Dinsdag 05/07/2022

Waarom kun je beter niet met antibiotica in de zon zitten?

Je zit in de zon, ingesmeerd, hoed op, in de middaguren onder de parasol en toch heb je na een dag een flink verbrande huid. Helemaal vergeten dat je antibiotica slikt. En met die pillen moet je de zon mijden. Waarom eigenlijk? Hoe kan het dat je huid reageert als je een medicijn gebruikt tegen bijvoorbeeld een keelontsteking?

Een geneesmiddel kan via de bloedbaan in huidcellen terechtkomen, verduidelijkt Sylvia Kardaun, dermatoloog in het Groningse UMCG. De chemische componenten in het medicijn worden daar beschenen door zonlicht, absorberen een deel van het lichtspectrum en kunnen er zo heftig op reageren dat de huid beschadigd raakt.

Het geneesmiddel neemt energie op uit het zonlicht, verduidelijkt Kardaun, en bereikt daardoor een hoger energieniveau. Dat energieniveau is een instabiele toestand en daarom ontstaat al snel een terugval naar een lager niveau waarbij energie vrijkomt. Daarbij worden vrije radicalen en reactief zuurstof gevormd. Die beschadigen het celmembraan en het DNA in de celkern. Huidcellen kunnen daardoor doodgaan, met een ontstekingsreactie als gevolg: rode huid, pijn, soms zelfs blaren.

Antibiotica zijn de bekendste, maar lang niet de enige boosdoener. In de internationale databank van bijwerkingen van medicijnen staan ruim 250 geneesmiddelen waarbij ooit een reactie met zonlicht is beschreven. Bij het Nederlands bijwerkingencentrum Lareb kwamen de afgelopen jaren 450 meldingen binnen - naast antibiotica vooral over plaspillen, bloeddrukverlagers en middelen tegen schimmelinfecties.

In theorie zou de combinatie van zon en bepaalde medicijnen bij iedereen een huidreactie moeten uitlokken. Maar hoe hoger de dosis geneesmiddel in de huidcellen en hoe lichter het huidtype, hoe groter de kans op zonnebrand.

De huid kan ook met vertraging en via een omweg reageren. Dat gebeurt heel soms na het smeren van een (genezende) crème of het aanbrengen van parfum. Bestanddelen dringen de huid binnen, worden door de zon beschenen maar dan gebeurt er iets anders: het immuunsysteem speelt op en ziet de door de zon aangetaste middelen opeens als vijandig. Zo'n allergie is een stuk zeldzamer en treft hooguit een paar procent van de bevolking. Het duurt even voordat de afweercellen zich roeren, maar na een paar dagen ontwikkelt zich een soort eczeem, met bultjes en jeuk. Uit de zon gaan heeft dan niet veel zin meer: de afweercellen zijn al verkeerd geprogrammeerd en spelen vermoedelijk opnieuw op als het middel weer wordt gebruikt.

Bijwerkingencentrum Lareb beschreef een paar jaar geleden een wel erg aparte reactie op zonlicht. Bij vijf patiënten, tussen de 8 en de 58 jaar, lieten de nagels los. Allemaal slikten ze hetzelfde antibioticum na een tekenbeet. De meest logische verklaring: een nagelbed bevat nauwelijks pigment en is daarom slecht beschermd tegen zonlicht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234