Zondag 03/07/2022

'Waarom zou een zoo geen winstgevend bedrijf mogen zijn?'

Zes maanden is hij nu directeur van de European Association of Zoos and Aquaria (EAZA). Voor Harry Schram (46) is in 2006 een jongensdroom in vervulling gegaan. Hij verhuisde er maar wat graag voor naar Amsterdam. 'Elke dag in de zoo zijn, moet fantastisch zijn, dacht ik vroeger. Wel, het ís fantastisch.' Door Marjan Justaert

"Soms zeggen mensen mij: 'Allez Harry, zodra je een dierentuin gezien hebt, heb je hem gezien. Een tweede bezoek is toch per definitie saai?'", lacht Antwerpenaar Harry Schram. "Niks van! De zoo is elke dag anders." De ex-Agalever en voormalige bezieler van het EcoHuis Antwerpen werd vorig jaar vanuit een underdogpositie naar Amsterdam gepromoveerd, om zich fulltime bezig te houden met zijn passie: zoo's.

Zo'n 657 zoo's telt zijn palmares. 'Slechts' zes meer dan in april, toen uitlekte dat hij vanaf juli de nieuwe directeur van de EAZA zou worden. Schram heft gespeeld wanhopig de armen: "Ik heb nog nooit zo weinig nieuwe zoo's gezien in één jaar als in 2006. (ferm) Dat halen we wel in. Binnenkort volgt een privédierentuin in Qatar, een kandidaat-lid voor de EAZA. Ze hebben daar een zeldzame collectie papegaaien en woestijngazellen, wat in het kader van onze fokprogramma's een pluspunt is."

De tussentijdse evaluatie van zijn nieuwe job is positief, al geeft Schram toe dat het niet altijd even gemakkelijk is. "Het was in het begin toch wel een verrassing om vast te stellen dat niet alles wat de EAZA beslist in gelijke mate is doorgedrongen tot de leden. Onze 306 aangesloten dierentuinen en aquaria vertonen verschillende gradaties van engagement. Het is voortdurend schipperen, aanmoedigen en overleggen."

Centrale thema van 2007 is Madagaskar. "Je vindt er nog diersoorten die nergens anders leven", zegt Schram enthousiast. "Helaas zijn veel van die unieke soorten bedreigd. De overheid doet al heel veel voor de fauna in Madagaskar, maar er moet nog veel meer geld komen om het voortbestaan van de dieren te garanderen. Daarbij kan elk EAZA-lid het eiland helpen."

Grosso modo zijn er drie soorten zoo's aangesloten bij de EAZA: stichtingen of non-profitorganisaties, zoals de Zoo van Antwerpen, overheidsdierentuinen en privé-initiatieven. "Ik heb geen problemen met die laatste categorie", zegt Schram. "We hebben ook (semi)pretparken als Bellewaerde in ons ledenbestand. Waarom zou een dierentuin geen lucratief bedrijf mogen zijn? We stellen onze leden allerlei eisen, maar op geen enkel moment wordt gevraagd naar hun motivatie om met een dierentuin te beginnen. Als dat geld is, so be it. In Luxemburg is er onlangs een dierentuin opengegaan die eigenlijk fungeert als beschutte werkplaats voor verstandelijk gehandicapte kinderen."

Geld blijft een heikel punt in de ogen van een buitenstaander, zucht Schram. "Hoe vaak hoor ik niet: 'Je zou beter geld uitgeven aan dieren in de natuur dan aan dieren die in een kooi opgesloten zitten.' Maar geld dat geïnvesteerd wordt in zoo's is zelden geld dat anders naar natuurbehoud zou gaan. Voor de overheid vallen wij onder de vlag toerisme, en is geld voor de zoo eigenlijk geld voor recreatie."

Het broze evenwicht tussen natuurbehoud in de zoo en behoudsprojecten in de natuur is een van de discussiepunten binnen de EAZA. Schram: "Amfibieën bijvoorbeeld zijn massaal aan het verdwijnen. Een van de oplossingen is ze te fokken in gevangenschap en hen later te 'lossen' in de vrije natuur. Probleem: waar is er nog natuur voor hen? En als er al een goed biotoop gevonden wordt, zitten er vaak wilde exemplaren. De vermenging van dat genetisch materiaal is niet altijd een goed idee."

De grootste uitdaging voor 2007 noemt Schram evenwel dat het gros van de zoodirecteurs niet weet wat de bezoeker oppikt en bijleert. "Veel zoo's willen van alles weten over de bezoeker, tot hij de kassa gepasseerd is. Dan wordt hij aan zijn lot overgelaten."

In Amerika staat men op dat vlak al veel verder. "Twee studies trekken mijn aandacht", zegt Schram. "Ze zijn extreem verschillend, dus de waarheid zal wel ergens in het midden liggen. Het eerste is een onderzoek waarbij men bezoekers van de 'African Corner' van de zoo na hun bezoek vroeg waar die antilopen, zebra's en struisvogels die ze gezien hadden vandaan kwamen. Nu moet je weten dat Amerikaanse zoo's doorgaans hypergethematiseerd zijn. In en rond de kooien van de Afrikaanse dieren staan er bordjes in het Swahili of worden er Afrikaanse drankjes geserveerd. (verontwaardigd) Weet je dat de helft van de bezoekers nog altijd niet doorhad dat die dieren uit Afrika kwamen?"

Het tweede onderzoek betreft het Monterey Bay Aquarium in Californië, een van grootste aquaria ter wereld. "Wel, bij een enquête onder mensen die tien jaar geleden hun eerste bezoek brachten aan het aquarium bleek dat de meeste van hen in hun consumptiegedrag van vis nog altijd rekening houden met we ze geleerd hadden tijdens het aquariumbezoek." De EAZA-directeur wil zich niet vastpinnen op de resultaten van de studies, maar wil wél een eigen onderzoek per zoo.

Educatie en communicatie zijn daarbij sleutelwoorden, want "nog te veel zoo's verwaarlozen dat". Hij is vast van plan daar verandering in te brengen. 2006 was al zijn jaar, 2007 wordt het helemaal.

Morgen: Marcel Van Peel, de agent die Hans Van Themsche stopte

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234