Donderdag 11/08/2022

Vragen aan de redactie

De cijfers vlogen weer over tafel op de VN-klimaat-onderhandelingen in Doha. Maar hoe groot is nu precies een megaton aan koolstofdioxide?

Het Londense milieubureau CarbonVisuals denkt dat weinig mensen zich een voorstelling kunnen maken van de omvang van het probleem. Een concrete visualisering van het vraagstuk, stellen de Britten, maakt meer indruk dan een pure cijfermatige of geometrische aanpak. Dus namen ze een driedimensionaal beeld van New York en bedolven het hart van Manhattan onder een berg blauwe bolletjes om de hoeveelheid koolstofdioxide aan te geven die deze wereldstad elke dag produceert. Elke blauwe bol - tien meter in doorsnede - staat voor een ton van het broeikasgas. New York stoot omgerekend elke dag 149.000 van deze bollen aan koolstofdioxide uit. Driekwart van de CO2 komt van gebouwen, de rest overwegend van auto's, bussen en vrachtwagens.

Heeft roken een negatief effect op de hersenen?

We weten dat nicotine tijdelijk alerter maakt, maar de schadelijke effecten op de hersenen die daartegenover staan zijn groter. Roken verzwakt de hersenfuncties die te maken hebben met het geheugen, leren en redeneren. Dat stelden onderzoekers van het Londense King's College vast na een analyse bij 8.800 mensen boven de vijftig jaar. Ze onderzochten het mogelijke verband tussen een hartaanval of beroerte en de toestand van de hersenen. Ze verzamelden gegevens over de levenswijze van de deelnemers en deden hen cognitieve tests uitvoeren, zoals woorden onthouden. Dat gebeurde opnieuw na vier en dan nog eens na acht jaar. De resultaten tonen dat de risico's op een hartaanval of een beroerte duidelijk verband houden met cognitieve achteruitgang én dat er een consistente associatie is tussen roken en lagere scores op de cognitieve tests. Roken blijkt in dat opzicht een schadelijker rol te spelen dan hoge bloeddruk of overgewicht. Vooral op een latere leeftijd, zo benadrukken de onderzoekers, kan een verzwakking van de hersenfuncties door roken de ontwikkeling van dementie stimuleren.

Klopt het dat een virus kan worden ingezet tegen hersentumoren?

Virussen hebben de eigenschap dat ze cellen binnendringen en zich daar vermenigvuldigen. De virussen kunnen zo worden bewerkt dat ze alleen kankercellen aanvallen. Daar vermenigvuldigen ze zich en doden ze de tumorcellen. Vaak wordt voor die zogeheten virotherapie een aangepast verkoudheidsvirus of een herpesvirus gebruikt. Onderzoek heeft uitgewezen dat de behandeling met kankervirussen veilig is. Maar het effect bij de behandeling van patiënten met glioblastoom, een agressief type hersentumor waar geen behandeling voor bestaat, valt tegen. Het gebruik van die virussen om hersentumoren te bestrijden blijkt veel minder effectief dan gehoopt door tegenwerking van het immuunsysteem van de patiënt. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers in Nature Medicine. Binnen een paar uur na toediening van de antikankervirussen reageert het lichaam zoals bij andere binnendringers: 'killercellen' komen in actie en verwijderen de therapeutische virussen uit het brein. De wetenschappers ontdekten waarom: de gebruikte virussen worden herkend aan twee specifieke moleculen op hun oppervlak. Killercellen hebben receptoren, een soort ontvangers waaraan die moleculen zich binden. Als die receptoren worden geblokkeerd, worden de kankervirussen een stuk later ontdekt en kunnen ze langer hun werk doen. Muizen met glioblastoom waarbij die methode werd toegepast, leefden langer. De volgende stap is om ook de immuuncellen van kankerpatiënten te gaan bewerken, aldus de onderzoekers. Dat vergt echter een zeer behoedzame aanpak, omdat het immuunsysteem ook van wezenlijk belang is bij de bestrijding van kanker. Door immuuncellen te versterken kunnen immers ook tumorcellen op natuurlijke wijze worden opgeruimd.

Zijn antibiotica weldra nutteloos omdat bacteriën resistenter worden?

Dat zou goed kunnen, zeggen experts. Overmatig gebruik van antibiotica heeft de afgelopen vijftig jaar geleid tot een groter aantal bacteriën die resistent zijn geworden. Wat sommigen vrezen is dat er op een dag een soort superbacterie ontstaat die tegen werkelijk alle mogelijke vormen van antibiotica bestand is. Terwijl ze zich vermenigvuldigen kunnen mutaties bacteriën makkelijk onaantastbaar maken voor antibiotica. En zodra een bacterie resistent is, kan dat snel door de hele populatie worden verspreid. De enige optie is nieuwe antibiotica te maken, maar niet zelden is de natuur sneller dan de mens. De bekendste 'superbacterie' is de methicilline-resistente Staphylococcus of MRSA, die allerlei infecties en zelfs longontstekingen kan veroorzaken en veel in ziekenhuizen voorkomt. Slechts één antibioticum werkt en dat wordt spaarzaam ingezet omdat de specialisten weten dat ook MRSA resistent zal worden tegen het middel. Recentelijk is evenwel een mogelijk alternatief aan het licht gekomen: bacteriofagen of virussen die bacteriën letterlijk 'opeten' door ze te infecteren en te doden. Bacteriofagen komen al zeer lang voor in de natuur, maar hun mogelijke rol in de strijd tegen bacteriën werd vergeten door de komst van antibiotica. De uitdaging voor de wetenschap is ze te isoleren en gebruiksklaar te maken voor de geneeskunde.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234