Zaterdag 29/01/2022

Strijd tegen IS

Vormt er zich in Zuidoost-Azië een nieuw IS-front?

Filipijnse soldaten tonen een IS-vlag en 11 kilogram drugs die ze in beslag namen in Marawi. Beeld AFP
Filipijnse soldaten tonen een IS-vlag en 11 kilogram drugs die ze in beslag namen in Marawi.Beeld AFP

Het Filippijnse leger is er na zeven weken vechten nog niet in geslaagd om IS te verdrijven uit de stad Marawi. Westerse landen maken zich zorgen over de opmars van de jihadisten in de regio.

Arjen van der Ziel

Toen de Filippijnse autoriteiten onlangs in de zuidelijke stad Marawi probeerden de lokale 'emir' van Islamitische Staat op te pakken, ging het helemaal mis. IS-leider Isnilon Hapilon ontsprong de dans. Honderden IS-strijders bezetten daarna Marawi, de belangrijkste moslimstad van de verder voor het overgrote deel katholieke Filippijnen. De jihadisten hesen her en der de zwarte vlag van de terreurbeweging en verschansten zich.

Waar de terroristenleider nu uithangt, is onbekend. Regeringstroepen begonnen een offensief om de IS-strijders te verdrijven, maar slaagden daar tot nu toe slechts ten dele in. Ondanks luchtaanvallen en artilleriebeschietingen hebben de jihadisten nu, zeven weken na het begin van de strijd, nog altijd een deel van Marawi in handen. Volgens het leger hebben zij ook gijzelaars genomen en laten ze zelfs kinderen met wapens rondlopen. "Onze strijdkrachten doen hun best om geen slachtoffers te maken onder deze kinderen", aldus een woordvoerder gisteren tegen AFP.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

De strijd om Marawi, die inmiddels aan zo'n 500 mensen het leven heeft gekost, baart westerse regeringen grote zorgen. Zij vrezen dat IS, nu de beweging zijn bolwerken in het Midden-Oosten verliest, vaste voet aan de grond probeert te krijgen in Zuidoost-Azië. Verschillende jihadistische groepen in de regio hebben zich de laatste jaren al aangesloten bij IS. En hoewel er geen aanwijzingen zijn dat zij effectief vanuit het kalifaat worden aangestuurd, werken twee Filippijnse milities, Abu Sayyaf en de zogenoemde Maute-groep, wel samen bij de bezetting van Marawi. Ook lijken in de stad jihadisten mee te vechten die ervaring hebben opgedaan in Syrië of Irak. "Deze terroristen gebruiken gevechtstactieken die we kennen uit het Midden-Oosten", aldus generaal Harry Harris, de Amerikaanse bevelhebben voor de regio, onlangs in Australië. "Dit is de eerste keer in deze regio dat door IS geïnspireerde strijders op deze schaal samenwerken."

Zuidoost-Azië is een relatief makkelijke prooi voor IS, want hoewel de regio van oudsher bekendstaat om zijn gematigde islam, veroveren conservatieve geestelijken in landen als Maleisië en Indonesië meer invloed. Ook zijn er al allerlei islamistische rebellengroepen actief, die zich makkelijk via het water verplaatsen. Grensposten zijn eenvoudig te omzeilen. "Onze open grenzen worden misbruikt door terreurgroepen", klaagde Le Luong Minh, secretaris-generaal van het regionale samenwerkingsverband Asean, vorige maand.

Hoeveel IS-strijders inmiddels in Zuidoost-Azië actief zijn, is lastig te zeggen. Maar bijvoorbeeld Jemaah Islamiah, de belangrijkste lokale IS-vertakking, heeft volgens experts ongeveer 5000 strijders. En de Filippijnse milities Abu Sayyaf en de Maute-groep, die nu in Marawi vechten, zouden samen over zo'n 1400 manschappen beschikken.

In de hoop de opmars van IS te beteugelen, wisselen landen in het gebied inlichtingen uit. Ook patrouilleren enkele staten samen op zee en in de lucht. En op de Filippijnen heeft president Rodrigo Duterte eieren voor zijn geld gekozen. Hoewel hij sinds zijn aantreden vorig jaar meermaals uitvoer tegen de Verenigde Staten heeft hij voor de herovering van Marawi de hulp van de VS geaccepteerd. Amerikaanse en Australische vliegtuigen assisteren bij het opsporen van de jihadisten en Amerikaanse commando's helpen op de grond met adviezen.

De Filippijnse president, die soms 'Duterte Harry' wordt genoemd, vanwege zijn keiharde aanpak van criminaliteit, heeft in het zuiden van de archipel ook de staat van beleg afgekondigd. Hij benadrukt daar pas een einde aan te maken als zijn generaals hebben afgerekend met de jihadisten. "Pas als zij zeggen dat er geen gevaar meer is, en dat alles oké is, dan maken we een einde aan de staat van beleg."

IS-afdelingen in de wereld

Islamitische Staat heeft minstens achttien verschillende filialen of takken in de wereld. Zo bestaan er onder meer afdelingen in Libië, Jemen, Egypte, Afghanistan, Nigeria, Saudi-Arabië, de Filippijnen en in de Kaukasus. Daarnaast heeft de beweging in veel landen en gebieden cellen: van West-Afrika tot China.

In niet alle regio's is de beweging even sterk. In Europa pleegt IS vooral aanslagen, meestal uitgevoerd door slechts één persoon. In Syrië en Irak rijden grote groepen IS-strijders soms zelfs in pantservoertuigen. De jihadisten konden tot voor kort vrij rondlopen in Raqqa, en iedereen aanhouden en ophangen wie ze maar wilden.

Zo openlijk gaan ze niet overal te werk. In het algemeen gedijt IS het beste in gebieden waar het centrale gezag afwezig is, zoals in Jemen, Afghanistan of de Sinaï-woestijn. De afdelingen staan ook lang niet allemaal in direct contact met de IS-leiding in Syrië en Irak. Ze opereren zelfstandig, maar gebruiken de naam van IS om internationale aandacht te genereren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234