekenlang in een klein appartement zitten, financiële problemen en familiaal geweld. Het onderzoek dat jeugdwelzijnsorganisatie Uit De Marge deed bij kinderen en jongeren uit kwetsbare gezinnen liegt er niet om.

Ciska Hoet

“Ik sprak met de dochter van een alleenstaande mama. Ze hebben geen computer dus zowel zij als haar drie broers en zussen doen hun schoolwerk op de gsm van hun moeder. Dat veroorzaakt stress en conflicten.” Aan het woord is een van de honderden jeugdwerkers die de voorbije periode in 35 Vlaamse steden en gemeenten kwetsbare kinderen en jongeren bevroegen over thema’s als huisvesting, onderwijs, familie en welzijn.

“In de Nationale Veiligheidsraad ontbreekt expertise over de noden van jonge mensen die opgroeien in kwetsbare gezinnen. Het is hoog tijd dat er wat dat betreft een inhaalbeweging komt,” zegt Ikrame Kastit, coördinator van Uit De Marge. Het steunpunt voor jeugdbeleid en jeugdwerk met kinderen en jongeren in een maatschappelijk kwetsbare situatie rolde het onderzoek uit samen met haar leden om de situatie van hun doelgroep zichtbaar te maken.

Het rapport toont aan hoe factoren als armoede, psychische kwetsbaarheid en povere huisvesting negatief op elkaar inwerken tijdens de crisis. Zo is de helft van de bevraagde jongeren al wekenlang niet buiten geweest. Hun ouders zijn zo bang voor het virus dat ze iedereen thuishouden, met de beste bedoelingen. De communicatie vanuit overheid en experts is zo wisselend en verwarrend dat ze het zekere voor het onzekere nemen.

Dat ze in veel gevallen met meerdere kinderen een kleine woonst betrekken, maakt het niet makkelijker. Een gebrek aan rust, privacy en beweging brengt in combinatie met de isolatie met zich mee dat de spanningen in heel wat huishoudens hoog oplopen. Soms met familiaal geweld als gevolg.

Stress

“Als ik probeer te bellen met mijn jongeren versta ik hen geregeld niet omdat er zo veel lawaai is in huis,” getuigt een jeugdwerker. Een hulpverlener laat optekenen dat een van haar jongeren zijn huiswerk op de rand van zijn bed maakt wegens plaatsgebrek. De stress over het online leren is een weerkerend thema in het rapport.

81 procent van de bevraagden geeft aan dat preteaching een probleem is, bijna 66 procent beschikt niet over een laptop of computer, 76 procent zegt thuis te weinig ruimte te hebben en 61 procent heeft niemand die kan helpen met schoolwerk. “Voor middenklassers klinkt dat vast raar, maar veel van onze kinderen hebben thuis zelfs geen basisvoorzieningen zoals plakband, kleurtjes, een schaar, lijm of een meetlat,” zegt Kastit. “Dan wordt het moeilijk om schoolopdrachten tot een goed einde te brengen.”

Zelfs wie een gratis laptop of internet ter beschikking kreeg, blijkt daar vaak nog mee te worstelen. “De hotspots werken niet of de ouders beschikken niet over de vaardigheden om de nodige programma’s op de computer te installeren. We zien zelfs de knappe koppen afhaken omdat het simpelweg onmogelijk is om voor school te werken.” Geen wonder dus dat veel jongeren zich zorgen maken over hun slaagkansen.

De al penibele financiële situatie van veel gezinnen is er de voorbije weken bovendien niet op vooruitgegaan. Goedkopere winkels waren dicht, witte producten uitverkocht en onlinewinkels rekenen dure verzendkosten aan. Bovendien verloren zowel heel wat ouders als jongvolwassenen hun baan. “Om thuis bij te springen kiezen sommige jongeren ervoor covidjobs te gaan doen in plaats van schoolwerk,” getuigt een van de jeugdwerkers in het rapport. “En voor een deel van hen lonkt het pad naar illegale praktijken.”

Het onderzoek legt ook de gespannen relatie met de politie bloot. 30 procent van de bevraagden voelt zich geviseerd en 60 procent van de jongeren is bang om een boete te krijgen. “De regels zijn lang niet voor iedereen duidelijk. Onlangs kreeg een van onze jongeren een boete van 250 euro omdat hij op een bankje zat. Dat voelt voor hen onrechtvaardig aan en maakt de frustratie alleen maar groter.”

Topje van de ijsberg

Als er één ding duidelijk wordt uit het rapport, is dat deze jongeren overal met hun rug tegen de muur staan. Thuis zijn er spanningen en conflicten, ze zijn afgesneden van hun vrienden, hebben geen perspectief als het over school gaat en op straat of in het park zijn ze nog minder welkom dan anders.

Ikrame Kastit benadrukt dat er meer nodig zal zijn dan ad-hocmaatregelen om het tij te keren. “Uiteraard moet ervoor gezorgd worden dat iedereen digitaal mee is en moeten we stoppen met van ouders te verwachten dat ze leerkrachten zijn. Maar we moeten er ook voor zorgen dat gezinnen gepaste huisvesting en ondersteuning krijgen.”

“Vergeet niet dat wij vrezen dat dit onderzoek slechts het topje van de ijsberg blootlegt. Een groot deel van onze jeugdwerkers bereikt momenteel slechts de helft of minder van de jongeren die ze voor corona begeleidden. Heel wat jongeren zijn sinds de lockdown met andere woorden van de radar verdwenen. Zij werden niet gehoord voor deze enquête en we vrezen dat zij zich in de allermoeilijkste situaties bevinden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234