Maandag 26/09/2022

Aanslagen Brussel

Waarom slaan broers zo vaak samen toe?

Ibrahim (links) en Khalid El Bakraoui. Beeld Reuters, Photonews
Ibrahim (links) en Khalid El Bakraoui.Beeld Reuters, Photonews

Het Federaal Parket bevestigt dat de broers Khalid en Ibrahim El Bakraoui betrokken zijn bij de aanslagen gisteren in Zaventem en Brussel. Blijkbaar zit het in de familie. In Boston, in Parijs. En nu hier. Wat valt er te zeggen over terreur en bloedbanden?

Robin Broos

Strijders noemen elkaar vaak 'broers'. In vele gevallen is dat ook letterlijk het geval en zijn militanten bloedverwant. Vorig jaar in Parijs waren het de broers Kouachi (7 januari) en Abdeslam (13 november). In 2003 waren Tamerlan en Dzhokhar Tsarnaev verantwoordelijk voor de bomaanslagen tijdens de marathon van Boston. En het lijstje is langer.

De Amerikaanse denktank New America toonde onlangs in een onderzoek aan dat een derde van de westerse IS-militanten een familiale connectie met jihad heeft. Die informatie haalden ze uit de dossiers van 475 Syriëstrijders uit 25 westerse landen.

Rik Coolsaet, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Gent, verklaarde na de aanslagen van 13 november in Parijs al iets gelijkaardig in De Morgen. "Je wordt beïnvloed door wie het dichtst bij je staat", zei Coolsaet. "Doorgaans begint een radicaliseringsparcours onschuldig, blijkt uit onderzoek. Je voelt je sociaal gefrustreerd, zoekt het gezelschap op van mensen die hetzelfde voelen, vanuit het verlangen ergens bij te horen. Heel vaak zijn dat de mensen die sowieso dicht bij jou staan, je familie en vrienden. Zo ontstaat er een groep waarbinnen de dynamiek kan radicaliseren."

"Gedeelde ervaringen"

Ook The Guardian-correspondent Jason Burke schreef toen al over die zogenaamde 'jihad door familie'. Volgens hem hielden de Amerikaanse militaire inlichtingendiensten in Irak tien jaar geleden al familieleden van gewelddadige strijders in de gaten. Want betrokken naasten zijn vaak de grootste voorspeller van radicaliseren. "Dat kan een broer zijn, of een vader", schreef Burke. "In ons land werden recent nog tweelingbroers en ouders van jihadisten gearresteerd. Een aantal werd verdacht van misdrijven in Syrië."

Op psychologisch vlak valt daar zeker iets voor te zeggen, denkt Karla Van Leeuwen, docent van de Onderzoekseenheid Gezins- en orthopedagogiek (KU Leuven). "Familie vindt elkaar vaak sneller in dezelfde waarden en idealen", zegt ze. "Als zij dan nog eens eenzelfde soort ervaringen hebben gedeeld, worden hun band én hun overtuiging alleen maar versterkt. In culturen waar de familiale eer erg belangrijk is, komen ze misschien sneller samen op voor een bepaalde overtuiging."

"Onbegonnen werk"

Al zijn er natuurlijk verschillende hypotheses mogelijk om de band tussen broers in context van terreur te verklaren. Van Leeuwen: "Ook in normale gezinssituaties zie je regelmatig dat één broer model staat voor een andere en dat de andere hem daarin volgt. Er kan zelfs sprake zijn van een machtsrelatie waarbij de sterkere broer de zwakkere broer zegt wat hij moet doen. Of soms heeft de oudste broer gewoon meer te zeggen."

Toch wil dat niet zeggen dat de inlichtingendiensten op die manier makkelijk potentiële daders op het spoor kunnen komen, zei Coolsaet na Parijs. "Het is niet omdat iemand potentieel gevaarlijk is, dat die dat ook echt zal worden. Iedereen in de gaten houden is voor de staatsveiligheid onbegonnen werk. Daarbij ook nog eens hun voltallige netwerk en andere individuen die vatbaar zijn voor radicalisering 24/24 en 7/7 screenen is praktisch en budgettair onmogelijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234