Zondag 25/09/2022

InterviewAnn Rousseau

Wanneer pornogebruik problematisch wordt: ‘Het is een huizenhoog cliché, maar het is typisch voor jongens’

null Beeld Studio Caro
Beeld Studio Caro

Al bijna twee jaar wrijven pornoproducenten zich in de netjes ontsmette handen: voor hen is de pandemie een goudmijn. Het aantal dagelijkse bezoekers van Pornhub, de populairste pornosite, nam wereldwijd met 12 procent toe, en tijdens de eerste lockdown in België met 20 procent. Het is coronaproof en iedereen doet het – behalve ú, natuurlijk – maar is het eigenlijk wel gezond? En wanneer wordt het problematisch?

Talitha Dehaene

Precies die ­vragen houden ­Ann ­Rousseau al jaren wakker. Zij onder­zoekt aan de KU Leuven pornogebruik bij jongeren en volwassenen.

Ann Rousseau: “Bij jongeren spreken we van problematisch pornogebruik als aan vijf voorwaarden voldaan is. Ten eerste moet er sprake zijn van intrusieve gedachten: je denkt constant aan porno, terwijl je dat eigenlijk niet wilt. Voorts ervaar je een gebrek aan controle over je gebruik. Je voelt je er oncomfortabel bij, maar je kunt er niet mee stoppen.

“Drie: het gaat om compulsief gedrag. Je consumeert seksfilmpjes terwijl je eigenlijk iets beters te doen hebt – het beïnvloedt dus je dagelijkse functioneren. Ten vierde gebruik je porno om je stemming te veranderen: je kijkt er bijvoorbeeld naar als je je slecht voelt, om jezelf af te leiden.

“Tot slot gaat problematisch pornogebruik gepaard met seksuele issues: je krijgt geen erectie meer of ondervindt moeilijkheden bij seks met je partner.”

Is véél porno kijken ook automatisch een probleem?

“Opvallend genoeg niet. Problematisch gebruik hangt vooral samen met negatieve gevoelens: ­jongeren consumeren porno wanneer ze zich neerslachtig, angstig of depressief voelen. Maar natuurlijk kun je dat niet de klok rond doen. Na een tijd vervaagt het effect en keren de negatieve gevoelens terug. Ze worden zelfs versterkt doordat je je slecht voelt over je kijkgedrag. Het gevolg: om je beter te voelen, grijp je wéér naar porno. Het is een vicieuze cirkel.”

De oplossing lijkt simpel: er gewoon mee stoppen. Of werkt het zo niet bij jongeren?

“Nee. Zij ­­hebben het moeilijk om bevrediging van hun behoeften uit te stellen. Als ze kunnen kiezen tussen een directe kleine beloning en een grotere be­loning op langere termijn, gaan ze meestal voor de kleine beloning. Zo zit hun brein gewoon in elkaar: impulsiviteit piekt in de puberteit. Hetzelfde mechanisme verklaart waarom ze sneller risico’s nemen.

“Nog een belangrijke factor is religiositeit. Je hoort vaak dat religieuze jongeren meer naar porno kijken omdat ze minder snel seksueel actief zijn, maar dat blijkt niet uit ons onderzoek. Wél zagen we dat religieuze ­jongeren hun pornogebruik vaker problematisch vinden en zich er vaker schuldig over voelen. Wellicht omdat het niet strookt met hun overtuiging.”

Hoe heeft de corona­crisis het pornogebruik beïnvloed?

“Uit onderzoek bij volwassenen blijkt dat mannen met een partner of gezin minder zijn gaan kijken, simpel­weg omdat ze bijna nooit alleen thuis waren. Wie alleen was, zonder partner of gezin in huis, keek vaker en vertoonde ook vaker problematisch gebruik. Hetzelfde geldt voor wie niet meer naar zijn werkplek kon gaan. Die mensen gaven aan zich vaker eenzaam en slecht in hun vel te voelen.

“Adolescenten woonden natuurlijk niet alleen, maar door de onlinelessen zaten ze wel vaak urenlang in hun kamer. Ze mochten niet naar school, konden hun vrienden niet zien, hadden geen sport of hobby’s buitenshuis. We verwachten dat de pandemie het pornogebruik ook bij hen heeft doen pieken.”

Wat zijn daar de gevaren van?

“Door problematisch pornogebruik gaan ze zich minder goed in hun vel voelen, en minder tevreden met hun leven. Ook hun schoolwerk kan eronder lijden: tijdens lockdowns en klasquarantaines moeten ze daar thuis de nodige zelf­discipline voor opbrengen. Zet daar de onmiddellijke bevrediging tegenover die porno kan bieden, en je ziet de valkuil ontstaan.

“Bij volwassenen b­e­ïnvloedt problematisch gebruik de seksuele tevredenheid, met strubbelingen in hun relatie tot gevolg. Bij adolescenten zien we dat niet, mogelijk omdat zij seksueel nog niet erg actief zijn of minder vaste seksuele relaties hebben.”

Er wordt soms gezegd dat porno jongeren een vertekend beeld geeft van seks.

“An sich is naar porno kijken niet problematisch of schadelijk. Zolang het geen impact heeft op zijn dagelijkse leven of zijn welzijn, is er helemaal niets mis mee dat je tienerzoon geregeld naar seksfilmpjes kijkt. In­tegendeel, jongeren kunnen er zelfs iets van opsteken.

“Afhankelijk van het type kan porno de attitude van jongens wel beïnvloeden. Wie vaak naar vrouwonvriendelijke porno kijkt, bijvoorbeeld, zal vaker stereotiep denken over relaties en seksualiteit, en zal vrouwen gemakkelijker als een object zien. Die jongens hebben ook vaker casual seks en onbeschermde seks.”

Komt problematisch pornogebruik typisch bij jongens voor?

“Het is een huizen­hoog cliché, maar het klopt wel. In onze onderzoeken hebben we jongens en meisjes bevraagd, maar de analyses hebben we alleen op de jongens uitgevoerd. De groep meisjes die porno consumeert, was daar telkens te klein voor.”

Is problematisch gebruik tijdelijk of kan het lang aanhouden?

“Het fluctueert sterk. Wij houden om de zes maanden een enquête, en bij de voorlaatste zagen we dat zo’n 12 procent van de jongens hun gedrag problematisch vond. Een halfjaar later gaf slechts 4 procent dat opnieuw aan. Bij jongeren lijkt hoe ze zich in een bepaalde periode voelen sterker mee te spelen dan bij volwassenen.”

Wat kunnen ouders doen om hun tieners te helpen?

“Problematisch gebruik opmerken is moeilijk, maar je kunt het wel proberen te voorkomen. Maak negatieve gevoelens bespreekbaar. Praat erover met je tiener als hij slecht in zijn vel zit. Moet je kind in quarantaine, laat het dan niet vereenzamen. Stimuleer hobby’s die wel nog toegelaten zijn, zoals sporten – bij volwassenen zagen we dat wie tijdens de lockdown nog voldoende sociaal contact had, minder snel terugviel in buitensporig pornogebruik.

“Kortom, je kunt beter vermijden dat je tiener zich tien dagen in zijn kamer opsluit, waar die valkuil maar een paar muisklikken verwijderd is.”

OPROEP: De wetenschap heeft u nodig

Helpt u behalve uzelf ook de wetenschap graag een handje? Vul dan hier de (volledig anonieme) vragenlijst van de KU Leuven over pornogebruik in. Bekijkt u nooit of slechts af en toe een erotisch filmpje? Of bent u zelfs buiten het seizoen een fervente deelnemer van Snoktober? Geen probleem: iedereen boven de 18 jaar mag deelnemen, zowel mannen als vrouwen.

© Humo

Beeld ter illustratie. Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld ter illustratie.Beeld Getty Images/iStockphoto

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234