Woensdag 05/10/2022

VS-raketafweer stelt Russen op scherp

De Sovjet-Unie en de Koude Oorlog behoren al een hele tijd tot het verleden. Toch noemt Rusland de NAVO (en de VS) nog steeds 'externe dreiging nummer één'. Rusland bekijkt de laatste evoluties in het Amerikaanse defensiemechanisme tegen raketten dan ook erg argwanend.

Dertig jaar geleden verraste de Amerikaanse president Ronald Reagan vriend en vijand met een speech over een raketschild in de ruimte. Alle kernwapens ter wereld zouden daardoor 'onbruikbaar en achterhaald' worden. Het Strategisch Defensie Initiatief (SDI), beter bekend als Stars Wars, met futuristische wapens als röntgenlasers en deeltjeskanonnen, kwam nooit van de grond. Maar de VS en hun NAVO-bondgenoten werken wel gestaag aan een verdedigingssysteem te land en ter zee. Met de nucleaire dreiging vanuit Noord-Korea en Iran is een raketschild volgens NAVO-functionarissen zelfs 'actueler dan ooit'.

Reagan lanceerde zijn plan tijdens de Koude Oorlog. Moskou reageerde furieus. Kremlinleider Yoeri Andropov beschuldigde het Amerikaanse staatshoofd van 'een poging om de Sovjet-Unie te ontwapenen'. In de staatsmedia werd Reagan vergeleken met Adolf Hitler.

Raketten in Alaska

Anno 2013, bijna een kwart eeuw na de val van de Muur, staat Moskou niet zozeer vijandig als wel argwanend tegenover de minder exotische variant, Missile Defense (MD). Herhaalde verzekeringen vanuit Washington dat het afweersysteem tegen middellange- en langeafstandsraketten geenszins gericht is tegen het Russische nucleaire arsenaal, haalden weinig uit.

Veelzeggend is de Russische reactie op de aankondiging van de nieuwe Amerikaanse minister van Defensie Chuck Hagel, eerder deze maand, dat er 14 nieuwe 'onderscheppingsmiddelen' worden geplaatst in Alaska. Hagel wees daarbij op de toenemende dreiging van aanvallen vanuit Noord-Korea (zie kader). Tevens zei hij dat het plan voor uitbreiding van raketafweer in Ruslands buurland Polen op de lange baan zou worden geschoven.

Wie gehoopt had op een positieve reactie van de Russen, fervente tegenstanders van de plaatsing van Amerikaanse wapensystemen én bijbehorende militairen in hun voormalige satellietstaten Polen en Roemenië, kwam bedrogen uit. Sergej Ryabkov, onderminister van Buitenlandse Zaken, zei koeltjes 'geen enkele euforie' te voelen. "Dit is geen concessie aan de Russen."

Verklaarbaar, noemt Ruslandkenner Simon Saradzhyn die reactie. "De oorspronkelijke plannen zijn gewijzigd, niet geschrapt. Een nieuwe Amerikaanse regering, zeker een Republikeinse, kan alsnog een afweersysteem plaatsen op Europees grondgebied waarmee Russische raketten kunnen worden uitgeschakeld", zegt Saradzhyn, verbonden aan het Belfer Center van de Amerikaanse Harvard-universiteit.

Geen doelwit

Bovendien moet de Russische president Vladimir Poetin rekening houden met een sterk 'anti-Amerikanisme onder zijn aanhangers', aldus Saradzhyn, die jarenlang als journalist in Rusland werkte.

In de Russische defensiedoctrine van 2010 heet de NAVO, waarin de VS verreweg dominant is, "de externe dreiging nummer één". In datzelfde jaar werd op een NAVO-top in Lissabon besloten dat het Amerikaanse raketschild zou worden uitgebreid, ter bescherming van alle Europese bondgenoten.

Russische analisten wijzen er fijntjes op dat Poetin het anti-Amerikanisme koestert. Een positieve reactie op de jongste ontwikkelingen rond het raketschild past daar niet bij. "Elke concessie van het Westen vernietigt het beeld van een Russisch fort dat door vijanden wordt omringd", zei Aleksej Malashenko van het Carnegie Center afgelopen week tegen The Moscow Times.

Volgens de Ameri-kaanse onderzoeker Saradzhyan is Moskou pas tevreden met een formele afspraak met de NAVO waarin staat dat Russische atoomwapens geen doelwit vormen. In de tussentijd kunnen de Russen een eigen afweersysteem verder ontwikkelen en hun kernwapenmacht versterken om het westerse schild te 'doorboren.' 'Dat doen ze al, as we speak.' Wie waarschuwde, in 1983 en later, dat een raketschild zou leiden tot een wapenwedloop heeft gelijk gekregen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234