Dinsdag 05/07/2022

Vier vragenOmikronuitbraak

Waarom geeft Noord-Korea nu wel toe dat het coronavirus rondwaart? ‘Dit is een vraag om hulp’

Kim Jong-un bezoekt een apotheek in Pyongyang. Beeld AFP
Kim Jong-un bezoekt een apotheek in Pyongyang.Beeld AFP

Voor het eerst erkent Noord-Korea dat het kampt met een corona-uitbraak. De eerste coronadode is gemeld, honderdduizenden zouden sinds april een mysterieuze griep hebben opgelopen. Waarom geeft het totalitaire regime nu wél toe dat het virus er rondgaat?

Niels Waarlo

1. Hoe groot is de uitbraak in Noord-Korea?

Het Noord-Koreaanse staatspersbureau maakte donderdag bekend dat er sprake is van een uitbraak met de zeer besmettelijke omikronvariant. Die zou vooral rondgaan in en rond hoofdstad Pyongyang, citeerde het persbureau de totalitaire leider Kim Jong-un. Zondag maakte Noord-Korea bekend dat 42 inwoners zijn overleden.

Aantallen coronabesmettingen noemde het persbureau niet, wel dat sinds april 820.000 Noord-Koreanen griepverschijnselen hebben gekregen. Het land is in lockdown gegaan. De mededelingen zijn opvallend, omdat de regering altijd heeft volgehouden het virus met succes buiten de deur te hebben gehouden.

2. Kan het kloppen dat Noord-Korea tot voor kort inderdaad geen besmettingen heeft vastgesteld?

We kunnen er rustig van uitgaan dat dat niet klopt, zegt Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden. Berichten over besmettingen en lockdowns zijn herhaaldelijk uitgelekt. Kim Jong-un beval in de zomer van 2021 zelf om functionarissen te ontslaan wegens het slecht uitvoeren van het coronabeleid, waardoor “een grote crisis” zou zijn ontstaan als gevolg van de pandemie.

Wel lijkt het land er de afgelopen twee jaar redelijk in geslaagd de aantallen besmettingen binnen de perken te houden, zegt Breuker, afgaande op het feit dat het nooit hulp aan het buitenland vroeg. Zo sloot de regering het al geïsoleerde land vrijwel volledig af van de buitenwereld en perkte ze ook de binnenlandse bewegingsvrijheid stevig in.

3. Waarom geeft het regime in Pyongyang nu dan wél toe dat het kampt met een uitbraak?

“Dit is een vraag om hulp”, zegt Breuker. “Ik denk dat het regime bang is dat het de situatie niet meer onder controle kan houden. Dat er te veel zieken en doden komen, mogelijk ook onder de elite.”

Omikron laat zich door zijn hoge besmettelijkheid veel moeilijker indammen dan eerdere varianten. Daarnaast is Noord-Korea, dat voor een belangrijk deel afhankelijk is van import en smokkel, na twee jaar gesloten grenzen economisch verzwakt, zegt Breuker. Handel met buurland China was in januari hervat, maar sindsdien is de grens weer gesloten. “Er is sprake geweest van maatschappelijke onrust, met verhalen over relletjes door voedseltekorten. Aan van alles is gebrek, de ziekenhuizen zijn onvoldoende bevoorraad. Mogelijk was twee jaar isolatie echt het maximum en heeft het land daarom hulp nodig.”

Breuker wijst erop dat Zuid-Korea en de Verenigde Staten vermoeden dat Noord-Korea binnenkort weer een nucleaire test zal uitvoeren. Dat zou passen bij het gebruikelijke gedrag van het land, zegt de hoogleraar: “Op het moment dat ze zich kwetsbaar tonen, tonen ze zich ook krachtig en onverzoenlijk.”

4. Welke gevolgen zou een omikronuitbraak hebben voor de Noord-Koreanen?

Dat is afwachten, al zijn de voortekenen niet goed. Noord-Korea heeft weliswaar een relatief jonge bevolking, maar volgens schattingen is meer dan 40 procent verzwakt door ondervoeding. Ziekenhuizen kampen met medicijntekorten en het land heeft nauwelijks coronatesten in huis om een uitbraak mee te monitoren.

De Noord-Koreaanse bevolking is bovendien niet gevaccineerd. Het regime vreest voor gezichtsverlies als het bijvoorbeeld Chinese vaccins moet uitdelen aan de bevolking, vermoedt Breuker. Nu heeft het misschien geen andere keuze meer, “al zou het me niets verbazen als er stickers op vaccins worden geplakt waarop staat dat ze Noord-Koreaans zijn”.

China, Rusland en Zuid-Korea hebben al aangegeven eventueel hulp te willen bieden. Dan nog is het de vraag in hoeverre Noord-Korea bereid is dit te accepteren. Zo zou het ook alleen vaccins kunnen aannemen voor ouderen en mensen die al een medische aandoening hebben, zegt Jung Jae-hun, hoogleraar preventieve gezondheidszorg aan de Zuid-Koreaanse Gachon Universiteit, tegen persbureau AP.

Onduidelijk is verder welk deel van de bevolking natuurlijke immuniteit heeft opgebouwd tegen het coronavirus. Zoals The Economist concludeert: het kan flink schelen als het land veel meer gevallen heeft gehad dan de regering heeft toegegeven. “Voor deze ene keer moeten de Noord-Koreanen hopen dat hun leiders tegen hen hebben gelogen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234