Vrijdag 07/10/2022

Genderstereotypen

Waarom mogen meisjes niet met auto's spelen?

De meeste speelgoedwinkels beantwoorden aan een stereotiepe genderrolverdeling wanneer het op hun aanbod aankomt. Beeld THINKSTOCK
De meeste speelgoedwinkels beantwoorden aan een stereotiepe genderrolverdeling wanneer het op hun aanbod aankomt.Beeld THINKSTOCK

Een keerborstel, een afwasset, een kapsalon in roze Legoblokjes: een onderzoek van Platform Vrij Spel toont aan dat drie vierde van de speelgoedwinkels kinderen met een erg traditioneel rollenpatroon opzadelt. "Een roze piano, dat hoeft toch niet"?

Sofie Vanlommel

We zijn in het meisjeshoekje in Bart Smit, de speelgoedketen met vestigingen in elke middelgrote stad. Van de broodtrommels tot de pennen, bijna alle spullen zijn in het roze en met glitters versierd. Aan een felgroene stoffer-met-blik hangt een opvallend kaartje: 'Net als mama!' In het rek liggen speelgoedwinkeltjes, poppen en een heuse afwasset met een kraantje waar water uit kan. Net echt.

Voor wie nog zou twijfelen, heeft de speelgoedketen een bordje boven het rek gehangen: 'Meisjes'. Aan de overkant, onder het label 'Jongens', zijn de dozen met vrachtwagens en gevechtsattributen hoog opgestapeld. Hier staat er op de thermosjes een auto afgebeeld, de vliegtuigjes zijn versierd met vlammen en een gemeen kijkende snuit.

De afgelopen maanden bezochten mysteryshoppers van 'Platform Vrij Spel' discreet 48 speelgoedwinkels. Zij concludeerden dat driekwart zich bezondigt aan het sturen van stereotiep spelen. Aparte hoekjes, jongens-en-meisjes-labels, slogans die spullen aanprijzen voor 'echte jongens' of catalogi waarin enkel meisjes met poppen spelen. Een kwart deed het wel goed. Zij krijgen vandaag allemaal een pluim in de vorm van een sticker op de deur.

Een argument van winkeliers is dat fabrikanten de keuze voor hen maken: dozen worden afgeleverd in roze of blauw, met prentjes die het speeltuig bestempelen voor het ene of het andere geslacht. "Maar winkels kunnen in de indeling wel hun verantwoordelijkheid nemen", zegt Bart Boone, een van de vrijwilligers die op pad ging om winkels te screenen. "Als er boven een rek in het groot een bord 'jongens' hangt, moet je als meisje al erg sterk in je schoenen staan om toch in dat rek te gaan kijken. Meisje is een scheldwoord: doe niet als een meisje, huil niet als een meisje. Een jongen die met een roze bal speelt, wordt uitgelachen."

null Beeld Franky Verdickt
Beeld Franky Verdickt

Doelgroep vergroten

Vanaf een jaar of vijf worden kinderen zich bewust van hun geslacht. "Fabrikanten spelen in op het gevoel om tot een van twee groepen te behoren", zegt marketingspecialist Tim Smits (KU Leuven). Ook ouders zijn hier gevoelig aan, net omdat hun kinderen er op reageren. Hij noemt dat geen nieuwe tendens maar eerder een "slingerbeweging. In de jaren vijftig is de vrouwenmarketing ontstaan, toen producenten er achter kwamen dat vrouwen de boodschappen deden. Het is de meest eenvoudige manier van segmenteren, de fabrikant hoopt zijn doelgroep zo te vergroten."

Bekend is de Lego Friends-lijn, een aparte lijn van de bekende Deense blokjes die, na meer dan vier jaar onderzoek naar hoe meisjes spelen, in 2013 werd gelanceerd. In de roze dozen zit onder meer een schoonheidsinstituut, hondenkapsalon en ijskraam. "De meisjes van Lego Friends eten blijkbaar geen brood", merkt Bart Boone op. "Want een bakker vind je enkel in de Lego City-reeks. Het kan best zijn dat meisjes anders spelen en dat Lego een nieuw publiek wil aanboren. Maar waarom kan het nieuwe gamma niet gewoon opgenomen worden in het bestaande?"

Hij wijst een ander rek aan, waar een lichtblauwe hoofdtelefoon naast een exemplaar in roze pluche hangt. "Je ziet vaak dat exact hetzelfde product in een jongens- en een meisjesversie wordt aangeboden. Goed voor de verkoop. Maar waarom moet een piano roze zijn?"

Als hij zelf cadeautjes koopt, let hij erop dat het kind niet in een hoekje wordt geduwd. "Ik begrijp niet dat winkels er voor kiezen om bijvoorbeeld het keukentje in de meisjeshoek te zetten. In hun spel imiteren kinderen ouders. Die werken tegenwoordig allebei, papa kookt ook en pakt de stofdoek vast."

De actie van het platform, een samenwerking tussen verschillende vrouwenorganisaties en lgbt-koepel Cavaria, zegt dat vooroordelen kinderen belemmeren om op latere leeftijd atypische keuzes te maken zoals ingenieursstudies voor meisjes of verzorgende beroepen voor jongens. "Vrouwen besteden nog altijd veel meer tijd aan poetsen en wassen, meisjes leren op jongere leeftijd het huishouden doen dan jongens", zegt Elke Verbeelen van Viva, de socialistische vrouwenorganisatie die in het platform zit.

null Beeld THINKSTOCK
Beeld THINKSTOCK

We zijn niet tegen roze voor meisjes, zegt ze. "We vragen alleen dat kinderen een eigen keuze kunnen maken."

Een andere wereld ontvouwt zich bij In den Olifant, een zelfstandige Antwerpse speelgoedwinkel. Hier meer hout en zachte tinten, geen tsunami aan roze. Waar de verkleedkleren bij Bart Smit expliciet in een blauwe of een roze verpakking werden gestopt (brandweermannen en politieagenten versus verpleegsters en danseressen) hangt er hier een piratenjurk voor meisjes en wordt een roze prinsessenkleed gepresenteerd met een zwaard en ridderhelm. Speelgoed is in deze winkel niet volgens geslacht maar naar thema gerangschikt. Naast een roze step hangt een gele, een blauwe, een rode, een zwarte. Dat is waar deze actie naar streeft, zegt Elke Verbeelen. "We zijn niet tegen roze voor meisjes. We vragen enkel dat kinderen een eigen keuze kunnen maken."

Een lijst met speelgoedwinkels die niet toegeven aan clichés, is te vinden op de Facebookpagina 'Vrij Spel - Kinderen kiezen wel'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234