Zondag 02/10/2022

AchtergrondKernwapens

Wachten op groen licht uit Teheran en Washington over ‘definitieve tekst’ kernwapendeal Iran

Vertegenwoordigers van Iran en de Europese Unie tijdens onderhandelingen over het nieuwe akkoord in december vorig jaar. Beeld AFP
Vertegenwoordigers van Iran en de Europese Unie tijdens onderhandelingen over het nieuwe akkoord in december vorig jaar.Beeld AFP

Onderhandelaars van de Verenigde Staten en Iran hebben maandag onder leiding van de EU een ‘definitieve tekst’ opgesteld voor een nieuwe kernwapendeal. Nu is de vraag of hun regeringen, met name die van Iran, zich in het akkoord kunnen vinden.

Maarten Albers

‘Wat onderhandeld kan worden, is onderhandeld, en is nu in een definitieve tekst gegoten’, maakte EU-buitenlandchef Josep Borrell maandag bekend. ‘Maar achter elk technisch probleem en elke paragraaf zit een politiek besluit dat in de hoofdsteden genomen moet worden.’ De onderhandelaars uit Iran en de Verenigde Staten gaan daarom nu naar die hoofdsteden terug om de resultaten van de onderhandelingen daar te presenteren.

De tekst is het resultaat van zestien maanden van onderhandelingen onder leiding van de EU. Het nieuwe akkoord moet een vervanger zijn van de kernwapendeal die Iran in 2016 sloot met de regering-Obama. In dat akkoord werden strenge beperkingen opgelegd aan het kernprogramma van Iran. In ruil daarvoor werden internationale sancties tegen het land opgeheven.

Maar Obama’s opvolger Donald Trump verscheurde de deal, waarna Iran zich niet langer gedwongen voelde zich aan de afspraken te houden. Na zijn aantreden wilde de Amerikaanse president Joe Biden een nieuw akkoord sluiten, maar de Iraniërs wilden na de vertrouwensbreuk onder Trump niet meer met de Amerikanen om tafel. De EU moest daarom optreden als bemiddelaar.

‘Onrealistische eisen’

Die moeizame onderhandelingen hebben nu toch resultaat opgeleverd. Maar het is nog verre van zeker dat dat ook op goedkeuring van beide regeringen kan rekenen. Afgelopen weekend nog riepen EU-functionarissen Iran op om zijn ‘onrealistische eisen’ die buiten het bereik van het originele akkoord vallen op te geven.

Iran wil dat het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) zijn onderzoek naar de herkomst van nucleaire deeltjes op drie plekken in Iran opgeeft. Volgens het IAEA heeft Iran tot nog toe geen verklaring gegeven voor de aanwezigheid van die deeltjes, en wordt het onderzoek alleen gesloten als die er wel is. Iran vreest dat het agentschap het onderzoek zal gebruiken om meer toegang tot Iraanse nucleaire faciliteiten te eisen dan in het akkoord is afgesproken.

Iran wil bovendien zekerheid dat een volgende Amerikaanse president het akkoord niet weer naar de prullenbak verwijst, of op zijn minst dat zakelijke contracten gesloten voor de eerstvolgende presidentsverkiezingen gehonoreerd worden, zelfs als het akkoord opnieuw sneuvelt. Dat zijn zekerheden die de Amerikanen niet kunnen geven, aangezien het niet om een juridisch bindend verdrag gaat maar om een politiek akkoord.

Tussentijdse verkiezingen VS

De huidige tekst is ‘de beste en enige grondslag om een akkoord te bereiken’, zo liet het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken weten. ‘Onze positie is duidelijk: wij staan klaar om snel een akkoord te sluiten op basis van de voorstellen van de EU.’ Toch zijn er onzekerheden over in hoeverre er op de Amerikanen gerekend kan worden. Het is waarschijnlijk dat de tussentijdse Congresverkiezingen in november uitlopen op een overwinning voor Republikeinen, die tegen het akkoord zijn.

Uit Teheran komen voorzichtigere signalen. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Hossein Amir-Abollahian vertelde Borrell dat ‘een definitief akkoord de rechten van de Iraanse natie moet beschermen en het opheffen van de sancties moet garanderen’. Staatspersbureau IRNA citeerde een anonieme Iraanse diplomaat, die zei dat de voorstellen ‘uitvoerig bestudeerd’ zullen worden en dat de Iraniërs hun ‘zienswijzen en toevoegingen’ zouden overbrengen.

Maar het lijkt onwaarschijnlijk dat de andere partijen bereid zullen zijn nog fundamentele wijzigingen aan te brengen in de ‘definitieve tekst’. Het interne overleg dat nu plaatsvindt zou maar enkele weken moeten beslaan, waarna de delegaties terugkomen bij Borrell met hun definitieve antwoorden. ‘Als die antwoorden positief zijn’, zo zei Borrell, ‘dan kunnen we dit akkoord sluiten.’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234