Maandag 08/08/2022

Vooruit is achteruit

Nitin Sawhney

De Brits-Indiase multi-instrumentalist Nitin Sawhney rijdt dezer dagen over de tong bij Madonna en Sting, maar gelukkig heeft hij zijn geloofwaardigheid in de dance-underground nog niet verloren. Sawhney, een van de intelligentste figuren die momenteel in muziekland bedrijvig zijn, is een man met een visie. Op zijn vorige cd's stonden religie, politiek en de relatie tussen ras en nationale identiteit centraal, op zijn nieuwe, Prophesy, buigt hij zich over de macht van de technologie en onderzoekt hij het verschil tussen een 'ontwikkeld' en een 'ontwikkelingsland'. Zijn conclusie is dat materialisme haaks staat op spiritualiteit en dat de zogenaamde vooruitgang ons minstens zoveel heeft ontnomen als bijgebracht. Het middelpunt van de cd wordt gevormd door twee monologen van een taxichauffeur uit Chicago, die zichzelf omschrijft als "a lo-tech man in a hi-tech world". Maar Sawhney hoedt zich voor sloganeske prekerigheid: net als op zijn vorige plaat, het fantastische Beyond Skin, reikt hij slechts ideeën en informatie aan en laat hij de luisteraar zijn eigen conclusies trekken.

In muzikaal opzicht is Prophesy het ambitieuste project waar de artiest zich tot dusver aan heeft gewaagd: er waren meer dan tweehonderd muzikanten bij betrokken en de opnamen vonden plaats op vijf verschillende continenten. De plaat bevat een verbluffend amalgaam van culturele referenties en stijlen, van Indiase klassieke muziek tot flamenco, samba en raï, van drum'n'bass tot triphop, van jazz en rap tot funk en soul. Het aantal speciale gasten op de cd is dan ook nauwelijks bij te houden: de Egyptische zangeres Natacha Atlas, de Algerijnse raï-ster Cheb Mami, de Braziliaanse, van Smoke City bekende Nina Miranda, de percussionisten Trilok Gurtu en Steve Shehan, flamencogrootmeester José Miguel Carmona, de Amerikaanse soul- en blueszanger Terry Callier, hiphopper Pinky Tusadero, een schoolkoor uit Soweto, het London Gospel Community Choir, het Engels kamerorkest en het Orquesta Sinfonca Brasileira. Tussendoor hoor je de stemmen van oude getrouwen Tina Grace en Jayanta Bose en flarden uit gesprekken met Nelson Mandela en de woordvoerder van de aboriginalsgroep Yothu Yindi.

Dat lijkt van het goede te veel, maar Nitin Sawhney streeft geen opportunistische cross-over na. Hij heeft een bijzonder rijke baggage, weet heel goed waar hij mee bezig is en slaagt er op een verbluffende manier in al die verscheidene ingrediënten samen te smelten tot een coherent geheel. Prophesy is niet zomaar een plaat, het is een zinnenprikkelende reis die, ook nadat je allang bent thuisgekomen, je gedachten blijft beheersen.

Nitin Sawhney, Prophesy, V2.

Lucinda Williams

Onversneden meesterwerk

Wie in zijn hart een warme plek veil heeft voor Wrecking Ball van Emmylou Harris en Time Out of Mind van Bob Dylan moet dringend ook eens naar de nieuwe cd van Lucinda Williams luisteren. Die dame uit Lake Charles, Louisiana, dochter van een gerenommeerde dichter en een begaafde pianiste, heeft sinds 1979 nog maar zes langspelers uitgebracht, maar het zijn wel stuk voor stuk juweeltjes. Haar vorige, met een Grammy bekroonde Car Wheels on a Gravel Road, werd alom als een meesterwerk bestempeld. Welnu, Essence is zo mogelijk nog sterker.

Williams heeft een stem waarmee ze emoties als vreugde en verdriet, hartstocht en verlangen op een intense en pakkende manier gestalte geeft. De inmiddels 48-jarige zangeres zingt op een herkenbare manier over de euforie en pijn van het echte leven, maar nergens worden de scherpe kantjes afgerond, nergens worden de rimpels uit haar lovesick blues gladgestreken ten behoeve van radio of publiek. Haar werk is puur en transparant, rootsy zonder oubollig te klinken en sensueel zonder dat er goedkope verleiderstrucjes aan te pas komen.

Lucinda Williams heeft een countryachtergrond, maar ze is net zo goed thuis in rock, blues, folk en alles wat daartussen ligt. Bovendien weet ze haar begeleiders te kiezen: behalve gitarist en producer Charlie Sexton, drummer Jim Keltner, bassist Tony Garnier en violist Dave Mansfield zijn op Essence ook Jim Lauderdale, Gary Louris van The Jayhawks en Ryan Adams van Whiskeytown te horen. Wat de plaat echter vooral een belevenis maakt, zijn de songs waarin ieder woord en iedere noot op de juiste plaats staat. Hoogtepunten opsommen is zinloos, want ieder nummer grijpt je zo onverhoeds bij de keel dat je voortdurend naar adem moet happen. Zelf noemt Williams het opnameproces van de cd een bevrijdende ervaring: "Ik gaf me over aan de groove en liet me gewoon drijven op de muziek."

De trefzeker geschilderde wanhoop van 'Lonely Girls', de weemoed en tristesse van 'Blue', de speelsheid van ' Steal Your Love', de onverbloemde lust van 'Essence': het getuigt allemaal van zoveel maturiteit en vakmanschap dat het verzamelde werk van, pakweg, Alanis Morissette er in een oogwenk naast verbleekt. Of Williams nu smacht (zoals in 'I Envy the Wind') of rockt (zoals in 'Are You Down' of de naar Muscle Shoals verwijzende titeltrack), of ze zich nu overgeeft aan de blues ('Get Right With God') of aan poëtisch gemijmer ('Broken Butterflies'), ze overtuigt moeiteloos op alle fronten. Essence doet zijn titel alle eer aan. Als in de aarde gewortelde liedjes van traditionele snit u niet afschrikken, is dit een plaat die vandaag nog op uw boodschappenlijst moet.

Lucinda Williams, Essence, Lost Highway/Universal.

Travis

Liever horen dan zien

Van The Man Who, hun vorige cd, zijn sinds 1999 al ruim 3,5 miljoen exemplaren over de toonbank geschoven en thuis hebben ze ook nog twee prestigieuze Brit Awards op de schoorsteenmantel staan. Toch zijn Fran Healey en zijn vrienden vier gewone jongens uit Glasgow gebleven. Ze maken toevallig muziek, no big deal, en hechten belang aan goede liedjes, maar alle mediaheisa die gepaard gaat met het succes hoeft voor hen niet zonodig. Wellicht is dat de reden waarom ze hun derde plaat The Invisible Band hebben genoemd.

Travis bestaat niet uit egotrippers of ijdeltuiten: het kwartet is van oordeel dat de beste groepen diegene zijn die je niet ziet, maar enkel hoort. Niet het visuele imago maar de muziek moet het werk doen en in het geval van de Schotten is die ambachtelijk en semi-akoestisch. "All I wanna do is rock", verkondigden de heren ooit. Wel, daar valt dezer dagen niet veel meer van te merken. Hun nieuwe plaat bevat voornamelijk rustige, melodieuze nummers, die zelfs je grootmoeder probleemloos mee kan neuriën. Nigel Godrich zorgt bovendien voor een heldere, radiovriendelijke productie, die altijd ten dienste staat van de songs. Een beetje zoals bij Crowded House vroeger, maar dan zonder de inventieve accenten van een Mitchell Froom.

Op The Man Who prijkten destijds vier hitsingles. Of The Invisible Band de charts even gul zal bevoorraden valt nog af te wachten, want de liedjes van Travis grijpen je zelden van de eerste keer bij je nekvel: ze hebben wat tijd nodig om open te bloeien. Zodra de kelken zich eenmaal hebben geopend, besef je echter dat 'Sing', 'Side', 'Safe' en 'Follow the Light' bij wat we gemakshalve het Coldplay-publiek noemen, gegarandeerd in goede aarde zullen vallen. Evenmin onaardig zijn 'Afterglow', met gitaartjes die naar Radiohead verwijzen, en 'Last Train', dat klinkt alsof het halverwege een donkere tunnel is ontstaan.

Travis heeft meer van McCartney dan van Lennon: de groep vernieuwt niet, maar houdt er evenmin pretenties op na. Of hoe zelfs een sympathieke middenmoter de wereld kan veroveren.

Travis, The Invisible Band, Independiente/Sony.

For Stars

Fragiel en ongrijpbaar

San Francisco is een plek waar al van oudsher muziek voor fijnproevers wordt gemaakt. Love, Red House Painters en American Music Club kent u wellicht al, maar ook For Stars is een groep die niet van uw aandacht verstoken kan blijven. Dit vijftal, aangevoerd door zanger, gitarist en songschrijver Carlos Forster, maakte al twee langspelers (For Stars en Windows For Stars) die, althans aan ons, onopgemerkt voorbijgingen. Met de derde, We Are All Beautiful People, zou het echter best wel eens kunnen lukken. Vooral omdat de fragiele, ingetogen muziek op die plaat raakpunten vertoont met, bijvoorbeeld, My Morning Jacket of het rustigste van Buffalo Springfield.

De invloeden van For Stars liggen duidelijk in het verleden: de knullige sixties-pop van 'If I Could' doet zelfs vrij anachronistisch aan. Maar wat de groep in gunstige zin van de grijze massa onderscheidt, zijn haar mooie, dromerige melodieën en het gekwetste, hoge, ietwat klagerige stemgeluid van Forster. Aan pakkende liedjes geen gebrek: luister maar eens naar het sobere, bedachtzame 'Back in France' of het slepende 'The Astronaut Song'. For Stars klinkt doorgaans ingehouden, maar af en toe, zoals in opener 'I Got Connected' of het intrieste 'Beautifuly...', rukken messcherpe gitaren op die de luisteraar bruusk uit zijn lethargie doen ontwaken. Onze persoonlijke favorieten zijn momenteel het frivole 'How It Goes' en, vooral, het tussen Mercury Rev en Grandaddy zwalkende 'There Was a River', dat versierd is met bevreemdende mellotron-klanken.

For Stars koppelt passie aan intelligentie, verwondering aan daadkracht, en toch blijft het resultaat zo goed als ongrijpbaar. Aspirant-sterrenwichelaars mogen dit plaatje in geen geval missen.

For Stars, We Are All Beautiful People, Future Farmer/Munich.

Sue Daniels

Stad onder water

Het is zover: Vlaanderen heeft zijn eigen Daniel Johnston. Of toch bijna. Sue Daniels is een twintigjarige zanger-liedjesschrijver , die op zijn zeventiende aan zijn debuutplaat begon en er sindsdien vooral tijdens de schoolvakanties aan sleutelde. Inmiddels ligt (Paris) voltooid en wel in de winkel en valt het nummer 'Constant (Raving)' zelfs met enige regelmaat op de radio te beluisteren.

Daniels, die zowel is beïnvloed door Nick Drake als Aphex Twin, noemt zichzelf een techno-songwriter. Behalve van gitaar, piano en drums bedient hij zich in zijn nummers ook van een sampler en een drummachine, zodat die zich vaak in het spanningsveld tussen akoestisch en elektronisch ophouden. De man heeft een wat vreemde, androgyne stem die, samen met de onderwaterproductie van Geert Van Beveren en de nogal minimalistische instrumentale inkleding, bijdraagt tot het bizarre lofi-sfeertje op de cd. (Paris), eigenlijk toegeschreven aan het Sunday Afternoon Soundsystem featuring Sue Daniels, staat vol liedjes waar altijd wel enige schroeven en bouten aan loszitten, maar Sue Daniels is onmiskenbaar een oorspronkelijk talent, dat de luisteraar zonder omhaal zijn universum binnenlokt. Occasioneel wordt hij geassisteerd door Heavenhotel-habitués als Mauro Pawlowski op slide en asbakpercussie, Sigrid van Roosendaal van Horrowitz op trompet en Elko Blijweert en Rudy Trouvé van Dead Man Ray op gitaar. Zelfs Cinérex steekt een handje toe. Nu eens dromerig, dan weer funky en dansbaar: (Paris) is bijna zo stemmig als de gelijknamige (stad).

Sue Daniels, (Paris), Heavenhotel/Virgin.

(DS) Nitin Sawhney: ambitieuze odyssee langs vijf continenten. (Foto Alex Vanhee)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234