Zondag 03/07/2022

Vragen aan de redactie

Wat is de beste manier om niet te vallen wanneer het sneeuwt of vriest?

Omdat zoveel mensen benen breken wanneer het weer eens sneeuwt en vriest, hebben drie epidemiologen van de universiteit van Dunedin in Nieuw-Zeeland die vraag onderzocht. De onderzoekers van het departement preventieve geneeskunde ontdekten dat in Dunedin de plaatselijke overheid de burgers aanraadt om een paar oude sokken over hun schoenen aan te trekken wanneer ze gladde wegen betreden. Geïntrigeerd gingen de epidemiologen na of er enige wetenschappelijke basis is voor die tip.

Het team ging in de winter in twee straten van Dunedin op zoek naar vrijwilligers die mochten kiezen of ze met of zonder kousen over hun schoenen de straat zouden doorlopen. De deelnemers moesten de straat afwandelen terwijl de onderzoekers hun tijd op de chronometer vastlegden. Daarna beantwoordden ze vragen over hun ervaring met de gladheid en de sneeuw, die ze moesten quoteren van één (niet glad) tot vijf (Holiday on Ice). Daaruit bleek, zo melden de onderzoekers in het vakblad The New Zealand Medical Journal, dat de deelnemers met de kousen over hun schoenen niet vielen en sneller de straat door stapten dan degenen zonder de kousen. In die groep gleden twee deelnemers uit en maakte een van hen een val.

De wetenschappelijke waarde van het onderzoek zou groter zijn mochten de deelnemers geblinddoekt hebben deelgenomen, zodat ze niet wisten of ze al dan niet kousen over hun schoenen droegen. Maar dat was praktisch noch ethisch haalbaar, zo meldt het team.

'Het universum is 13,7 miljard jaar oud', lees ik. Waarom gebruikt men geen andere eenheid die niet aan een kleine planeet is verbonden?

De moderne manier om de tijd te meten is gebaseerd op de seconde, die dan weer gebaseerd is op de atomaire trilling en dus niet op de inderdaad veranderlijke tijd die de aarde nodig heeft om rond de zon te draaien. De seconde is sinds 1967 gedefinieerd als de tijd die een cesiumatoom nodig heeft om 9.192.631.770 keer te trillen tussen twee stralingstoestanden. Een alternatieve eenheid is wel al gesuggereerd: het kosmische jaar, gebaseerd op de baan van de zon rond het centrum van de Melkweg eens om de 225 miljoen jaar.

"Maar dat 'jaar' gebruiken kosmologen doorgaans niet", zegt Andrew J. S. Hamilton, professor astrofysica aan de universiteit van Colorado. "De leeftijd van het universum is niet iets wat direct gemeten wordt door astronomen. Wat ze meten, is de snelheid waarmee het universum uitzet. Dat doen ze met de zogenaamde Hubble-parameter."

Die is vernoemd naar de astronoom Edwin Hubble, die aan het begin van de twintigste eeuw een van de eersten was die de snelheid waarmee het universum uitzet, berekende door vast te stellen dat sterrenstelsels zich van elkaar verwijderen met een snelheid die evenredig is met hun onderlinge afstand. Eenvoudiger gezegd: hoe verder de melkwegstelsels van onze aarde staan, hoe sneller ze zich van ons verwijderen. Een eenheid, de wederkerige Hubble-parameter, is ongeveer gelijk aan de leeftijd van het universum, namelijk 13,7 miljard jaar. "Dat is wel niet volledig exact omdat het universum onder invloed van de zwaartekracht versnelt en vertraagt in zijn evolutie", zegt Hamilton.

Hoe slaan specialisten rönt-genfoto's, CT-scans, PET-scans en echo-grafieën op en hoe sturen ze die door?

Al die soort beelden kunnen vandaag digitaal gemaakt, geanalyseerd, opgeslagen en doorgestuurd worden via een standaardformaat voor beeldcommunicatie in de medische wereld, Dicom. De bestanden in Dicom bevatten niet enkel beelden maar ook informatie over de patiënt en over hoe de beelden werden verkregen en de commentaar van de radiologen. Wie de beelden raadpleegt, kan ze zeer simpel opmeten maar ze ook in 3D-versie weergeven. De beelden kunnen worden afgedrukt op papier of op film. Maar meestal interpreteren radiologen ze elektronisch en worden ze opgeslagen op systemen die 'PACS' heten. Dat staat voor 'picture archiving and communication'.

Wie geen toegang heeft tot dit soort systeem, kan de Dicom-bestanden op een cd-rom zetten, samen met een programma dat het mogelijk maakt de beelden te bekijken. Voor patiënten is het steeds vaker zo dat de beelden van hun lichaam veiliger worden bewaard maar ook makkelijker via het internet of via cloud-diensten beschikbaar zijn. Waar en wanneer ze ook willen zijn de beelden op die manier beschikbaar.

Is kernwoorden aanduiden een efficiënte methode om te studeren?

Het is een klassieker en het blijkt te werken voor mensen met een 'fotografisch' geheugen om hier en daar kernwoorden te markeren. Maar recent onderzoek weerlegt die praktijkervaring.

De Amerikaanse studie van de Kent State University in Ohio onderzocht tien populaire strategieën die studenten gebruiken bij het blokken. De verrassende conclusie: het markeren of onderstrepen van belangrijke zinnen in een tekst zorgt niet voor een beter begrip van de leerstof, maar vestigt de aandacht enkel op feiten. Daardoor begrijpen studenten de grote verbanden van een verhaal minder goed. Ook samenvattingen maken en het op het laatst herhaaldelijk lezen van de leerstof zetten weinig zoden aan de dijk. De onderzoekers zijn zelf verrast door de resultaten, die ze publiceerden in het wetenschappelijke tijdschrift Psychological Science in the Public Interest. "Ik ben geschokt dat veelgebruikte studiestrategieën slechts minimale voordelen blijken te bieden", vertelt Dunlosky.

Wat is dan wel efficiënt? De onderzoekers ontdekten dat twee strategieën de allerbeste resultaten opleveren: oefenvragen maken en die zelf oplossen en oefen- en bloksessies spreiden over langere tijd. Totaal niet aan te raden is dus alles tot op het laatste moment uitstellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234