Donderdag 06/10/2022

VS aan Uplace: niet doen

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Mega Malls hebben meer dan één Amerikaanse binnenstad gedood. "Gaan ze in Brussel dezelfde blunder maken?" Tom Vandyck is VS-correspondent en auteur van Amerika zoals het is.

Tom Vandyck

Een treinramp in slow motion. Zo zien de plannen voor Uplace, de megamall in Vilvoorde, er van hier uit. Als naar de VS uitgeweken Belg kijk je het duizenden kilometers verderop hoofdschuddend aan en roep je: "Niet doen!" In België lijken er namelijk een hoop ondernemers en politici vastbesloten om de vergissingen te herhalen waardoor tientallen binnensteden in de VS de voorbije decennia naar de haaien gingen.

Waarom geen Uplace? Wel, stelt u zich een binnenstad voor die zo doods is dat de straten vanaf een uur of zes, wanneer de kantoren leeggestroomd zijn, aan de daklozen toebehoren. De middenstand is er al sinds tijden gedecimeerd, buiten één straat, waar bars en discotheken voor burengerucht zouden zorgen, zij het dat die buren al jaren naar de voorstad verhuisd zijn en dus ook niet klagen.

Desolaat? Reken maar. Overdrijf ik? Niet eens. Zo zien de zaken er namelijk uit in mijn woonplaats Minneapolis/Saint Paul, de tweelingsteden in de noordelijke Amerikaanse staat Minnesota die met drie miljoen inwoners de twaalfde agglomeratie van de VS zijn.

Net ten zuiden van Minneapolis werd in 1956 het Southdale Shopping Center geopend, de eerste overdekte mall ter wereld. Enkele kilometers verderop, aan de overkant van de ringweg, ging in 1992 de Mall of America open, lang de grootste mall ter wereld en met zijn 390.000 vierkante meter zo groot dat er een heus overdekt pretpark in past, compleet met reuzenrad en achtbanen. In de decennia daartussen werd om de stad heen een soort fortengordel opgetrokken van malls die stuk voor stuk van het formaat van het Wijnegem Shopping Center zijn.

Dat dus allemaal ten koste van de binnensteden hier in de Twin Cities. Mijn eigen vrouw, achter in de dertig, herinnert zich nog hoe ze als meisje met haar moeder ging winkelen in het centrum van Saint Paul. Op een paar koppige overlevers na zijn die winkels nu allemaal weg. In Minneapolis is het niet anders.

Vergane glorie herstellen

Het is niet altijd zo geweest. Tot even na de Tweede Wereldoorlog, toen het onhoudbare uitdeinen van de voorstad goed op gang kwam, waren de downtowns hier net zo vitaal als Brussel of Antwerpen. Nu moeten de stadsbesturen vele miljoenen dollars investeren om een fractie van die vergane glorie te herstellen. Middels een niet aflatende reeks sportarena's, bioscoopcomplexen, festivals en carnavals probeert men de massa weer naar de binnenstad te lokken.

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Eenmaal die malls (en de bijbehorende infrastructuur van parkeerterreinen, fastfoodtenten, tankstations en andere ketenwinkels, want een mall komt nooit alleen) er staan, kan je mensen niet verbieden om erheen te gaan, want gerieflijk is het er wel. En zo komt het dat bijvoorbeeld 'Block E', een project dat een bioscoopcomplex, winkels en horecazaken inplantte in downtown Minneapolis, een complete flop werd. Ondertussen overweegt men dat alweer op te doeken en te vervangen door een casino in Las Vegas-stijl.

In andere Amerikaanse steden - leuke uitzonderingen als New York, San Francisco of Boston daar gelaten - is het niet anders. Ook daar probeert men met de moed der wanhoop ter ziele gegane downtowns nieuw leven in te blazen. En als het geval van Minneapolis u desolaat in de oren klinkt: dat is niet eens het ergste, verre van.

Wat proberen die Amerikaanse steden eigenlijk te bereiken? Om er middels massieve investeringen weer meer uit te gaan zien als Europese steden, waar het leuk wonen, werken én winkelen is. Je moet je dan ook afvragen waarom je in het hart van Europa moedwillig net de omgekeerde beweging zou maken, terwijl de voorbeelden van waarom dat een slecht idee is rijkelijk voorhanden zijn aan de overkant aan de oceaan. Het is trouwens niet dat Belgische ruimtelijke planners en politici dat niet weten. Het lijkt eerder dat ze het niet wíllen weten.

Maar goed, tegelijkertijd moet je als Belgische reserve-Amerikaan bewonderend tussen je tanden fluiten als je de Uplace-plannen ziet. Dat vooral omdat men er niet eens één, maar met Brussel, Leuven en Mechelen zelfs drie binnensteden mee zou decimeren. Dat kan omdat ze zo dicht bij elkaar liggen, maar toch: het is van een driestheid die zelfs in Amerika op het randje zou zijn. Faut le faire.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234