Woensdag 28/09/2022

Waarom bloedverwanten zo vaak samen toeslaan

Blijkbaar zit het in de familie. Na Boston en Parijs zijn het opnieuw twee broers die samen toeslaan. Zo zijn Khalid en Ibrahim El-Bakraoui betrokken bij de aanslagen in Zaventem en Brussel. Wat valt er te zeggen over de link tussen terreur en bloedbanden?

Strijders noemen elkaar vaak 'broers'. In vele gevallen is dat ook letterlijk het geval en zijn militanten bloedverwant. Vorig jaar in Parijs waren het de broers Kouachi (7 januari) en Abdeslam (13 november). In 2003 waren Tamerlan en Dzjochar Tsarnaev verantwoordelijk voor de bomaanslagen tijdens de marathon van Boston. En het lijstje is langer.

Familie-idealen

De Amerikaanse denktank New America toonde onlangs in een onderzoek aan dat een derde van de westerse IS-militanten een familiale connectie met jihad heeft. Die informatie haalden ze uit de dossiers van 475 Syrië-strijders uit 25 westerse landen.

Rik Coolsaet, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Gent, verklaarde na de aanslagen van 13 november in Parijs al iets gelijkaardigs in De Morgen. "Je wordt beïnvloed door wie het dichtst bij je staat", zei Coolsaet. "Doorgaans begint een radicaliseringsparcours onschuldig, blijkt uit onderzoek. Je voelt je sociaal gefrustreerd, zoekt het gezelschap op van mensen die hetzelfde voelen, vanuit het verlangen ergens bij te horen. Heel vaak zijn dat de mensen die sowieso dicht bij jou staan, je familie en vrienden. Zo ontstaat er een groep waarbinnen de dynamiek kan radicaliseren."

Ook The Guardian-correspondent Jason Burke schreef toen al over die zogenaamde 'jihad door familie'. Volgens hem hielden de Amerikaanse militaire inlichtingendiensten in Irak tien jaar geleden al familieleden van gewelddadige strijders in de gaten. Want naasten zijn vaak de grootste voorspellers van radicalisering. "Dat kan een broer zijn, of een vader", schreef Burke. "In ons land werden onlangs nog tweelingbroers en ouders van jihadisten gearresteerd. Een aantal werd verdacht van misdaden in Syrië."

Op psychologisch vlak valt daar zeker iets voor te zeggen, denkt Karla Van Leeuwen, docent van de onderzoekseenheid gezins- en orthopedagogiek (KU Leuven). "Familie vindt elkaar vaak sneller in dezelfde waarden en idealen. Als zij dan nog eens eenzelfde soort ervaringen hebben gedeeld, worden hun band én overtuiging alleen maar versterkt. In culturen waar de familiale eer erg belangrijk is, komen ze misschien sneller samen op voor een bepaalde overtuiging."

Machtsrelatie

Al zijn er natuurlijk verschillende hypotheses mogelijk om de band tussen broers in de context van terreur te verklaren. Van Leeuwen: "Ook in normale gezinssituaties zie je regelmatig dat één broer model staat voor een andere en de andere hem daarin volgt. Er kan zelfs sprake zijn van een machtsrelatie waarbij de sterkere broer de zwakkere broer zegt wat hij moet doen. Of soms heeft de oudste broer gewoon meer te zeggen."

Toch wil dat niet zeggen dat de inlichtingendiensten op die manier makkelijk potentiële daders op het spoor kunnen komen, zei Coolsaet na Parijs. "Het is niet omdat iemand potentieel gevaarlijk is, dat die dat ook echt zal worden. Iedereen in de gaten houden is voor Staatsveiligheid onbegonnen werk. Daarbij ook nog eens hun voltallige netwerk en andere individuen die vatbaar zijn voor radicalisering 24 per dag en 7 dagen per week screenen is praktisch en budgettair onmogelijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234